仁宗体天法道极功全德神文圣武睿哲明孝皇帝嘉祐八年(辽清宁九年。癸卯,一零六三年)【登录】

《续资治通鉴》 > 宋纪六十一 > 《仁宗体天法道极功全德神文圣武睿哲明孝皇帝嘉祐八年(辽清宁九年。癸卯,一零六三年)》 > 拼音版

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),己(jǐ )西(xī ),翰(hàn )林(lín )学(xué )士(shì )范(fàn )镇(zhèn )知(zhī )贡(gòng )举(jǔ )。

辛(xīn )亥(hài ),辽(liáo )主(zhǔ )如(rú )鸳(yuān )鸯(yāng )泺(luò )。立(lì )皇(huáng )子(zǐ )浚(xùn )为(wéi )梁(liáng )王(wáng )。浚(xùn )为(wéi )皇(huáng )后(hòu )所(suǒ )生(shēng ),幼(yòu )而(ér )能(néng )言(yán ),好(hǎo )学(xué )知(zhī )书(shū )。辽(liáo )主(zhǔ )尝(cháng )曰(yuē ):“此(cǐ )子(zǐ )聪(cōng )慧(huì ),殆(dài )天(tiān )授(shòu )与(yǔ )!”时(shí )年(nián )六(liù )岁(suì ),封(fēng )为(wéi )王(wáng )。

癸(guǐ )丑(chǒu ),诏(zhào )夏(xià )国(guó )主(zhǔ )谅(liàng )祚(zuò ):“所(suǒ )遣(qiǎn )进(jìn )奉(fèng )人(rén )石(shí )方(fāng ),称(chēng )宣(xuān )徽(huī )南(nán )院(yuàn )使(shǐ ),非(fēi )陪(péi )臣(chén )官(guān )号(hào );自(zì )今(jīn )宜(yí )遵(zūn )用(yòng )誓(shì )诏(zhào ),无(wú )得(dé )僭(jiàn )拟(nǐ )!”

丙(bǐng )寅(yín ),以(yǐ )龙(lóng )图(tú )阁(gé )直(zhí )学(xué )士(shì )、知(zhī )审(shěn )官(guān )院(yuàn )韩(hán )贽(zhì )兼(jiān )判(pàn )都(dōu )水(shuǐ )监(jiān )。初(chū ),置(zhì )都(dōu )水(shuǐ )监(jiān ),欲(yù )重(zhòng )其(qí )事(shì ),以(yǐ )知(zhī )杂(zá )御(yù )史(shǐ )判(pàn )。至(zhì )是(shì )知(zhī )杂(zá )赵(zhào )抃(biàn )辞(cí )以(yǐ )不(bú )知(zhī )水(shuǐ )事(shì ),故(gù )命(mìng )贽(zhì )焉(yān )。

戊(wù )辰(chén ),宰(zǎi )相(xiàng )韩(hán )琦(qí )言(yán ):“秦(qín )州(zhōu )永(yǒng )宁(níng )寨(zhài ),旧(jiù )以(yǐ )钞(chāo )市(shì )马(mǎ ),自(zì )修(xiū )古(gǔ )渭(wèi )寨(zhài ),在(zài )永(yǒng )宁(níng )之(zhī )西(xī ),而(ér )蕃(fān )、汉(hàn )多(duō )互(hù )市(shì )其(qí )间(jiān ),因(yīn )置(zhì )买(mǎi )马(mǎ )场(chǎng ),凡(fán )岁(suì )用(yòng )缗(mín )钱(qián )十(shí )馀(yú )万(wàn ),实(shí )耗(hào )国(guó )用(yòng )。”诏(zhào )复(fù )置(zhì )场(chǎng )永(yǒng )宁(níng ),罢(bà )古(gǔ )渭(wèi )寨(zhài )所(suǒ )置(zhì )场(chǎng ),蕃(fān )部(bù )马(mǎ )至(zhì ),径(jìng )鬻(yù )于(yú )秦(qín )州(zhōu )。

己(jǐ )巳(sì ),以(yǐ )充(chōng )仪(yí )俞(yú )氏(shì )为(wéi )昭(zhāo )仪(yí ),婕(jié )妤(yú )杨(yáng )氏(shì )为(wéi )修(xiū )仪(yí ),周(zhōu )氏(shì )为(wéi )婉(wǎn )容(róng )。

辛(xīn )未(wèi ),辽(liáo )禁(jìn )民(mín )鬻(yù )铜(tóng )。

二(èr )月(yuè ),癸(guǐ )未(wèi ),帝(dì )不(bú )豫(yù )。甲(jiǎ )申(shēn ),降(jiàng )天(tiān )下(xià )囚(qiú )罪(zuì )一(yī )等(děng ),徒(tú )以(yǐ )下(xià )释(shì )之(zhī )。

乙(yǐ )酉(yǒu ),太(tài )子(zǐ )少(shǎo )傅(fù )致(zhì )仕(shì )田(tián )况(kuàng )卒(zú ),赠(zèng )太(tài )子(zǐ )太(tài )保(bǎo ),谥(shì )宣(xuān )简(jiǎn )。况(kuàng )明(míng )敏(mǐn )有(yǒu )文(wén )武(wǔ )才(cái ),其(qí )论(lùn )天(tiān )下(xià )事(shì )甚(shèn )多(duō ),如(rú )并(bìng )枢(shū )密(mì )院(yuàn )于(yú )中(zhōng )书(shū )以(yǐ )一(yī )政(zhèng )本(běn ),日(rì )轮(lún )两(liǎng )制(zhì )馆(guǎn )阁(gé )一(yī )员(yuán )于(yú )便(biàn )殿(diàn )备(bèi )访(fǎng )问(wèn ),以(yǐ )锡(xī )庆(qìng )院(yuàn )广(guǎng )太(tài )学(xué ),兴(xìng )镇(zhèn )戎(róng )军(jūn )、原(yuán )、渭(wèi )等(děng )州(zhōu )营(yíng )田(tián ),汰(tài )诸(zhū )路(lù )宣(xuān )毅(yì )、广(guǎng )捷(jié )等(děng )冗(rǒng )军(jūn ),策(cè )元(yuán )昊(hào )势(shì )屈(qū )纳(nà )款(kuǎn ),必(bì )令(lìng )尽(jìn )还(hái )延(yán )州(zhōu )侵(qīn )地(dì ),无(wú )过(guò )许(xǔ )岁(suì )币(bì ),并(bìng )入(rù )中(zhōng )青(qīng )盐(yán ),请(qǐng )戮(lù )陕(shǎn )西(xī )陷(xiàn )没(méi )主(zhǔ )将(jiāng )随(suí )行(háng )亲(qīn )兵(bīng )。其(qí )论(lùn )甚(shèn )伟(wěi ),然(rán )不(bú )尽(jìn )行(háng )也(yě )。

始(shǐ ),辽(liáo )侵(qīn )澶(chán )州(zhōu ),略(luè )得(dé )数(shù )百(bǎi )人(rén ),以(yǐ )属(shǔ )况(kuàng )父(fù )延(yán )昭(zhāo ),延(yán )昭(zhāo )哀(āi )之(zhī ),悉(xī )纵(zòng )去(qù ),因(yīn )自(zì )脱(tuō )归(guī )中(zhōng )国(guó ),生(shēng )八(bā )子(zǐ ),多(duō )知(zhī )名(míng )。况(kuàng ),长(zhǎng )子(zǐ )也(yě )。保(bǎo )州(zhōu )之(zhī )役(yì ),况(kuàng )杀(shā )降(jiàng )卒(zú )数(shù )百(bǎi )人(rén ),朝(cháo )廷(tíng )壮(zhuàng )其(qí )决(jué ),后(hòu )大(dà )用(yòng )之(zhī )。然(rán )卒(zú )无(wú )子(zǐ ),以(yǐ )兄(xiōng )子(zǐ )为(wéi )后(hòu )。

丙(bǐng )戌(xū ),中(zhōng )书(shū )、枢(shū )密(mì )院(yuàn )奏(zòu )事(shì )于(yú )福(fú )宁(níng )殿(diàn )之(zhī )西(xī )閤(gě ),见(jiàn )帝(dì )所(suǒ )御(yù )幄(wò )亦(yì )、裀(yīn )褥(rù )皆(jiē )质(zhì )素(sù )暗(àn )弊(bì ),久(jiǔ )而(ér )不(bú )易(yì )。帝(dì )顾(gù )韩(hán )琦(qí )等(děng )曰(yuē ):“朕(zhèn )居(jū )宫(gōng )中(zhōng ),自(zì )奉(fèng )正(zhèng )如(rú )此(cǐ )耳(ěr )。此(cǐ )亦(yì )生(shēng )民(mín )之(zhī )膏(gāo )血(xuè )也(yě ),可(kě )轻(qīng )费(fèi )之(zhī )哉(zāi )!”

三(sān )月(yuè ),甲(jiǎ )辰(chén ),诏(zhào )前(qián )郓(yùn )州(zhōu )观(guān )察(chá )推(tuī )官(guān )孙(sūn )兆(zhào )、邠(bīn )州(zhōu )司(sī )户(hù )参(cān )军(jūn )单(dān )骧(xiāng )诊(zhěn )御(yù )脉(mò )。帝(dì )初(chū )不(bú )豫(yù ),医(yī )官(guān )宋(sòng )安(ān )道(dào )等(děng )进(jìn )药(yào ),久(jiǔ )未(wèi )效(xiào ),而(ér )兆(zhào )与(yǔ )骧(xiāng )皆(jiē )以(yǐ )医(yī )术(shù )知(zhī )名(míng ),特(tè )召(zhào )之(zhī )。丙(bǐng )午(wǔ ),诏(zhào )中(zhōng )书(shū )劾(hé )宋(sòng )安(ān )道(dào )等(děng )罪(zuì )以(yǐ )闻(wén )。

戊(wù )申(shēn ),太(tài )子(zǐ )太(tài )保(bǎo )致(zhì )仕(shì )庞(páng )籍(jí )卒(zú )。时(shí )帝(dì )不(bú )豫(yù ),废(fèi )朝(cháo )、临(lín )奠(diàn )皆(jiē )不(bú )果(guǒ ),第(dì )遣(qiǎn )使(shǐ )吊(diào )赙(fù )其(qí )家(jiā ),赠(zèng )司(sī )空(kōng )兼(jiān )侍(shì )中(zhōng ),谥(shì )庄(zhuāng )敏(mǐn )。籍(jí )长(zhǎng )于(yú )吏(lì )事(shì ),持(chí )法(fǎ )深(shēn )峭(qiào )。军(jūn )中(zhōng )有(yǒu )犯(fàn )者(zhě ),至(zhì )或(huò )断(duàn )斩(zhǎn )刳(kū )磔(zhé ),或(huò )累(lèi )笞(chī )至(zhì )死(sǐ ),以(yǐ )故(gù )土(tǔ )卒(zú )畏(wèi )服(fú );而(ér )治(zhì )民(mín )有(yǒu )惠(huì )爱(ài )。及(jí )为(wéi )相(xiàng ),议(yì )者(zhě )以(yǐ )为(wéi )声(shēng )望(wàng )减(jiǎn )于(yú )治(zhì )郡(jùn )时(shí )去(qù )。

甲(jiǎ )寅(yín ),昭(zhāo )德(dé )军(jūn )节(jiē )度(dù )使(shǐ )、同(tóng )平(píng )章(zhāng )事(shì )李(lǐ )昭(zhāo )亮(liàng )卒(zú ),赠(zèng )中(zhōng )书(shū )令(lìng ),谥(shì )良(liáng )僖(xī )。昭(zhāo )亮(liàng )为(wéi )人(rén )和(hé )易(yì ),谙(ān )习(xí )近(jìn )事(shì ),于(yú )吏(lì )治(zhì )颇(pō )通(tōng )敏(mǐn ),善(shàn )委(wěi )任(rèn )僚(liáo )佐(zuǒ ),故(gù )数(shù )更(gèng )籓(bān )镇(zhèn )无(wú )它(tā )过(guò )。

壬(rén )戌(xū ),孙(sūn )兆(zhào )为(wéi )殿(diàn )中(zhōng )丞(chéng ),单(dān )骧(xiāng )为(wéi )中(zhōng )都(dōu )令(lìng ),仍(réng )令(lìng )校(xiào )正(zhèng )医(yī )书(shū )。封(fēng )神(shén )应(yīng )侯(hóu )扁(biǎn )鹊(què )为(wéi )神(shén )应(yīng )公(gōng )。皇(huáng )城(chéng )使(shǐ )宋(sòng )安(ān )道(dào )等(děng )皆(jiē )降(jiàng )官(guān )。

癸(guǐ )亥(hài ),御(yù )内(nèi )东(dōng )门(mén )幄(wò )殿(diàn )。

甲(jiǎ )子(zǐ ),御(yù )延(yán )和(hé )殿(diàn ),赐(cì )进(jìn )士(shì )闽(mǐn )人(rén )许(xǔ )将(jiāng )第(dì )一(yī )百(bǎi )二(èr )十(shí )七(qī )人(rén )及(jí )第(dì ),六(liù )十(shí )七(qī )人(rén )同(tóng )出(chū )身(shēn ),诸(zhū )科(kē )一(yī )百(bǎi )四(sì )十(shí )七(qī )人(rén )及(jí )第(dì )、同(tóng )出(chū )身(shēn ),又(yòu )赐(cì )特(tè )奏(zòu )名(míng )进(jìn )士(shì )、诸(zhū )科(kē )一(yī )百(bǎi )人(rén )及(jí )第(dì )、同(tóng )出(chū )身(shēn )、诸(zhū )州(zhōu )文(wén )学(xué )、长(zhǎng )史(shǐ )。

乙(yǐ )丑(chǒu ),以(yǐ )圣(shèng )体(tǐ )康(kāng )复(fù ),宰(zǎi )臣(chén )诣(yì )东(dōng )上(shàng )閤(gě )门(mén )拜(bài )表(biǎo )称(chēng )贺(hè )。

辛(xīn )未(wèi )晦(huì ),帝(dì )崩(bēng )于(yú )福(fú )宁(níng )殿(diàn )。是(shì )日(rì ),帝(dì )饮(yǐn )食(shí )起(qǐ )居(jū )尚(shàng )平(píng )宁(níng ),甲(jiǎ )夜(yè ),忽(hū )起(qǐ ),索(suǒ )药(yào )甚(shèn )急(jí ),且(qiě )召(zhào )皇(huáng )后(hòu )。皇(huáng )后(hòu )至(zhì ),帝(dì )指(zhǐ )心(xīn )不(bú )能(néng )言(yán )。召(zhào )医(yī )官(guān )诊(zhěn )视(shì ),投(tóu )药(yào )、灼(zhuó )艾(ài ),已(yǐ )无(wú )及(jí )。丙(bǐng )夜(yè ),遂(suí )崩(bēng )。左(zuǒ )右(yòu )欲(yù )开(kāi )宫(gōng )门(mén )召(zhào )辅(fǔ )臣(chén ),皇(huáng )后(hòu )曰(yuē ):“此(cǐ )际(jì )宫(gōng )门(mén )岂(qǐ )可(kě )夜(yè )开(kāi )!且(qiě )密(mì )谕(yù )辅(fǔ )臣(chén )黎(lí )明(míng )入(rù )禁(jìn )中(zhōng )。”又(yòu )取(qǔ )粥(zhōu )于(yú )御(yù )厨(chú )。医(yī )官(guān )既(jì )出(chū ),复(fù )召(zhào )入(rù ),使(shǐ )人(rén )禁(jìn )守(shǒu )之(zhī )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),壬(rén )申(shēn )朔(shuò ),辅(fǔ )臣(chén )入(rù )至(zhì )寝(qǐn )殿(diàn )。后(hòu )定(dìng )议(yì ),召(zhào )皇(huáng )子(zǐ )入(rù ),告(gào )以(yǐ )帝(dì )晏(yàn )驾(jià ),使(shǐ )嗣(sì )立(lì )。皇(huáng )子(zǐ )惊(jīng )曰(yuē ):“某(mǒu )不(bú )敢(gǎn )为(wéi ),某(mǒu )不(bú )敢(gǎn )为(wéi )!”因(yīn )反(fǎn )走(zǒu )。辅(fǔ )臣(chén )共(gòng )持(chí )之(zhī ),或(huò )解(jiě )其(qí )发(fā ),或(huò )被(bèi )以(yǐ )御(yù )服(fú ),召(zhào )殿(diàn )前(qián )、马(mǎ )步(bù )军(jūn )副(fù )都(dōu )指(zhǐ )挥(huī )使(shǐ )、都(dōu )虞(yú )候(hòu )及(jí )宗(zōng )室(shì )刺(cì )史(shǐ )以(yǐ )上(shàng )至(zhì )殿(diàn )前(qián )谕(yù )旨(zhǐ )。又(yòu )召(zhào )翰(hàn )林(lín )学(xué )士(shì )王(wáng )珪(guī )草(cǎo )遗(yí )制(zhì ),珪(guī )惶(huáng )惧(jù )不(bú )知(zhī )所(suǒ )为(wéi ),韩(hán )琦(qí )谓(wèi )珪(guī )曰(yuē ):“大(dà )行(háng )在(zài )位(wèi )凡(fán )几(jǐ )年(nián )?”珪(guī )悟(wù ),乃(nǎi )下(xià )笔(bǐ )。至(zhì )曰(yuē )昳(yì ),百(bǎi )官(guān )皆(jiē )集(jí ),犹(yóu )吉(jí )服(fú ),但(dàn )解(jiě )金(jīn )带(dài )及(jí )所(suǒ )佩(pèi )鱼(yú ),自(zì )垂(chuí )拱(gǒng )殿(diàn )门(mén )外(wài )哭(kū )而(ér )入(rù ),班(bān )福(fú )宁(níng )殿(diàn )前(qián ),器(qì )止(zhǐ ),韩(hán )琦(qí )宣(xuān )遗(yí )制(zhì )。

皇(huáng )子(zǐ )即(jí )皇(huáng )帝(dì )位(wèi ),见(jiàn )百(bǎi )官(guān )于(yú )东(dōng )楹(yíng )。百(bǎi )官(guān )再(zài )拜(bài ),复(fù )位(wèi )哭(kū ),乃(nǎi )出(chū )。帝(dì )欲(yù )亮(liàng )阴(yīn )三(sān )年(nián ),命(mìng )韩(hán )琦(qí )摄(shè )冢(zhǒng )宰(zǎi ),辅(fǔ )臣(chén )皆(jiē )言(yán )不(bú )可(kě ),乃(nǎi )止(zhǐ )。

癸(guǐ )酉(yǒu ),大(dà )赦(shè )。优(yōu )赏(shǎng )诸(zhū )军(jūn ),如(rú )乾(qián )兴(xìng )故(gù )事(shì )。时(shí )禁(jìn )卫(wèi )或(huò )相(xiàng )告(gào ),乾(qián )兴(xìng )内(nèi )给(gěi )食(shí )物(wù )中(zhōng )有(yǒu )金(jīn )。既(jì )而(ér )宫(gōng )中(zhōng )果(guǒ )赐(cì )食(shí ),众(zhòng )视(shì )食(shí )中(zhōng )无(wú )有(yǒu ),纷(fēn )纷(fēn )以(yǐ )为(wéi )言(yán )。殿(diàn )前(qián )副(fù )都(dōu )指(zhǐ )挥(huī )使(shǐ )李(lǐ )璋(zhāng )呼(hū )什(shí )长(zhǎng )谓(wèi )曰(yuē ):“尔(ěr )曹(cáo )平(píng )居(jū )衣(yī )食(shí )县(xiàn )官(guān ),主(zhǔ )上(shàng )未(wèi )临(lín )政(zhèng ),已(yǐ )优(yōu )赏(shǎng ),尔(ěr )何(hé )功(gōng ),复(fù )云(yún )云(yún )?敢(gǎn )諠(xuān )者(zhě )斩(zhǎn )!”众(zhòng )乃(nǎi )定(dìng )。

判(pàn )吏(lì )部(bù )南(nán )曹(cáo )王(wáng )端(duān )言(yán ):“公(gōng )卿(qīng )子(zǐ )弟(dì )襁(qiǎng )褓(bǎo )得(dé )官(guān ),未(wèi )尝(cháng )莅(lì )事(shì ),而(ér )锡(xī )服(fú )与(yǔ )年(nián )劳(láo )者(zhě )等(děng ),何(hé )以(yǐ )示(shì )劝(quàn )!请(qǐng )从(cóng )莅(lì )日(rì )始(shǐ )。”遂(suí )著(zhe )为(wéi )令(lìng )。端(duān ),质(zhì )之(zhī )弟(dì )也(yě )。

遣(qiǎn )使(shǐ )告(gào )哀(āi )于(yú )辽(liáo )及(jí )夏(xià )国(guó )。

三(sān )司(sī )奏(zòu )乞(qǐ )内(nèi )藏(cáng )库(kù )钱(qián )百(bǎi )五(wǔ )十(shí )万(wàn )贯(guàn ),绢(juàn )二(èr )百(bǎi )五(wǔ )十(shí )万(wàn )匹(pǐ ),银(yín )五(wǔ )万(wàn )两(liǎng ),助(zhù )山(shān )陵(líng )及(jí )赏(shǎng )赉(lài ),从(cóng )之(zhī )。

帝(dì )初(chū )即(jí )位(wèi ),与(yǔ )辅(fǔ )臣(chén )言(yán ),皆(jiē )不(bú )名(míng )。及(jí )将(jiāng )责(zé )降(jiàng )医(yī )官(guān ),有(yǒu )欲(yù )为(wéi )孙(sūn )兆(zhào )、单(dān )骧(xiāng )地(dì )者(zhě ),言(yán )于(yú )帝(dì )曰(yuē ):“先(xiān )帝(dì )初(chū )进(jìn )兆(zhào )等(děng )药(yào ),皆(jiē )有(yǒu )验(yàn ),不(bú )幸(xìng )至(zhì )此(cǐ ),乃(nǎi )天(tiān )命(mìng )也(yě ),非(fēi )医(yī )官(guān )所(suǒ )能(néng )及(jí )。”帝(dì )敛(liǎn )容(róng )曰(yuē ):“闻(wén )兆(zhào )等(děng )皆(jiē )两(liǎng )府(fǔ )所(suǒ )荐(jiàn ),信(xìn )乎(hū )?”对(duì )曰(yuē ):“然(rán )。”帝(dì )曰(yuē ):“然(rán )则(zé )朕(zhèn )不(bú )敢(gǎn )与(yǔ )知(zhī ),唯(wéi )公(gōng )等(děng )裁(cái )之(zhī )!”皆(jiē )惶(huáng )恐(kǒng )。甲(jiǎ )戌(xū ),兆(zhào )编(biān )管(guǎn )池(chí )州(zhōu ),骧(xiāng )峡(xiá )州(zhōu ),同(tóng )时(shí )责(zé )降(jiàng )者(zhě )十(shí )二(èr )人(rén ),独(dú )兆(zhào )、骧(xiāng )得(dé )远(yuǎn )地(dì )云(yún )。

乙(yǐ )亥(hài ),群(qún )臣(chén )表(biǎo )请(qǐng )听(tīng )政(zhèng ),不(bú )从(cóng )。

诏(zhào ):“天(tiān )下(xià )官(guān )名(míng ),地(dì )名(míng )、人(rén )姓(xìng )名(míng )与(yǔ )御(yù )名(míng )同(tóng )者(zhě )改(gǎi )之(zhī );改(gǎi )部(bù )署(shǔ )曰(yuē )总(zǒng )管(guǎn )。”

命(mìng )韩(hán )琦(qí )为(wéi )山(shān )陵(líng )使(shǐ )。

先(xiān )是(shì )辅(fǔ )臣(chén )奏(zòu )事(shì ),帝(dì )必(bì )详(xiáng )问(wèn )本(běn )末(mò ),然(rán )后(hòu )裁(cái )决(jué ),莫(mò )不(bú )当(dāng )理(lǐ ),中(zhōng )外(wài )翕(xī )然(rán )皆(jiē )称(chēng )明(míng )主(zhǔ )。是(shì )日(rì )晚(wǎn ),忽(hū )得(dé )疾(jí ),不(bú )知(zhī )人(rén ),语(yǔ )言(yán )失(shī )次(cì ),复(fù )召(zhào )已(yǐ )责(zé )降(jiàng )医(yī )官(guān )宋(sòng )安(ān )道(dào )、甄(zhēn )立(lì )里(lǐ )、奏(zòu )宗(zōng )一(yī )、王(wáng )士(shì )伦(lún )等(děng )人(rén )侍(shì )疾(jí )。

丙(bǐng )子(zǐ ),尊(zūn )皇(huáng )后(hòu )曰(yuē )皇(huáng )太(tài )后(hòu )。

丁(dīng )丑(chǒu ),群(qún )臣(chén )三(sān )上(shàng )表(biǎo )请(qǐng )听(tīng )政(zhèng )。戊(wù )寅(yín ),诏(zhào )许(xǔ )之(zhī ),既(jì )而(ér )以(yǐ )疾(jí )不(bú )果(guǒ )。有(yǒu )司(sī )请(qǐng )改(gǎi )日(rì )大(dà )敛(liǎn ),司(sī )天(tiān )监(jiān )言(yán )卜(bo )近(jìn )日(rì )则(zé )不(bú )利(lì )帝(dì )及(jí )太(tài )后(hòu ),帝(dì )令(lìng )避(bì )太(tài )后(hòu )而(ér )已(yǐ )。己(jǐ )卯(mǎo )、大(dà )敛(liǎn ),帝(dì )疾(jí )增(zēng )剧(jù ),号(hào )呼(hū )狂(kuáng )走(zǒu ),不(bú )能(néng )成(chéng )礼(lǐ )。韩(hán )琦(qí )亟(jí )投(tóu )杖(zhàng )褰(qiān )帘(lián ),抱(bào )持(chí )帝(dì ),呼(hū )内(nèi )人(rén ),属(shǔ )令(lìng )加(jiā )意(yì )拥(yōng )护(hù )。又(yòu )与(yǔ )同(tóng )列(liè )入(rù )白(bái )太(tài )后(hòu )下(xià )诏(zhào ),候(hòu )听(tīng )政(zhèng )日(rì ),请(qǐng )太(tài )后(hòu )权(quán )同(tóng )处(chù )分(fèn )。礼(lǐ )院(yuàn )奏(zòu )请(qǐng ):“其(qí )日(rì )皇(huáng )帝(dì )同(tóng )太(tài )后(hòu )御(yù )内(nèi )东(dōng )门(mén )小(xiǎo )殿(diàn ),垂(chuí )帘(lián ),中(zhōng )书(shū )、枢(shū )密(mì )院(yuàn )合(hé )班(bān )起(qǐ )居(jū ),以(yǐ )次(cì )奏(zòu )事(shì )。或(huò )非(fēi )时(shí )召(zhào )学(xué )士(shì ),亦(yì )许(xǔ )至(zhì )小(xiǎo )殿(diàn )。皇(huáng )太(tài )后(hòu )处(chù )分(fèn )称(chēng )‘吾(wú )’,群(qún )臣(chén )进(jìn )名(míng )起(qǐ )居(jū )于(yú )内(nèi )东(dōng )门(mén )。”从(cóng )之(zhī )。

辛(xīn )巳(sì ),命(mìng )辽(liáo )贺(hè )乾(qián )元(yuán )节(jiē )使(shǐ )、保(bǎo )静(jìng )军(jūn )节(jiē )度(dù )使(shǐ )耶(yē )律(lǜ )谷(gǔ )等(děng )进(jìn )书(shū )奠(diàn )梓(zǐ )宫(gōng ),见(jiàn )帝(dì )于(yú )东(dōng )阶(jiē ),令(lìng )閤(gě )门(mén )以(yǐ )书(shū )币(bì )入(rù )。始(shǐ ),辽(liáo )使(shǐ )至(zhì )德(dé )清(qīng ),廷(tíng )臣(chén )有(yǒu )欲(yù )却(què )之(zhī )者(zhě ),有(yǒu )欲(yù )俟(sì )其(qí )至(zhì )国(guó )门(mén )谕(yù )使(shǐ )之(zhī )还(hái )者(zhě ),议(yì )未(wèi )决(jué )。太(tài )常(cháng )丞(chéng )、集(jí )贤(xián )校(xiào )理(lǐ )邵(shào )亢(kàng ),请(qǐng )许(xǔ )其(qí )使(shǐ )者(zhě )奉(fèng )国(guó )书(shū )置(zhì )柩(jiù )前(qián ),俾(bǐ )得(dé )见(jiàn )帝(dì ),以(yǐ )安(ān )远(yuǎn )人(rén ),诏(zhào )从(cóng )其(qí )言(yán )。时(shí )龙(lóng )图(tú )阁(gé )直(zhí )学(xué )士(shì )周(zhōu )沆(hàng )馆(guǎn )伴(bàn )辽(liáo )使(shǐ )者(zhě ),初(chū )未(wèi )许(xǔ )见(jiàn ),先(xiān )诏(zhào )取(qǔ )书(shū )置(zhì )柩(jiù )前(qián )。使(shǐ )者(zhě )固(gù )请(qǐng )见(jiàn ),曰(yuē ):“取(qǔ )书(shū ),非(fēi )故(gù )事(shì )也(yě )。”帝(dì )以(yǐ )方(fāng )衰(shuāi )绖(dié ),辞(cí )焉(yān )。使(shǐ )者(zhě )执(zhí )书(shū )不(bú )肯(kěn )授(shòu )閤(gě )门(mén ),沆(hàng )曰(yuē ):“昔(xī )北(běi )朝(cháo )有(yǒu )丧(sàng ),吾(wú )使(shǐ )至(zhì )柳(liǔ )河(hé )而(ér )还(hái )。今(jīn )朝(cháo )廷(tíng )重(zhòng )邻(lín )好(hǎo ),听(tīng )北(běi )使(shǐ )至(zhì )京(jīng )师(shī ),达(dá )命(mìng )于(yú )几(jǐ )筵(yàn ),恩(ēn )礼(lǐ )厚(hòu )矣(yǐ ),奈(nài )何(hé )更(gèng )以(yǐ )取(qǔ )书(shū )为(wéi )嫌(xián )乎(hū )!”使(shǐ )者(zhě )立(lì )授(shòu )书(shū ),然(rán )帝(dì )亦(yì )卒(zú )见(jiàn )谷(gǔ )等(děng )。朝(cháo )廷(tíng )未(wèi )知(zhī )辽(liáo )主(zhǔ )之(zhī )年(nián ),沆(hàng )乘(chéng )间(jiān )杂(zá )它(tā )语(yǔ )以(yǐ )问(wèn ),使(shǐ )者(zhě )出(chū )不(bú )意(yì ),遽(jù )对(duì )以(yǐ )实(shí )。既(jì )而(ér )悔(huǐ )之(zhī ),相(xiàng )顾(gù )曰(yuē ):“今(jīn )复(fù )应(yīng )兄(xiōng )事(shì )南(nán )朝(cháo )矣(yǐ )。”

壬(rén )午(wǔ ),辅(fǔ )臣(chén )入(rù )对(duì )于(yú )柔(róu )仪(yí )殿(diàn )西(xī )閤(gě ),皇(huáng )太(tài )后(hòu )御(yù )内(nèi )东(dōng )门(mén )小(xiǎo )殿(diàn ),垂(chuí )帘(lián )听(tīng )政(zhèng )。初(chū )议(yì )帝(dì )与(yǔ )太(tài )后(hòu )同(tóng )御(yù )东(dōng )殿(diàn )垂(chuí )帘(lián ),辅(fǔ )臣(chén )合(hé )班(bān )以(yǐ )次(cì )奏(zòu )事(shì )。及(jí )是(shì )帝(dì )方(fāng )服(fú )药(yào ),权(quán )居(jū )柔(róu )仪(yí )殿(diàn )东(dōng )閤(gě )之(zhī )西(xī )室(shì ),太(tài )后(hòu )居(jū )其(qí )东(dōng )室(shì )。辅(fǔ )臣(chén )既(jì )入(rù )西(xī )室(shì ),候(hòu )问(wèn )圣(shèng )体(tǐ ),因(yīn )奏(zòu )军(jūn )国(guó )事(shì ),太(tài )后(hòu )及(jí )独(dú )御(yù )东(dōng )殿(diàn ),辅(fǔ )臣(chén )以(yǐ )政(zhèng )事(shì )复(fù )奏(zòu )于(yú )帘(lián )前(qián )云(yún )。

癸(guǐ )未(wèi ),内(nèi )出(chū )遗(yí )留(liú )物(wù )赐(cì )两(liǎng )府(fǔ )、宗(zōng )室(shì )、近(jìn )臣(chén )、主(zhǔ )兵(bīng )官(guān )有(yǒu )差(chà )。富(fù )弼(bì )、文(wén )彦(yàn )博(bó )时(shí )居(jū )丧(sàng ),皆(jiē )遣(qiǎn )使(shǐ )就(jiù )赐(cì )之(zhī )。知(zhī )谏(jiàn )院(yuàn )司(sī )马(mǎ )光(guāng )言(yán ):“国(guó )家(jiā )用(yòng )度(dù )素(sù )窘(jiǒng ),复(fù )遭(zāo )大(dà )丧(sàng ),累(lèi )世(shì )所(suǒ )藏(cáng ),几(jǐ )乎(hū )扫(sǎo )地(dì )。传(chuán )闻(wén )外(wài )州(zhōu )、军(jūn )官(guān )库(kù )无(wú )钱(qián )之(zhī )处(chù ),或(huò )借(jiè )贷(dài )民(mín )钱(qián )以(yǐ )供(gòng )赏(shǎng )给(gěi ),一(yī )朝(cháo )取(qǔ )办(bàn ),逼(bī )以(yǐ )棰(chuí )楚(chǔ )。当(dāng )此(cǐ )之(zhī )际(jì ),群(qún )臣(chén )何(hé )心(xīn )以(yǐ )当(dāng )厚(hòu )赐(cì )!”因(yīn )固(gù )辞(cí ),卒(zú )不(bú )许(xǔ )。光(guāng )乃(nǎi )以(yǐ )所(suǒ )得(dé )珠(zhū )为(wéi )谏(jiàn )院(yuàn )公(gōng )使(shǐ )钱(qián ),以(yǐ )金(jīn )遗(yí )其(qí )舅(jiù )氏(shì )焉(yān )。

甲(jiǎ )申(shēn ),宰(zǎi )相(xiàng )韩(hán )琦(qí )加(jiā )门(mén )下(xià )侍(shì )郎(láng )兼(jiān )兵(bīng )部(bù )尚(shàng )书(shū ),进(jìn )封(fēng )卫(wèi )国(guó )公(gōng ),曾(céng )公(gōng )亮(liàng )加(jiā )中(zhōng )书(shū )侍(shì )郎(láng )兼(jiān )礼(lǐ )部(bù )尚(shàng )书(shū ),枢(shū )密(mì )使(shǐ )张(zhāng )昪(biàn )、参(cān )知(zhī )政(zhèng )事(shì )欧(ōu )阳(yáng )修(xiū )、赵(zhào )概(gài )并(bìng )加(jiā )户(hù )部(bù )侍(shì )郎(láng ),枢(shū )密(mì )副(fù )使(shǐ )胡(hú )宿(xiǔ )、吴(wú )奎(kuí )并(bìng )加(jiā )给(gěi )事(shì )中(zhōng )。

知(zhī )谏(jiàn )院(yuàn )司(sī )马(mǎ )光(guāng )上(shàng )皇(huáng )太(tài )后(hòu )疏(shū )曰(yuē ):“殿(diàn )下(xià )初(chū )摄(shè )大(dà )政(zhèng ),四(sì )方(fāng )之(zhī )人(rén ),莫(mò )不(bú )观(guān )听(tīng )以(yǐ )占(zhàn )盛(shèng )德(dé )。臣(chén )以(yǐ )为(wéi )凡(fán )名(míng )物(wù )礼(lǐ )数(shù )所(suǒ )以(yǐ )自(zì )奏(zòu )者(zhě ),皆(jiē )当(dāng )深(shēn )自(zì )抑(yì )损(sǔn ),不(bú )可(kě )尽(jìn )依(yī )章(zhāng )宪(xiàn )明(míng )肃(sù )皇(huáng )后(hòu )故(gù )事(shì ),以(yǐ )成(chéng )谦(qiān )顺(shùn )之(zhī )美(měi )。大(dà )臣(chén )忠(zhōng )厚(hòu )如(rú )王(wáng )曾(céng ),清(qīng )纯(chún )如(rú )张(zhāng )知(zhī )白(bái ),刚(gāng )正(zhèng )如(rú )鲁(lǔ )宗(zōng )道(dào ),质(zhì )直(zhí )如(rú )薛(xuē )奎(kuí )者(zhě ),当(dāng )信(xìn )之(zhī )用(yòng )之(zhī ),与(yǔ )共(gòng )谋(móu )天(tiān )下(xià )之(zhī )事(shì )。鄙(bǐ )猥(wěi )如(rú )马(mǎ )季(jì )良(liáng ),谗(chán )谄(chǎn )如(rú )罗(luó )崇(chóng )勋(xūn )者(zhě ),当(dāng )疏(shū )之(zhī )远(yuǎn )之(zhī ),不(bú )可(kě )宠(chǒng )以(yǐ )禄(lù )位(wèi ),听(tīng )采(cǎi )其(qí )言(yán )也(yě )。臣(chén )闻(wén )妇(fù )人(rén )内(nèi )夫(fū )家(jiā )而(ér )外(wài )父(fù )母(mǔ )家(jiā ),况(kuàng )后(hòu )妃(fēi )与(yǔ )国(guó )同(tóng )体(tǐ ),休(xiū )戚(qī )如(rú )一(yī ),若(ruò )赵(zhào )氏(shì )安(ān )则(zé )百(bǎi )姓(xìng )皆(jiē )安(ān ),况(kuàng )于(yú )曹(cáo )氏(shì ),必(bì )世(shì )世(shì )长(zhǎng )享(xiǎng )富(fù )贵(guì )明(míng )矣(yǐ )。为(wéi )政(zhèng )之(zhī )道(dào ),莫(mò )若(ruò )至(zhì )公(gōng )。愿(yuàn )殿(diàn )下(xià )熟(shú )察(chá )群(qún )臣(chén )中(zhōng )有(yǒu )贤(xián )才(cái )则(zé )举(jǔ )之(zhī ),有(yǒu )功(gōng )则(zé )赏(shǎng )之(zhī ),职(zhí )事(shì )不(bú )修(xiū )则(zé )废(fèi )之(zhī ),有(yǒu )罪(zuì )则(zé )刑(xíng )之(zhī )。俟(sì )皇(huáng )帝(dì )圣(shèng )体(tǐ )平(píng )宁(níng ),授(shòu )以(yǐ )治(zhì )安(ān )之(zhī )业(yè ),自(zì )居(jū )长(zhǎng )乐(lè )之(zhī )宫(gōng ),坐(zuò )享(xiǎng )天(tiān )下(xià )之(zhī )养(yǎng ),则(zé )圣(shèng )善(shàn )之(zhī )德(dé )冠(guàn )绝(jué )前(qián )古(gǔ ),虽(suī )周(zhōu )之(zhī )文(wén )母(mǔ ),汉(hàn )之(zhī )明(míng )德(dé ),不(bú )足(zú )比(bǐ )也(yě )。”

乙(yǐ )酉(yǒu ),作(zuò )受(shòu )命(mìng )宝(bǎo ),命(mìng )欧(ōu )阳(yáng )修(xiū )篆(zhuàn )其(qí )文(wén )曰(yuē ):“皇(huáng )帝(dì )恭(gōng )膺(yīng )天(tiān )命(mìng )之(zhī )宝(bǎo )”。

发(fā )诸(zhū )路(lù )卒(zú )四(sì )万(wàn )六(liù )千(qiān )馀(yú )人(rén )修(xiū )奉(fèng )山(shān )陵(líng )。

丙(bǐng )戌(xū ),以(yǐ )国(guó )子(zǐ )监(jiān )所(suǒ )印(yìn )《九(jiǔ )经(jīng )》及(jí )《正(zhèng )义(yì )》、《孟(mèng )子(zǐ )》、医(yī )书(shū )赐(cì )夏(xià )国(guó )从(cóng )所(suǒ )乞(qǐ )也(yě )。

丁(dīng )亥(hài ),以(yǐ )皇(huáng )子(zǐ )右(yòu )千(qiān )牛(niú )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )仲(zhòng )针(zhēn )为(wéi )安(ān )州(zhōu )观(guān )察(chá )使(shǐ )、光(guāng )国(guó )公(gōng ),右(yòu )内(nèi )率(lǜ )府(fǔ )副(fù )率(lǜ )仲(zhòng )纠(jiū )为(wéi )和(hé )州(zhōu )防(fáng )御(yù )使(shǐ )、乐(lè )安(ān )郡(jùn )公(gōng ),仲(zhòng )恪(kè )为(wéi )博(bó )州(zhōu )防(fáng )御(yù )使(shǐ )、大(dà )宁(níng )郡(jùn )公(gōng )。

翰(hàn )林(lín )学(xué )士(shì )王(wáng )珪(guī )上(shàng )言(yán ):“圣(shèng )体(tǐ )已(yǐ )安(ān ),皇(huáng )太(tài )后(hòu )乞(qǐ )罢(bà )权(quán )同(tóng )听(tīng )政(zhèng )。”即(jí )命(mìng )珪(guī )草(cǎo )还(hái )政(zhèng )书(shū )。既(jì )而(ér )不(bú )行(háng )。

荧(yíng )惑(huò )自(zì )去(qù )年(nián )八(bā )月(yuè )庚(gēng )辰(chén )夕(xī )伏(fú ),积(jī )二(èr )百(bǎi )四(sì )十(shí )九(jiǔ )日(rì )。命(mìng )辅(fǔ )臣(chén )祈(qí )禳(ráng )于(yú )集(jí )英(yīng )殿(diàn );己(jǐ )丑(chǒu )晨(chén ),见(jiàn )东(dōng )方(fāng )。

癸(guǐ )巳(sì ),权(quán )三(sān )司(sī )使(shǐ )蔡(cài )襄(xiāng )奏(zòu )大(dà )行(háng )山(shān )陵(líng )一(yī )用(yòng )永(yǒng )定(dìng )制(zhì )度(dù ),于(yú )是(shì )右(yòu )司(sī )谏(jiàn )王(wáng )陶(táo )上(shàng )言(yán ):“民(mín )力(lì )方(fāng )困(kùn ),山(shān )陵(líng )不(bú )当(dāng )以(yǐ )永(yǒng )定(dìng )为(wéi )准(zhǔn )。”其(qí )后(hòu )京(jīng )西(xī )转(zhuǎn )运(yùn )使(shǐ )吴(wú )充(chōng )、楚(chǔ )建(jiàn )中(zhōng )、知(zhī )济(jì )州(zhōu )田(tián )棐(féi )相(xiàng )继(jì )上(shàng )言(yán ):“请(qǐng )遵(zūn )先(xiān )帝(dì )遗(yí )诏(zhào ),山(shān )陵(líng )务(wù )从(cóng )俭(jiǎn )约(yuē ),皇(huáng )堂(táng )、上(shàng )宫(gōng )除(chú )明(míng )器(qì )之(zhī )外(wài ),金(jīn )玉(yù )珍(zhēn )宝(bǎo )一(yī )切(qiē )屏(píng )去(qù )。”建(jiàn )中(zhōng ),须(xū )城(chéng )人(rén )也(yě )。礼(lǐ )院(yuàn )编(biān )纂(zuǎn )苏(sū )洵(xún )亦(yì )贻(yí )韩(hán )琦(qí )书(shū )切(qiē )谏(jiàn ),至(zhì )引(yǐn )华(huá )元(yuán )不(bú )臣(chén )以(yǐ )责(zé )之(zhī ),琦(qí )为(wéi )变(biàn )色(sè )。乃(nǎi )诏(zhào )礼(lǐ )院(yuàn )与(yǔ )少(shǎo )府(fǔ )监(jiān )议(yì ),唯(wéi )省(shěng )乾(qián )兴(xìng )中(zhōng )所(suǒ )增(zēng )明(míng )器(qì )而(ér )已(yǐ ),其(qí )它(tā )犹(yóu )一(yī )用(yòng )定(dìng )陵(líng )制(zhì )度(dù )。

右(yòu )司(sī )谏(jiàn )、直(zhí )集(jí )贤(xián )院(yuàn )、同(tóng )修(xiū )起(qǐ )居(jū )注(zhù )郑(zhèng )獬(xiè )上(shàng )言(yán ):“今(jīn )国(guó )用(yòng )空(kōng )乏(fá ),财(cái )赋(fù )不(bú )给(gěi ),近(jìn )者(zhě )赏(shǎng )军(jūn ),已(yǐ )见(jiàn )横(héng )敛(liǎn ),富(fù )室(shì )嗟(jiē )怨(yuàn ),流(liú )闻(wén )京(jīng )师(shī )。窃(qiè )惟(wéi )先(xiān )帝(dì )节(jiē )俭(jiǎn )爱(ài )民(mín ),出(chū )于(yú )天(tiān )性(xìng ),无(wú )珠(zhū )玉(yù )奇(qí )丽(lì )之(zhī )好(hǎo ),无(wú )犬(quǎn )马(mǎ )游(yóu )观(guān )之(zhī )乐(lè ),服(fú )御(yù )至(zhì )于(yú )浣(huàn )濯(zhuó ),器(qì )玩(wán )极(jí )于(yú )朴(pǔ )陋(lòu ),此(cǐ )天(tiān )下(xià )所(suǒ )共(gòng )知(zhī )也(yě )。今(jīn )山(shān )陵(líng )制(zhì )度(dù ),乃(nǎi )取(qǔ )乾(qián )兴(xìng )最(zuì )盛(shèng )之(zhī )时(shí )为(wéi )准(zhǔn ),独(dú )不(bú )伤(shāng )先(xiān )帝(dì )节(jiē )俭(jiǎn )之(zhī )德(dé )乎(hū )?臣(chén )以(yǐ )为(wéi )宜(yí )敕(chì )有(yǒu )司(sī )条(tiáo )具(jù )名(míng )数(shù ),再(zài )议(yì )减(jiǎn )节(jiē )。”

帝(dì )自(zì )不(bú )豫(yù )以(yǐ )来(lái ),丧(sàng )皆(jiē )礼(lǐ )官(guān )执(zhí )事(shì ),群(qún )臣(chén )奉(fèng )慰(wèi ),则(zé )垂(chuí )帘(lián )不(bú )坐(zuò )。乙(yǐ )未(wèi ),大(dà )祥(xiáng ),始(shǐ )亲(qīn )行(háng )礼(lǐ ),又(yòu )卷(juàn )帘(lián )坐(zuò )受(shòu )慰(wèi ),人(rén )心(xīn )少(shǎo )安(ān )。

丁(dīng )酉(yǒu ),起(qǐ )复(fù )文(wén )颜(yán )博(bó ),固(gù )辞(cí );表(biǎo )三(sān )上(shàng ),乃(nǎi )听(tīng )终(zhōng )丧(sàng )。寻(xún )有(yǒu )诏(zhào )给(gěi )俸(fèng )赐(cì )比(bǐ )宰(zǎi )臣(chén )之(zhī )半(bàn ),颜(yán )博(bó )又(yòu )辞(cí ),许(xǔ )之(zhī )。

戊(wù )戌(xū ),司(sī )马(mǎ )光(guāng )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“窃(qiè )惟(wéi )大(dà )行(háng )皇(huáng )帝(dì )春(chūn )秋(qiū )未(wèi )甚(shèn )高(gāo ),以(yǐ )宗(zōng )庙(miào )社(shè )稷(jì )之(zhī )重(zhòng ),超(chāo )然(rán )远(yuǎn )览(lǎn ),确(què )然(rán )独(dú )断(duàn ),知(zhī )陛(bì )下(xià )仁(rén )孝(xiào )可(kě )守(shǒu )大(dà )业(yè ),擢(zhuó )于(yú )宗(zōng )室(shì )之(zhī )中(zhōng ),建(jiàn )为(wéi )嗣(sì )子(zǐ ),授(shòu )以(yǐ )天(tiān )下(xià ),其(qí )恩(ēn )德(dé )隆(lóng )厚(hòu ),固(gù )非(fēi )微(wēi )臣(chén )所(suǒ )能(néng )称(chēng )述(shù )。今(jīn )不(bú )幸(xìng )奄(yǎn )弃(qì )万(wàn )国(guó ),陛(bì )下(xià )哀(āi )慕(mù )过(guò )礼(lǐ ),以(yǐ )至(zhì )成(chéng )疾(jí ),中(zhōng )外(wài )闻(wén )者(zhě ),莫(mò )不(bú )感(gǎn )泣(qì ),知(zhī )大(dà )行(háng )皇(huáng )帝(dì )能(néng )为(wéi )天(tiān )下(xià )得(dé )人(rén ),治(zhì )平(píng )之(zhī )期(qī ),企(qǐ )踵(zhǒng )可(kě )待(dài )。

“今(jīn )者(zhě )圣(shèng )体(tǐ )痊(quán )平(píng ),初(chū )临(lín )大(dà )政(zhèng ),举(jǔ )措(cuò )云(yún )为(wéi ),不(bú )可(kě )不(bú )审(shěn )。为(wéi )政(zhèng )之(zhī )要(yào ),在(zài )于(yú )用(yòng )人(rén ),赏(shǎng )善(shàn )罚(fá )恶(è )而(ér )已(yǐ )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )难(nán )之(zhī )重(zhòng )之(zhī ),精(jīng )心(xīn )审(shěn )虑(lǜ ),如(rú )射(shè )之(zhī )有(yǒu )的(de ),必(bì )万(wàn )全(quán )取(qǔ )中(zhōng ),然(rán )后(hòu )可(kě )发(fā )也(yě )。

“陛(bì )下(xià )思(sī )念(niàn )先(xiān )朝(cháo ),欲(yù )报(bào )之(zhī )德(dé ),奉(fèng )事(shì )皇(huáng )太(tài )后(hòu )孝(xiào )谨(jǐn ),抚(fǔ )诸(zhū )公(gōng )主(zhǔ )慈(cí )爱(ài ),此(cǐ )诚(chéng )仁(rén )孝(xiào )之(zhī )至(zhì ),过(guò )人(rén )远(yuǎn )甚(shèn )。臣(chén )愿(yuàn )陛(bì )下(xià )虽(suī )天(tiān )性(xìng )得(dé )之(zhī ),复(fù )加(jiā )圣(shèng )心(xīn ),夙(sù )夜(yè )匪(fěi )懈(xiè ),谨(jǐn )终(zhōng )如(rú )始(shǐ ),以(yǐ )结(jié )亿(yì )兆(zhào )之(zhī )心(xīn ),形(xíng )四(sì )方(fāng )之(zhī )化(huà ),则(zé )福(fú )祚(zuò )流(liú )于(yú )子(zǐ )孙(sūn ),令(lìng )闻(wén )垂(chuí )于(yú )无(wú )穷(qióng )矣(yǐ )。

“古(gǔ )者(zhě )人(rén )君(jūn )嗣(sì )位(wèi ),必(bì )逾(yú )年(nián )然(rán )后(hòu )改(gǎi )元(yuán )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )一(yī )循(xún )典(diǎn )礼(lǐ ),勿(wù )有(yǒu )变(biàn )更(gèng )于(yú )中(zhōng )年(nián )也(yě )。

“三(sān )年(nián )之(zhī )丧(sàng ),自(zì )天(tiān )子(zǐ )达(dá )于(yú )庶(shù )人(rén )一(yī )也(yě )。自(zì )汉(hàn )氏(shì )以(yǐ )来(lái ),始(shǐ )从(cóng )权(quán )制(zhì ),以(yǐ )日(rì )易(yì )月(yuè )。臣(chén )愿(yuàn )陛(bì )下(xià )虽(suī )仰(yǎng )遵(zūn )遗(yí )诏(zhào ),俯(fǔ )徇(xùn )群(qún )情(qíng ),二(èr )十(shí )七(qī )日(rì )而(ér )释(shì )服(fú ),至(zhì )于(yú )宫(gōng )禁(jìn )之(zhī )中(zhōng ),音(yīn )乐(lè )、游(yóu )燕(yàn )、吉(jí )庆(qìng )之(zhī )事(shì ),皆(jiē )俟(sì )三(sān )年(nián )然(rán )后(hòu )复(fù )常(cháng ),以(yǐ )尽(jìn )送(sòng )终(zhōng )追(zhuī )远(yuǎn )之(zhī )义(yì )焉(yān )。

“礼(lǐ ),为(wéi )人(rén )后(hòu )者(zhě )为(wéi )之(zhī )子(zǐ ),故(gù )为(wéi )所(suǒ )后(hòu )服(fú )斩(zhǎn )衰(shuāi )三(sān )年(nián ),而(ér )为(wéi )其(qí )父(fù )母(mǔ )齐(qí )衰(shuāi )期(qī ),为(wéi )所(suǒ )后(hòu )者(zhě )之(zhī )亲(qīn )皆(jiē )如(rú )子(zǐ ),而(ér )为(wéi )己(jǐ )之(zhī )亲(qīn )皆(jiē )降(jiàng )一(yī )等(děng ),盖(gài )以(yǐ )持(chí )重(zhòng )于(yú )大(dà )宗(zōng ),则(zé )宜(yí )降(jiàng )其(qí )小(xiǎo )宗(zōng ),所(suǒ )以(yǐ )专(zhuān )志(zhì )于(yú )所(suǒ )奉(fèng )而(ér )不(bú )敢(gǎn )顾(gù )私(sī )亲(qīn )也(yě )。汉(hàn )宣(xuān )帝(dì )自(zì )以(yǐ )为(wéi )昭(zhāo )帝(dì )后(hòu ),终(zhōng )不(bú )敢(gǎn )加(jiā )尊(zūn )号(hào )于(yú )卫(wèi )太(tài )子(zǐ )、史(shǐ )皇(huáng )孙(sūn )。光(guāng )武(wǔ )起(qǐ )于(yú )布(bù )衣(yī ),亲(qīn )冒(mào )矢(shǐ )石(shí )以(yǐ )得(dé )天(tiān )下(xià ),自(zì )以(yǐ )为(wéi )元(yuán )帝(dì )后(hòu ),亦(yì )不(bú )敢(gǎn )加(jiā )尊(zūn )号(hào )于(yú )巨(jù )鹿(lù )都(dōu )尉(wèi )、南(nán )顿(dùn )君(jūn )。此(cǐ )皆(jiē )循(xún )大(dà )义(yì ),明(míng )至(zhì )公(gōng ),当(dāng )时(shí )归(guī )美(měi ),后(hòu )世(shì )颂(sòng )圣(shèng )。至(zhì )于(yú )哀(āi )、安(ān )、桓(huán )、灵(líng ),咸(xián )自(zì )旁(páng )亲(qīn )入(rù )继(jì )大(dà )统(tǒng ),皆(jiē )追(zhuī )尊(zūn )其(qí )祖(zǔ )父(fù ),此(cǐ )不(bú )足(zú )为(wéi )孝(xiào ),而(ér )适(shì )足(zú )犯(fàn )义(yì )侵(qīn )礼(lǐ ),取(qǔ )讥(jī )当(dāng )时(shí ),见(jiàn )非(fēi )后(hòu )世(shì )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )深(shēn )以(yǐ )为(wéi )鉴(jiàn ),杜(dù )绝(jué )此(cǐ )议(yì ),勿(wù )复(fù )听(tīng )也(yě )。”

己(jǐ )亥(hài ),群(qún )臣(chén )上(shàng )表(biǎo )请(qǐng )临(lín )朝(cháo )听(tīng )政(zhèng )。表(biǎo )三(sān )上(shàng ),乃(nǎi )许(xǔ )之(zhī )。

庚(gēng )子(zǐ ),立(lì )京(jīng )兆(zhào )郡(jùn )君(jūn )高(gāo )氏(shì )为(wéi )皇(huáng )后(hòu ),北(běi )作(zuò )坊(fāng )使(shǐ )遵(zūn )甫(fǔ )之(zhī )女(nǚ )。遵(zūn )甫(fǔ ),继(jì )勋(xūn )子(zǐ )也(yě )。母(mǔ )曹(cáo )氏(shì ),皇(huáng )太(tài )后(hòu )亲(qīn )姊(zǐ )。后(hòu )四(sì )岁(suì ),与(yǔ )帝(dì )同(tóng )育(yù )于(yú )禁(jìn )中(zhōng ),仁(rén )宗(zōng )常(cháng )谓(wèi )太(tài )后(hòu ),它(tā )日(rì )必(bì )以(yǐ )相(xiàng )配(pèi ),太(tài )后(hòu )许(xǔ )诺(nuò )。既(jì )长(zhǎng ),出(chū )宫(gōng );庆(qìng )历(lì )七(qī )年(nián ),归(guī )于(yú )濮(pú )邸(dǐ ),封(fēng )京(jīng )兆(zhào )郡(jùn )君(jūn ),于(yú )是(shì )正(zhèng )位(wèi )。

五(wǔ )月(yuè ),癸(guǐ )卯(mǎo ),以(yǐ )太(tài )常(cháng )少(shǎo )卿(qīng )李(lǐ )受(shòu )为(wéi )左(zuǒ )司(sī )郎(láng )中(zhōng ),屯(tún )田(tián )员(yuán )外(wài )郎(láng )王(wáng )猎(liè )为(wéi )刑(xíng )部(bù )员(yuán )外(wài )郎(láng ),并(bìng )充(chōng )天(tiān )章(zhāng )阁(gé )待(dài )制(zhì ),受(shòu )兼(jiān )侍(shì )读(dú ),猎(liè )兼(jiān )侍(shì )讲(jiǎng )。昭(zhāo )宣(xuān )使(shǐ )、端(duān )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )、右(yòu )班(bān )副(fù )都(dōu )知(zhī )石(shí )全(quán )育(yù )领(lǐng )原(yuán )州(zhōu )团(tuán )练(liàn )使(shǐ ),充(chōng )入(rù )内(nèi )副(fù )都(dōu )知(zhī )。故(gù )事(shì ),都(dōu )知(zhī )四(sì )人(rén ),至(zhì )是(shì )并(bìng )全(quán )育(yù )而(ér )五(wǔ ),诏(zhào )后(hòu )有(yǒu )阙(què )勿(wù )外(wài )。

辽(liáo )尼(ní )噜(lū )古(gǔ )、萧(xiāo )呼(hū )敦(dūn )谋(móu )逆(nì )日(rì )甚(shèn )。呼(hū )敦(dūn )欲(yù )速(sù )发(fā ),尼(ní )噜(lū )古(gǔ )说(shuō )其(qí )父(fù )重(zhòng )元(yuán )可(kě )诈(zhà )称(chēng )疾(jí ),欲(yù )俟(sì )辽(liáo )主(zhǔ )临(lín )问(wèn ),即(jí )图(tú )弑(shì )逆(nì );既(jì )而(ér )忌(jì )耶(yē )律(lǜ )仁(rén )先(xiān )在(zài )朝(cháo ),谋(móu )不(bú )果(guǒ )发(fā )。尼(ní )噜(lū )古(gǔ )、呼(hū )敦(dūn )合(hé )言(yán )于(yú )辽(liáo )主(zhǔ )曰(yuē ):“仁(rén )先(xiān )可(kě )任(rèn )西(xī )北(běi )路(lù )招(zhāo )讨(tǎo )使(shǐ )。”辽(liáo )主(zhǔ )将(jiāng )从(cóng )之(zhī ),北(běi )院(yuàn )枢(shū )密(mì )使(shǐ )耶(yē )律(lǜ )伊(yī )逊(xùn )谏(jiàn )曰(yuē ):“仁(rén )先(xiān ),先(xiān )帝(dì )旧(jiù )臣(chén ),德(dé )冠(guàn )一(yī )时(shí ),不(bú )可(kě )遽(jù )离(lí )朝(cháo )廷(tíng )。”辽(liáo )主(zhǔ )悟(wù ),丙(bǐng )午(wǔ ),以(yǐ )仁(rén )先(xiān )为(wéi )南(nán )院(yuàn )枢(shū )密(mì )使(shǐ ),徒(tú )封(fēng )许(xǔ )王(wáng )。

庚(gēng )戌(xū ),封(fēng )长(zhǎng )女(nǚ )为(wéi )德(dé )宁(níng )公(gōng )主(zhǔ ),第(dì )二(èr )女(nǚ )为(wéi )宝(bǎo )安(ān )公(gōng )主(zhǔ ),第(dì )三(sān )女(nǚ )为(wéi )寿(shòu )康(kāng )公(gōng )主(zhǔ )。

诏(zhào ):“山(shān )陵(líng )所(suǒ )用(yòng )钱(qián )物(wù ),并(bìng )从(cóng )官(guān )给(gěi ),毋(wú )以(yǐ )扰(rǎo )民(mín )。”诏(zhào )虽(suī )下(xià ),然(rán )调(diào )役(yì )未(wèi )尝(cháng )损(sǔn )也(yě )。三(sān )司(sī )计(jì )山(shān )陵(líng )当(dāng )用(yòng )钱(qián )粮(liáng )五(wǔ )十(shí )万(wàn )贯(guàn )石(shí )而(ér )不(bú )能(néng )备(bèi ),或(huò )请(qǐng )移(yí )陕(shǎn )西(xī )缘(yuán )边(biān )入(rù )中(zhōng )盐(yán )于(yú )永(yǒng )安(ān )县(xiàn )。转(zhuǎn )运(yùn )副(fù )使(shǐ )薛(xuē )向(xiàng )陈(chén )五(wǔ )不(bú )可(kě ),且(qiě )乞(qǐ )如(rú )其(qí )数(shù )以(yǐ )献(xiàn ),许(xǔ )之(zhī )。

以(yǐ )右(yòu )司(sī )谏(jiàn )王(wáng )陶(táo )为(wéi )户(hù )部(bù )员(yuán )外(wài )郎(láng )、直(zhí )史(shǐ )馆(guǎn ),充(chōng )皇(huáng )子(zǐ )位(wèi )伴(bàn )读(dú ),屯(tún )田(tián )员(yuán )外(wài )郎(láng )周(zhōu )孟(mèng )阳(yáng )、秘(mì )书(shū )丞(chéng )孙(sūn )思(sī )恭(gōng )充(chōng )皇(huáng )子(zǐ )位(wèi )说(shuō )书(shū )。孟(mèng )阳(yáng )自(zì )以(yǐ )王(wáng )官(guān )教(jiāo )授(shòu ),与(yǔ )帝(dì )有(yǒu )潜(qián )龙(lóng )之(zhī )旧(jiù ),而(ér )李(lǐ )受(shòu )、王(wáng )猎(liè )皆(jiē )非(fēi )帝(dì )故(gù )识(shí ),顾(gù )先(xiān )得(dé )待(dài )制(zhì ),由(yóu )是(shì )觖(jué )望(wàng ),固(gù )辞(cí )说(shuō )书(shū )不(bú )拜(bài )。

丁(dīng )巳(sì ),赐(cì )郑(zhèng )州(zhōu )公(gōng )使(shǐ )钱(qián )五(wǔ )百(bǎi )贯(guàn ),以(yǐ )灵(líng )驾(jià )所(suǒ )过(guò )故(gù )也(yě )。富(fù )弼(bì )既(jì )除(chú )丧(sàng ),戊(wù )午(wǔ ),授(shòu )枢(shū )密(mì )使(shǐ )、礼(lǐ )部(bù )尚(shàng )书(shū )、同(tóng )平(píng )章(zhāng )事(shì )。

庚(gēng )申(shēn ),翰(hàn )林(lín )学(xué )士(shì )王(wáng )珪(guī )奏(zòu ):“谨(jǐn )按(àn )《曾(céng )子(zǐ )问(wèn )》曰(yuē ):‘贱(jiàn )不(bú )诔(lěi )贵(guì ),幼(yòu )不(bú )诔(lěi )长(zhǎng ),礼(lǐ )也(yě )。惟(wéi )天(tiān )子(zǐ )称(chēng )天(tiān )以(yǐ )诔(lěi )之(zhī )。’《春(chūn )秋(qiū )公(gōng )羊(yáng )》说(shuō ):‘读(dú )诔(lěi ),制(zhì )谥(shì )于(yú )南(nán )郊(jiāo ),若(ruò )云(yún )受(shòu )之(zhī )于(yú )天(tiān )。’然(rán )乾(qián )兴(xìng )元(yuán )年(nián )夏(xià )既(jì )定(dìng )真(zhēn )宗(zōng )皇(huáng )帝(dì )谥(shì ),其(qí )秋(qiū )始(shǐ )告(gào )天(tiān )于(yú )圆(yuán )丘(qiū )。史(shǐ )臣(chén )以(yǐ )为(wéi )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )谥(shì ),当(dāng )集(jí )中(zhōng )书(shū )、门(mén )下(xià )、御(yù )史(shǐ )台(tái )五(wǔ )品(pǐn )以(yǐ )上(shàng )、尚(shàng )书(shū )省(shěng )四(sì )品(pǐn )以(yǐ )下(xià )、诸(zhū )司(sī )三(sān )品(pǐn )以(yǐ )上(shàng )于(yú )南(nán )郊(jiāo )告(gào )天(tiān ),议(yì )定(dìng ),然(rán )后(hòu )连(lián )奏(zòu )以(yǐ )闻(wén )。近(jìn )制(zhì )唯(wéi )词(cí )臣(chén )擢(zhuó )议(yì ),即(jí )降(jiàng )诏(zhào )命(mìng ),庶(shù )僚(liáo )不(bú )得(dé )参(cān )闻(wén ),颇(pō )违(wéi )称(chēng )天(tiān )之(zhī )义(yì )。臣(chén )奉(fèng )命(mìng )撰(zhuàn )上(shàng )先(xiān )帝(dì )尊(zūn )谥(shì ),欲(yù )望(wàng )明(míng )诏(zhào )有(yǒu )司(sī )稽(jī )详(xiáng )旧(jiù )典(diǎn ),先(xiān )之(zhī )南(nán )郊(jiāo )而(ér )后(hòu )下(xià )臣(chén )之(zhī )议(yì ),庶(shù )先(xiān )帝(dì )之(zhī )茂(mào )德(dé )休(xiū )烈(liè ),有(yǒu )以(yǐ )信(xìn )万(wàn )世(shì )之(zhī )传(chuán )。”诏(zhào )两(liǎng )制(zhì )详(xiáng )议(yì )。翰(hàn )林(lín )学(xué )士(shì )贾(jiǎ )黯(àn )等(děng )议(yì )如(rú )珪(guī )奏(zòu ),从(cóng )之(zhī )。

戊(wù )辰(chén ),皇(huáng )子(zǐ )仲(zhòng )针(zhēn )、仲(zhòng )纠(jiū )始(shǐ )就(jiù )东(dōng )宫(gōng )听(tīng )读(dú )。是(shì )日(rì ),初(chū )御(yù )延(yán )和(hé )殿(diàn )。帝(dì )疾(jí )犹(yóu )未(wèi )平(píng ),命(mìng )辅(fǔ )臣(chén )祈(qí )福(fú )于(yú )天(tiān )地(dì )、宗(zōng )庙(miào )、社(shè )稷(jì )及(jí )景(jǐng )灵(líng )宫(gōng )、寺(sì )观(guān ),又(yòu )遣(qiǎn )使(shǐ )祷(dǎo )岳(yuè )、渎(dú )、名(míng )山(shān )。

六(liù )月(yuè ),癸(guǐ )酉(yǒu ),帝(dì )复(fù )以(yǐ )疾(jí )不(bú )出(chū )。是(shì )时(shí )唯(wéi )两(liǎng )府(fǔ )得(dé )入(rù )对(duì )柔(róu )仪(yí ),退(tuì ),诣(yì )内(nèi )东(dōng )门(mén )小(xiǎo )殿(diàn )帘(lián )帷(wéi )之(zhī )外(wài ),复(fù )奏(zòu )政(zhèng )事(shì )于(yú )皇(huáng )太(tài )后(hòu )如(rú )初(chū )。

先(xiān )是(shì )礼(lǐ )院(yuàn )言(yán )大(dà )行(háng )祔(fù )庙(miào ),而(ér )太(tài )庙(miào )七(qī )室(shì )皆(jiē )满(mǎn ),请(qǐng )增(zēng )置(zhì )一(yī )室(shì ),诏(zhào )两(liǎng )制(zhì )及(jí )待(dài )制(zhì )以(yǐ )上(shàng )与(yǔ )礼(lǐ )官(guān )考(kǎo )议(yì )。观(guān )文(wén )殿(diàn )学(xué )士(shì )孙(sūn )抃(biàn )等(děng )议(yì )曰(yuē ):“谨(jǐn )按(àn )《礼(lǐ )》曰(yuē ):‘三(sān )昭(zhāo )三(sān )穆(mù ),与(yǔ )太(tài )祖(zǔ )之(zhī )庙(miào )而(ér )七(qī )。’《书(shū )》曰(yuē ):“‘七(qī )世(shì )之(zhī )庙(miào ),可(kě )以(yǐ )观(guān )德(dé )。’曰(yuē )世(shì )为(wéi )昭(zhāo )穆(mù )云(yún )者(zhě ),据(jù )父(fù )子(zǐ )之(zhī )正(zhèng )而(ér )言(yán )也(yě )。若(ruò )兄(xiōng )弟(dì )则(zé )昭(zhāo )穆(mù )同(tóng ),不(bú )得(dé )以(yǐ )世(shì )数(shù )数(shù )之(zhī )矣(yǐ )。商(shāng )祖(zǔ )丁(dīng )之(zhī )子(zǐ )曰(yuē )阳(yáng )甲(jiǎ ),曰(yuē )盘(pán )庚(gēng ),曰(yuē )小(xiǎo )辛(xīn ),曰(yuē )小(xiǎo )乙(yǐ ),四(sì )人(rén )皆(jiē )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),而(ér )商(shāng )之(zhī )庙(miào )有(yǒu )始(shǐ )祖(zǔ ),有(yǒu )太(tài )祖(zǔ ),有(yǒu )太(tài )宗(zōng ),有(yǒu )中(zhōng )宗(zōng )。若(ruò )以(yǐ )一(yī )君(jūn )为(wéi )一(yī )世(shì ),则(zé )小(xiǎo )乙(yǐ )之(zhī )祭(jì )不(bú )及(jí )其(qí )父(fù )祖(zǔ )丁(dīng ),是(shì )古(gǔ )之(zhī )兄(xiōng )弟(dì )相(xiàng )及(jí ),昭(zhāo )穆(mù )同(tóng )而(ér )不(bú )以(yǐ )世(shì )数(shù )数(shù )之(zhī )明(míng )矣(yǐ )。故(gù )晋(jìn )之(zhī )庙(miào )十(shí )一(yī )室(shì )而(ér )六(liù )世(shì ),唐(táng )之(zhī )庙(miào )十(shí )一(yī )室(shì )而(ér )九(jiǔ )世(shì )。中(zhōng )宗(zōng )、睿(ruì )宗(zōng )之(zhī )于(yú )高(gāo )宗(zōng ),恭(gōng )宗(zōng )、文(wén )宗(zōng )之(zhī )于(yú )穆(mù )宗(zōng ),同(tóng )居(jū )穆(mù )位(wèi )。国(guó )朝(cháo )太(tài )祖(zǔ )为(wéi )受(shòu )命(mìng )之(zhī )祖(zǔ ),太(tài )宗(zōng )为(wéi )功(gōng )德(dé )之(zhī )宗(zōng ),此(cǐ )万(wàn )世(shì )不(bú )迁(qiān )者(zhě )也(yě )。故(gù )太(tài )祖(zǔ )之(zhī )室(shì ),太(tài )宗(zōng )称(chēng )孝(xiào )弟(dì ),真(zhēn )宗(zōng )称(chēng )孝(xiào )子(zǐ ),太(tài )行(háng )皇(huáng )帝(dì )称(chēng )孝(xiào )孙(sūn )。而(ér )《禘(dì )祫(xiá )图(tú )》,太(tài )祖(zǔ )、太(tài )宗(zōng )同(tóng )居(jū )昭(zhāo )位(wèi ),南(nán )向(xiàng ),真(zhēn )宗(zōng )居(jū )穆(mù )位(wèi ),北(běi )向(xiàng )。盖(gài )先(xiān )朝(cháo )稽(jī )用(yòng )古(gǔ )礼(lǐ )而(ér )著(zhe )之(zhī )于(yú )祀(sì )典(diǎn )矣(yǐ )。大(dà )行(háng )皇(huáng )帝(dì )神(shén )主(zhǔ )祔(fù )庙(miào ),请(qǐng )增(zēng )一(yī )室(shì )为(wéi )八(bā )室(shì ),以(yǐ )备(bèi )天(tiān )子(zǐ )事(shì )七(qī )世(shì )之(zhī )礼(lǐ )。”诏(zhào )从(cóng )之(zhī )。

于(yú )是(shì )龙(lóng )图(tú )阁(gé )直(zhí )学(xué )士(shì )兼(jiān )侍(shì )讲(jiǎng )卢(lú )士(shì )宗(zōng )、天(tiān )章(zhāng )阁(gé )待(dài )制(zhì )兼(jiān )侍(shì )读(dú )司(sī )马(mǎ )光(guāng )议(yì )曰(yuē ):“臣(chén )等(děng )谨(jǐn )按(àn )《礼(lǐ )》,天(tiān )子(zǐ )七(qī )庙(miào ),三(sān )昭(zhāo )三(sān )穆(mù ),与(yǔ )太(tài )祖(zǔ )之(zhī )庙(miào )而(ér )七(qī )。太(tài )祖(zǔ )之(zhī )庙(miào ),百(bǎi )世(shì )不(bú )毁(huǐ )。其(qí )馀(yú )昭(zhāo )穆(mù ),亲(qīn )尽(jìn )则(zé )毁(huǐ ),示(shì )有(yǒu )终(zhōng )也(yě )。自(zì )汉(hàn )以(yǐ )来(lái ),天(tiān )子(zǐ )或(huò )起(qǐ )于(yú )布(bù )衣(yī ),以(yǐ )受(shòu )命(mìng )之(zhī )初(chū )。太(tài )祖(zǔ )尚(shàng )在(zài )三(sān )昭(zhāo )三(sān )穆(mù )之(zhī )数(shù ),故(gù )或(huò )祀(sì )四(sì )世(shì ),或(huò )祀(sì )六(liù )世(shì ),其(qí )太(tài )祖(zǔ )以(yǐ )上(shàng )之(zhī )主(zhǔ ),虽(suī )属(shǔ )尊(zūn )于(yú )太(tài )祖(zǔ ),亲(qīn )尽(jìn )则(zé )迁(qiān )。故(gù )汉(hàn )元(yuán )帝(dì )之(zhī )世(shì ),太(tài )上(shàng )庙(miào )王(wáng )瘗(yì )于(yú )寝(qǐn )园(yuán )。魏(wèi )明(míng )帝(dì )之(zhī )世(shì ),处(chù )士(shì )庙(miào )主(zhǔ )迁(qiān )于(yú )园(yuán )邑(yì )。晋(jìn )武(wǔ )帝(dì )祔(fù )庙(miào ),迁(qiān )征(zhēng )西(xī )府(fǔ )君(jūn );惠(huì )帝(dì )祔(fù )庙(miào ),迁(qiān )豫(yù )州(zhōu )府(fǔ )君(jūn )。自(zì )是(shì )以(yǐ )下(xià ),大(dà )抵(dǐ )过(guò )六(liù )世(shì )则(zé )迁(qiān )其(qí )神(shén )主(zhǔ )。盖(gài )以(yǐ )太(tài )祖(zǔ )未(wèi )正(zhèng )东(dōng )向(xiàng )之(zhī )位(wèi ),故(gù )止(zhǐ )祀(sì )一(yī )昭(zhāo )一(yī )穆(mù );若(ruò )太(tài )祖(zǔ )已(yǐ )正(zhèng )东(dōng )向(xiàng )之(zhī )位(wèi ),则(zé )并(bìng )三(sān )昭(zhāo )三(sān )穆(mù )为(wéi )七(qī )世(shì )矣(yǐ )。唐(táng )高(gāo )祖(zǔ )初(chū )祀(sì )四(sì )世(shì ),太(tài )宗(zōng )增(zēng )祀(sì )六(liù )世(shì );及(jí )太(tài )宗(zōng )祔(fù )庙(miào ),则(zé )迁(qiān )洪(hóng )农(nóng )府(fǔ )君(jūn );高(gāo )宗(zōng )祔(fù )庙(miào ),又(yòu )迁(qiān )宣(xuān )帝(dì );皆(jiē )祀(sì )六(liù )世(shì ),此(cǐ )前(qián )世(shì )之(zhī )成(chéng )法(fǎ )也(yě )。惟(wéi )明(míng )皇(huáng )立(lì )九(jiǔ )室(shì ),祀(sì )八(bā )世(shì ),事(shì )不(bú )经(jīng )见(jiàn ),难(nán )可(kě )依(yī )据(jù )。今(jīn )若(ruò )以(yǐ )太(tài )祖(zǔ )、太(tài )宗(zōng )为(wéi )一(yī )世(shì ),则(zé )大(dà )行(háng )皇(huáng )帝(dì )祔(fù )庙(miào )之(zhī )日(rì ),僖(xī )祖(zǔ )亲(qīn )尽(jìn ),当(dāng )迁(qiān )于(yú )西(xī )夹(jiá )室(shì )。祀(sì )三(sān )昭(zhāo )三(sān )穆(mù ),于(yú )先(xiān )王(wáng )典(diǎn )礼(lǐ )及(jí )近(jìn )世(shì )之(zhī )制(zhì ),无(wú )不(bú )符(fú )合(hé ),太(tài )庙(miào )更(gèng )不(bú )须(xū )添(tiān )展(zhǎn )一(yī )室(shì )。”诏(zhào )抃(biàn )等(děng )再(zài )议(yì )。

于(yú )是(shì )复(fù )上(shàng )议(yì )曰(yuē ):“自(zì )唐(táng )至(zhì )周(zhōu ),庙(miào )制(zhì )不(bú )同(tóng ),而(ér )皆(jiē )七(qī )世(shì )。自(zì )周(zhōu )以(yǐ )上(shàng ),所(suǒ )谓(wèi )太(tài )祖(zǔ ),非(fēi )始(shǐ )受(shòu )命(mìng )之(zhī )主(zhǔ ),特(tè )始(shǐ )封(fēng )之(zhī )君(jūn )而(ér )已(yǐ )。今(jīn )僖(xī )祖(zǔ )虽(suī )非(fēi )始(shǐ )封(fēng )之(zhī )君(jūn ),要(yào )为(wéi )立(lì )庙(miào )之(zhī )始(shǐ )祖(zǔ )。方(fāng )庙(miào )数(shù )未(wèi )过(guò )七(qī )世(shì )之(zhī )时(shí ),遂(suí )毁(huǐ )其(qí )庙(miào ),迁(qiān )其(qí )主(zhǔ ),考(kǎo )三(sān )代(dài )之(zhī )礼(lǐ ),未(wèi )尝(cháng )有(yǒu )此(cǐ )。汉(hàn )、魏(wèi )及(jí )唐(táng )一(yī )时(shí )之(zhī )议(yì ),恐(kǒng )未(wèi )合(hé )先(xiān )王(wáng )制(zhì )礼(lǐ )之(zhī )意(yì )。臣(chén )等(děng )窃(qiè )以(yǐ )为(wéi )存(cún )僖(xī )祖(zǔ )之(zhī )室(shì ),以(yǐ )备(bèi )七(qī )世(shì )之(zhī )数(shù ),合(hé )于(yú )经(jīng )传(chuán )事(shì )七(qī )世(shì )之(zhī )明(míng )文(wén ),而(ér )亦(yì )不(bú )失(shī )先(xiān )王(wáng )之(zhī )礼(lǐ )意(yì )。”诏(zhào )恭(gōng )依(yī )。

戊(wù )寅(yín ),以(yǐ )翰(hàn )林(lín )学(xué )士(shì )、权(quán )三(sān )司(sī )使(shǐ )蔡(cài )襄(xiāng )为(wéi )修(xiū )奉(fèng )太(tài )庙(miào )使(shǐ )。襄(xiāng )乃(nǎi )以(yǐ )八(bā )室(shì )图(tú )奏(zòu )御(yù ),又(yòu )请(qǐng )广(guǎng )庙(miào )室(shì )并(bìng )夹(jiá )室(shì )为(wéi )十(shí )八(bā )间(jiān );从(cóng )之(zhī )。

帝(dì )自(zì )感(gǎn )疾(jí ),即(jí )厌(yàn )服(fú )饵(ěr ),韩(hán )琦(qí )尝(cháng )亲(qīn )执(zhí )药(yào )杯(bēi )以(yǐ )进(jìn ),帝(dì )不(bú )尽(jìn )饮(yǐn )而(ér )却(què )之(zhī ),药(yào )污(wū )琦(qí )衣(yī )。太(tài )后(hòu )亟(jí )出(chū )服(fú )赐(cì )琦(qí ),琦(qí )不(bú )敢(gǎn )当(dāng )。太(tài )后(hòu )曰(yuē ):“相(xiàng )公(gōng )殊(shū )不(bú )易(yì )。”皇(huáng )子(zǐ )仲(zhòng )针(zhēn )侍(shì )侧(cè ),太(tài )后(hòu )曰(yuē ):“汝(rǔ )盍(hé )自(zì )劝(quàn )之(zhī )!”帝(dì )亦(yì )弗(fú )顾(gù )。

丁(dīng )亥(hài ),诏(zhào ):“今(jīn )岁(suì )制(zhì )科(kē )举(jǔ )人(rén )著(zhe )作(zuò )佐(zuǒ )郎(láng )赵(zhào )商(shāng )等(děng )十(shí )七(qī )人(rén )权(quán )罢(bà ),将(jiāng )来(lái )到(dào )场(chǎng ),便(biàn )赴(fù )秘(mì )阁(gé )就(jiù )试(shì )。”商(shāng ),安(ān )仁(rén )人(rén )。

以(yǐ )兵(bīng )部(bù )郎(láng )中(zhōng )、权(quán )判(pàn )大(dà )理(lǐ )寺(sì )陈(chén )太(tài )素(sù )知(zhī )明(míng )州(zhōu )。太(tài )素(sù )任(rèn )刑(xíng )法(fǎ )二(èr )十(shí )馀(yú )年(nián ),朝(cháo )廷(tíng )有(yǒu )大(dà )狱(yù ),疑(yí )则(zé )必(bì )召(zhào )与(yǔ )议(yì )。每(měi )临(lín )案(àn )牍(dú ),至(zhì )忘(wàng )寝(qǐn )食(shí ),大(dà )寒(hán )暑(shǔ )不(bú )变(biàn )。子(zǐ )弟(dì )或(huò )止(zhǐ )之(zhī ),答(dá )曰(yuē ):“囹(líng )圄(yǔ )之(zhī )苦(kǔ ),其(qí )不(bú )堪(kān )甚(shèn )于(yú )我(wǒ )也(yě )!”以(yǐ )耳(ěr )疾(jí ),数(shù )求(qiú )罢(bà );执(zhí )政(zhèng )以(yǐ )为(wéi )任(rèn )职(zhí ),弗(fú )许(xǔ );久(jiǔ )之(zhī ),乃(nǎi )出(chū )守(shǒu )。

癸(guǐ )巳(sì ),司(sī )马(mǎ )光(guāng )上(shàng )太(tài )后(hòu )及(jí )帝(dì )疏(shū )曰(yuē ):“皇(huáng )帝(dì )圣(shèng )体(tǐ )平(píng )宁(níng )之(zhī )时(shí ),奉(fèng )事(shì )皇(huáng )太(tài )后(hòu ),承(chéng )顺(shùn )颜(yán )色(sè ),宜(yí )无(wú )不(bú )如(rú )礼(lǐ )。若(ruò )药(yào )石(shí )未(wèi )效(xiào ),而(ér )定(dìng )省(shěng )温(wēn )清(qīng ),有(yǒu )不(bú )能(néng )周(zhōu )备(bèi )者(zhě ),亦(yì )皇(huáng )太(tài )后(hòu )所(suǒ )宜(yí )容(róng )也(yě )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):‘孝(xiào )哉(zāi )闵(mǐn )子(zǐ )骞(qiān )!人(rén )不(bú )间(jiān )于(yú )其(qí )父(fù )母(mǔ )昆(kūn )弟(dì )之(zhī )言(yán )。’盖(gài )言(yán )诚(chéng )信(xìn )纯(chún )至(zhì ),表(biǎo )里(lǐ )著(zhe )明(míng ),而(ér )它(tā )人(rén )不(bú )能(néng )间(jiān )也(yě )。孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):‘父(fù )子(zǐ )责(zé )善(shàn ),贼(zéi )恩(ēn )之(zhī )大(dà )者(zhě )。’盖(gài )言(yán )骨(gǔ )肉(ròu )至(zhì )亲(qīn ),正(zhèng )当(dāng )以(yǐ )恩(ēn )意(yì )相(xiàng )厚(hòu ),不(bú )当(dāng )较(jiào )辎(zī )铢(zhū )之(zhī )是(shì )非(fēi )也(yě )。伏(fú )望(wàng )皇(huáng )帝(dì )思(sī )孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )言(yán ),皇(huáng )太(tài )后(hòu )无(wú )忘(wàng )孟(mèng )子(zǐ )之(zhī )戒(jiè )。万(wàn )一(yī )奸(jiān )人(rén )欲(yù )有(yǒu )开(kāi )说(shuō ),涉(shè )于(yú )离(lí )间(jiān )者(zhě ),当(dāng )立(lì )行(háng )诛(zhū )戮(lù ),以(yǐ )明(míng )示(shì )天(tiān )下(xià ),使(shǐ )咸(xián )知(zhī )谗(chán )佞(nìng )之(zhī )徒(tú )不(bú )能(néng )欺(qī )惑(huò )圣(shèng )明(míng )也(yě )!”

帝(dì )初(chū )以(yǐ )忧(yōu )疑(yí )得(dé )疾(jí ),举(jǔ )措(cuò )或(huò )改(gǎi )常(cháng )度(dù ),遇(yù )宦(huàn )官(guān )尤(yóu )少(shǎo )恩(ēn ),左(zuǒ )右(yòu )多(duō )不(bú )悦(yuè )者(zhě ),乃(nǎi )共(gòng )为(wéi )谗(chán )间(jiān ),两(liǎng )宫(gōng )遂(suí )成(chéng )隙(xì )。太(tài )后(hòu )对(duì )辅(fǔ )臣(chén )尝(cháng )及(jí )之(zhī ),韩(hán )琦(qí )因(yīn )出(chū )危(wēi )言(yán )感(gǎn )动(dòng )太(tài )后(hòu )曰(yuē ):“臣(chén )等(děng )只(zhī )在(zài )外(wài )见(jiàn )得(dé )宫(gōng )家(jiā ),内(nèi )中(zhōng )保(bǎo )护(hù ),全(quán )在(zài )太(tài )后(hòu )。若(ruò )官(guān )家(jiā )失(shī )照(zhào )管(guǎn ),太(tài )后(hòu )亦(yì )未(wèi )安(ān )稳(wěn )。”太(tài )后(hòu )惊(jīng )曰(yuē ):“相(xiàng )公(gōng )是(shì )何(hé )言(yán )!自(zì )家(jiā )更(gèng )切(qiē )用(yòng )心(xīn )。”琦(qí )曰(yuē ):“太(tài )后(hòu )照(zhào )管(guǎn ),则(zé )众(zhòng )人(rén )自(zì )然(rán )照(zhào )管(guǎn )矣(yǐ )。”同(tóng )列(liè )为(wéi )缩(suō )颈(jǐng )流(liú )汗(hàn )。或(huò )谓(wèi )琦(qí )曰(yuē ):“不(bú )太(tài )过(guò )否(fǒu )?”琦(qí )曰(yuē ):“不(bú )如(rú )此(cǐ )不(bú )得(dé )。”间(jiān )有(yǒu )传(chuán )帝(dì )在(zài )禁(jìn )中(zhōng )过(guò )失(shī )事(shì ),众(zhòng )颇(pō )惑(huò )之(zhī ),琦(qí )曰(yuē ):“岂(qǐ )有(yǒu )殿(diàn )上(shàng )不(bú )曾(céng )错(cuò )一(yī )语(yǔ )而(ér )入(rù )宫(gōng )门(mén )即(jí )得(dé )许(xǔ )多(duō )错(cuò )!琦(qí )固(gù )不(bú )信(xìn )也(yě )。”传(chuán )者(zhě )亦(yì )稍(shāo )息(xī )。

戊(wù )戌(xū ),山(shān )陵(líng )使(shǐ )韩(hán )琦(qí )奏(zòu ):“山(shān )陵(líng )诸(zhū )顿(dùn )所(suǒ )调(diào )物(wù )过(guò )多(duō ),乞(qǐ )选(xuǎn )朝(cháo )臣(chén )一(yī )员(yuán )付(fù )之(zhī )计(jì )度(dù )。”乃(nǎi )命(mìng )盐(yán )铁(tiě )判(pàn )官(guān )楚(chǔ )建(jiàn )中(zhōng )往(wǎng )裁(cái )其(qí )数(shù )。时(shí )三(sān )司(sī )使(shǐ )蔡(cài )襄(xiāng )总(zǒng )应(yīng )奉(fèng )山(shān )陵(líng )事(shì ),凡(fán )调(diào )度(dù )供(gòng )亿(yì )皆(jiē )数(shù )倍(bèi ),劳(láo )费(fèi )既(jì )广(guǎng ),已(yǐ )而(ér )多(duō )不(bú )用(yòng ),议(yì )者(zhě )非(fēi )之(zhī )。

帝(dì )疾(jí )既(jì )平(píng ),犹(yóu )未(wèi )御(yù )正(zhèng )殿(diàn )。御(yù )史(shǐ )中(zhōng )丞(chéng )王(wáng )畴(chóu )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“今(jīn )四(sì )方(fāng )之(zhī )人(rén ),翘(qiào )足(zú )引(yǐn )首(shǒu ),倾(qīng )耳(ěr )注(zhù )目(mù ),愿(yuàn )观(guān )新(xīn )政(zhèng )者(zhě ),累(lèi )月(yuè )于(yú )兹(zī ),而(ér )未(wèi )御(yù )正(zhèng )殿(diàn )以(yǐ )见(jiàn )群(qún )臣(chén )。议(yì )者(zhě )皆(jiē )谓(wèi )圣(shèng )躬(gōng )既(jì )已(yǐ )平(píng )复(fù ),但(dàn )以(yǐ )未(wèi )经(jīng )先(xiān )帝(dì )卒(zú )哭(kū ),不(bú )忍(rěn )视(shì )朝(cháo ),此(cǐ )实(shí )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )孝(xiào )逾(yú )于(yú )高(gāo )宗(zōng )矣(yǐ )。今(jīn )易(yì )月(yuè )之(zhī )期(qī )已(yǐ )在(zài )卒(zú )哭(kū )之(zhī )外(wài ),惟(wéi )引(yǐn )礼(lǐ )割(gē )情(qíng ),顾(gù )思(sī )大(dà )谊(yì ),早(zǎo )御(yù )前(qián )殿(diàn ),南(nán )面(miàn )听(tīng )政(zhèng ),赫(hè )然(rán )日(rì )升(shēng ),万(wàn )物(wù )咸(xián )睹(dǔ ),臣(chén )民(mín )之(zhī )望(wàng )也(yě )。”

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),乙(yǐ )巳(sì ),以(yǐ )侍(shì )御(yù )史(shǐ )吕(lǚ )诲(huì )为(wéi )起(qǐ )居(jū )舍(shě )人(rén )、同(tóng )知(zhī )谏(jiàn )院(yuàn )。

辛(xīn )亥(hài ),知(zhī )谏(jiàn )院(yuàn )司(sī )马(mǎ )光(guāng )言(yán ):“窃(qiè )见(jiàn )诸(zhū )路(lù )转(zhuǎn )运(yùn )使(shǐ )、提(tí )点(diǎn )刑(xíng )狱(yù )、知(zhī )州(zhōu )、军(jūn )事(shì )各(gè )遣(qiǎn )亲(qīn )属(shǔ )进(jìn )贺(hè )表(biǎo )至(zhì )京(jīng ),朝(cháo )廷(tíng )不(bú )问(wèn )官(guān )职(zhí )高(gāo )下(xià ),亲(qīn )属(shǔ )远(yuǎn )近(jìn ),一(yī )例(lì )推(tuī )恩(ēn ),此(cǐ )盖(gài )国(guó )初(chū )承(chéng )五(wǔ )代(dài )姑(gū )息(xī )籓(bān )镇(zhèn )之(zhī )弊(bì ),后(hòu )来(lái )因(yīn )循(xún )不(bú )能(néng )革(gé )正(zhèng )。国(guó )家(jiā )爵(jué )禄(lù ),本(běn )待(dài )天(tiān )下(xià )贤(xián )才(cái )及(jí )有(yǒu )功(gōng )效(xiào )之(zhī )人(rén ),今(jīn )使(shǐ )此(cǐ )等(děng )无(wú )故(gù )受(shòu )官(guān ),诚(chéng )为(wéi )太(tài )滥(làn )。今(jīn )纵(zòng )不(bú )能(néng )尽(jìn )罢(bà )此(cǐ )等(děng )恩(ēn )泽(zé ),其(qí )进(jìn )表(biǎo )人(rén )若(ruò )五(wǔ )服(fú )内(nèi )亲(qīn ),或(huò )乞(qǐ )等(děng )第(dì )受(shòu )一(yī )官(guān ),其(qí )无(wú )服(fú )非(fēi )亲(qīn )属(shǔ )者(zhě ),并(bìng )量(liàng )赐(cì )金(jīn )帛(bó )罢(bà )去(qù ),庶(shù )几(jǐ )少(shǎo )救(jiù )滥(làn )官(guān )之(zhī )失(shī )。”同(tóng )修(xiū )起(qǐ )居(jū )注(zhù )郑(zhèng )獬(xiè )亦(yì )以(yǐ )为(wéi )言(yán ),且(qiě )曰(yuē ):“昔(xī )真(zhēn )宗(zōng )初(chū )即(jí )位(wèi ),有(yǒu )事(shì )于(yú )南(nán )郊(jiāo ),旧(jiù )例(lì )群(qún )臣(chén )皆(jiē )得(dé )迁(qiān )秩(zhì ),而(ér )真(zhēn )宗(zōng )以(yǐ )为(wéi )侥(yáo )幸(xìng )太(tài )甚(shèn ),遂(suí )命(mìng )止(zhǐ )加(jiā )勋(xūn )阶(jiē )。真(zhēn )宗(zōng )已(yǐ )尝(cháng )革(gé )滥(làn )赏(shǎng )于(yú )南(nán )郊(jiāo )之(zhī )初(chū ),则(zé )陛(bì )下(xià )亦(yì )宜(yí )绝(jué )缪(miù )恩(ēn )于(yú )登(dēng )极(jí )之(zhī )后(hòu )也(yě )。”执(zhí )政(zhèng )谓(wèi )已(yǐ )行(háng )之(zhī )诏(zhào )难(nán )于(yú )复(fù )改(gǎi ),遂(suí )寝(qǐn )其(qí )议(yì )。

壬(rén )子(zǐ ),初(chū )御(yù )紫(zǐ )宸(chén )殿(diàn ),中(zhōng )书(shū )、枢(shū )密(mì )奏(zòu )事(shì )。帝(dì )自(zì )六(liù )月(yuè )癸(guǐ )酉(yǒu )不(bú )循(xún )殿(diàn ),至(zhì )是(shì )始(shǐ )见(jiàn )百(bǎi )官(guān ),感(gǎn )恸(tòng )者(zhě )久(jiǔ )之(zhī )。其(qí )后(hòu )只(zhī )日(rì )御(yù )前(qián )殿(diàn ),双(shuāng )日(rì )御(yù )后(hòu )殿(diàn ),惟(wéi )朔(shuò )望(wàng )则(zé )前(qián )后(hòu )皆(jiē )不(bú )御(yù ),至(zhì )祔(fù )庙(miào ),始(shǐ )如(rú )故(gù )。

丙(bǐng )辰(chén ),夏(xià )主(zhǔ )遣(qiǎn )使(shǐ )来(lái )祭(jì )吊(diào )。其(qí )使(shǐ )者(zhě )固(gù )求(qiú )入(rù )对(duì ),弗(fú )许(xǔ )。谅(liàng )衤(yī )乍(zhà )所(suǒ )上(shàng )表(biǎo )辄(zhé )改(gǎi )姓(xìng )李(lǐ ),赐(cì )诏(zhào )诘(jié )之(zhī ),令(lìng )守(shǒu )旧(jiù )约(yuē )。司(sī )马(mǎ )光(guāng )言(yán ):“闻(wén )夏(xià )国(guó )所(suǒ )遣(qiǎn )使(shǐ )人(rén ),前(qián )日(rì )不(bú )肯(kěn )门(mén )见(jiàn ),固(gù )求(qiú )入(rù )对(duì ),朝(cháo )廷(tíng )不(bú )许(xǔ ),勒(lè )归(guī )馆(guǎn )舍(shě )。窃(qiè )以(yǐ )陛(bì )下(xià )继(jì )统(tǒng )之(zhī )初(chū ),蕃(fān )戎(róng )皆(jiē )欲(yù )瞻(zhān )望(wàng )天(tiān )表(biǎo );又(yòu )闻(wén )向(xiàng )曾(céng )不(bú )安(ān ),意(yì )谓(wèi )未(wèi )能(néng )视(shì )朝(cháo ),所(suǒ )以(yǐ )敢(gǎn )尔(ěr )桀(jié )黠(xiá )。今(jīn )陛(bì )下(xià )已(yǐ )御(yù )正(zhèng )殿(diàn ),臣(chén )谓(wèi )何(hé )惜(xī )紫(zǐ )庭(tíng )数(shù )步(bù )之(zhī )地(dì ),使(shǐ )之(zhī )稽(jī )首(shǒu )拜(bài )伏(fú ),瞻(zhān )仰(yǎng )清(qīng )光(guāng )!庶(shù )识(shí )陛(bì )下(xià )神(shén )武(wǔ )之(zhī )姿(zī ),必(bì )能(néng )镇(zhèn )服(fú )四(sì )海(hǎi )。”

丁(dīng )巳(sì ),辽(liáo )使(shǐ )祭(jì )大(dà )行(háng )皇(huáng )帝(dì )于(yú )皇(huáng )仪(yí )殿(diàn ),遂(suí )见(jiàn )帝(dì )于(yú )东(dōng )厢(xiāng )。帝(dì )恸(tòng )哭(kū )久(jiǔ )之(zhī )。使(shǐ )者(zhě )言(yán )及(jí )大(dà )行(háng ),辄(zhé )出(chū )涕(tì )。后(hòu )数(shù )日(rì ),辽(liáo )使(shǐ )辞(cí )于(yú )紫(zǐ )宸(chén )殿(diàn ),命(mìng )坐(zuò )赐(cì )茶(chá )。故(gù )事(shì ),当(dāng )赐(cì )酒(jiǔ )五(wǔ )行(háng ),自(zì )是(shì )终(zhōng )谅(liàng )閤(gě ),皆(jiē )赐(cì )茶(chá )而(ér )已(yǐ )。

辽(liáo )皇(huáng )太(tài )叔(shū )重(zhòng )元(yuán )与(yǔ )其(qí )子(zǐ )尼(ní )噜(lū )古(gǔ ),久(jiǔ )萌(méng )逆(nì )志(zhì ),会(huì )辽(liáo )主(zhǔ )猎(liè )于(yú )滦(luán )河(hé )之(zhī )太(tài )子(zǐ )山(shān ),扈(hù )从(cóng )诸(zhū )官(guān )多(duō )重(zhòng )元(yuán )之(zhī )党(dǎng ),尼(ní )噜(lū )古(gǔ )遂(suí )欲(yù )因(yīn )此(cǐ )窃(qiè )发(fā )。戊(wù )午(wǔ ),雍(yōng )睦(mù )宫(gōng )使(shǐ )耶(yē )律(lǜ )良(liáng )闻(wén )其(qí )谋(móu ),以(yǐ )辽(liáo )主(zhǔ )笃(dǔ )于(yú )亲(qīn )爱(ài ),不(bú )敢(gǎn )遽(jù )奏(zòu ),密(mì )言(yán )于(yú )太(tài )后(hòu )。太(tài )后(hòu )托(tuō )疾(jí ),召(zhào )辽(liáo )主(zhǔ )告(gào )之(zhī ),且(qiě )曰(yuē ):“此(cǐ )社(shè )稷(jì )大(dà )事(shì ),宜(yí )早(zǎo )为(wéi )计(jì )。”辽(liáo )主(zhǔ )诘(jié )良(liáng )曰(yuē ):“汝(rǔ )欲(yù )间(jiān )我(wǒ )骨(gǔ )肉(ròu )邪(xié )?”良(liáng )曰(yuē ):“臣(chén )若(ruò )妄(wàng )言(yán ),甘(gān )伏(fú )斧(fǔ )锧(zhì )。陛(bì )下(xià )不(bú )早(zǎo )备(bèi ),恐(kǒng )堕(duò )贼(zéi )计(jì )。如(rú )召(zhào )尼(ní )噜(lū )古(gǔ )不(bú )来(lái ),可(kě )卜(bo )其(qí )事(shì )。”辽(liáo )主(zhǔ )从(cóng )其(qí )言(yán ),旋(xuán )召(zhào )南(nán )院(yuàn )枢(shū )密(mì )使(shǐ )耶(yē )律(lǜ )仁(rén )先(xiān )告(gào )之(zhī ),仁(rén )先(xiān )曰(yuē ):“此(cǐ )曹(cáo )凶(xiōng )很(hěn ),臣(chén )固(gù )疑(yí )之(zhī )久(jiǔ )矣(yǐ )。”辽(liáo )主(zhǔ )命(mìng )仁(rén )先(xiān )察(chá )捕(bǔ )之(zhī )。仁(rén )先(xiān )出(chū ),还(hái )顾(gù )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )宜(yí )谨(jǐn )为(wéi )之(zhī )备(bèi )。”尼(ní )噜(lū )古(gǔ )见(jiàn )使(shǐ )者(zhě )来(lái )召(zhào ),知(zhī )事(shì )泄(xiè ),羁(jī )使(shǐ )者(zhě )于(yú )帐(zhàng )中(zhōng ),欲(yù )害(hài )之(zhī );使(shǐ )者(zhě )以(yǐ )佩(pèi )刀(dāo )断(duàn )帟(yì )而(ér )出(chū ),驰(chí )至(zhì )行(háng )宫(gōng ),以(yǐ )状(zhuàng )闻(wén ),辽(liáo )主(zhǔ )始(shǐ )信(xìn )。

尼(ní )噜(lū )古(gǔ )与(yǔ )萧(xiāo )呼(hū )敦(dūn )遽(jù )招(zhāo )集(jí )其(qí )徒(tú )党(dǎng ),得(dé )四(sì )百(bǎi )人(rén ),奉(fèng )重(zhòng )元(yuán )将(jiāng )发(fā ),帐(zhàng )前(qián )雨(yǔ )赤(chì )如(rú )血(xuè ),遂(suí )前(qián )趋(qū )帷(wéi )宫(gōng )。辽(liáo )主(zhǔ )仓(cāng )卒(zú )欲(yù )往(wǎng )北(běi )、南(nán )院(yuàn ),仁(rén )先(xiān )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )若(ruò )舍(shě )扈(hù )从(cóng )而(ér )行(háng ),贼(zéi )必(bì )蹑(niè )其(qí )后(hòu )。且(qiě )南(nán )、北(běi )大(dà )王(wáng )心(xīn )未(wèi )可(kě )知(zhī ),岂(qǐ )可(kě )往(wǎng )乎(hū )!”仁(rén )先(xiān )子(zǐ )托(tuō )卜(bo )嘉(jiā )曰(yuē ):“圣(shèng )意(yì )不(bú )可(kě )违(wéi )。”仁(rén )先(xiān )怒(nù ),击(jī )其(qí )首(shǒu )。会(huì )宣(xuān )徽(huī )使(shǐ )萧(xiāo )罕(hǎn )嘉(jiā )努(nǔ )闻(wén )变(biàn )驰(chí )至(zhì ),执(zhí )辔(pèi )固(gù )谏(jiàn ),如(rú )仁(rén )先(xiān )言(yán ),辽(liáo )主(zhǔ )悟(wù ),悉(xī )委(wěi )仁(rén )先(xiān )以(yǐ )讨(tǎo )贼(zéi )事(shì )。仁(rén )先(xiān )亟(jí )令(lìng )环(huán )车(chē )为(wéi )营(yíng ),折(shé )行(háng )马(mǎ )作(zuò )兵(bīng )仗(zhàng ),率(lǜ )官(guān )属(shǔ )近(jìn )侍(shì )三(sān )十(shí )馀(yú )骑(qí )阵(zhèn )柢(dǐ )互(hù )外(wài )。贼(zéi )势(shì )甚(shèn )锐(ruì ),太(tài )后(hòu )亦(yì )亲(qīn )督(dū )卫(wèi )士(shì )御(yù )之(zhī )。及(jí )战(zhàn ),南(nán )府(fǔ )宰(zǎi )相(xiàng )萧(xiāo )德(dé )身(shēn )先(xiān )搏(bó )贼(zéi ),摧(cuī )其(qí )锋(fēng ),贼(zéi )众(zhòng )披(pī )靡(mí )。尼(ní )噜(lū )古(gǔ )跃(yuè )马(mǎ )突(tū )出(chū ),近(jìn )侍(shì )详(xiáng )衮(gǔn )阿(ā )苏(sū )射(shè )杀(shā )之(zhī ),重(zhòng )元(yuán )众(zhòng )稍(shāo )退(tuì )。仁(rén )先(xiān )以(yǐ )五(wǔ )院(yuàn )部(bù )萧(xiāo )塔(tǎ )喇(lǎ )所(suǒ )居(jū )最(zuì )近(jìn )。亟(jí )召(zhào )之(zhī ),分(fèn )遣(qiǎn )人(rén )集(jí )诸(zhū )军(jūn )。

先(xiān )是(shì )尼(ní )噜(lū )古(gǔ )广(guǎng )结(jié )徒(tú )党(dǎng )。而(ér )一(yī )时(shí )不(bú )能(néng )遽(jù )集(jí )。殿(diàn )前(qián )都(dōu )点(diǎn )检(jiǎn )耶(yē )律(lǜ )萨(sà )喇(lǎ )图(tú )适(shì )在(zài )围(wéi )场(chǎng ),闻(wén )乱(luàn ),劫(jié )奚(xī )人(rén )猎(liè )夫(fū )来(lái )援(yuán ),既(jì )至(zhì ),闻(wén )尼(ní )噜(lū )古(gǔ )已(yǐ )死(sǐ ),大(dà )恸(tòng ),谓(wèi )重(zhòng )元(yuán )曰(yuē ):“我(wǒ )辈(bèi )惟(wéi )有(yǒu )死(sǐ )战(zhàn ),胡(hú )为(wéi )若(ruò )儿(ér )戏(xì ),自(zì )取(qǔ )灭(miè )亡(wáng )!今(jīn )行(háng )宫(gōng )无(wú )备(bèi ),乘(chéng )夜(yè )劫(jié )之(zhī ),大(dà )事(shì )可(kě )济(jì )。若(ruò )俟(sì )明(míng )旦(dàn )。彼(bǐ )将(jiāng )有(yǒu )备(bèi ),安(ān )知(zhī )我(wǒ )众(zhòng )不(bú )携(xié )贰(èr )邪(xié )!一(yī )失(shī )机(jī )会(huì ),悔(huǐ )将(jiāng )奚(xī )及(jí )!”萧(xiāo )呼(hū )敦(dūn )曰(yuē ):“仓(cāng )卒(zú )中(zhōng )黑(hēi )白(bái )不(bú )辨(biàn ),若(ruò )内(nèi )外(wài )军(jūn )相(xiàng )应(yīng ),则(zé )吾(wú )事(shì )去(qù )矣(yǐ )。黎(lí )明(míng )而(ér )发(fā ),何(hé )迟(chí )之(zhī )有(yǒu )!”重(zhòng )元(yuán )听(tīng )呼(hū )敦(dūn )计(jì ),令(lìng )四(sì )面(miàn )巡(xún )警(jǐng )。是(shì )夜(yè ),呼(hū )敦(dūn )率(lǜ )同(tóng )党(dǎng )拥(yōng )立(lì )重(zhòng )元(yuán ),僭(jiàn )位(wèi )号(hào ),呼(hū )敦(dūn )自(zì )为(wéi )枢(shū )密(mì )使(shǐ )。及(jí )旦(dàn ),重(zhòng )元(yuán )与(yǔ )呼(hū )敦(dūn )、萨(sà )喇(lǎ )图(tú )暨(jì )其(qí )党(dǎng )统(tǒng )军(jūn )使(shǐ )萧(xiāo )特(tè )里(lǐ )德(dé )、兴(xìng )圣(shèng )宫(gōng )太(tài )保(bǎo )古(gǔ )迪(dí )、陈(chén )王(wáng )特(tè )布(bù )等(děng )率(lǜ )奚(xī )人(rén )二(èr )千(qiān )直(zhí )犯(fàn )行(háng )宫(gōng )。会(huì )萧(xiāo )塔(tǎ )喇(lǎ )以(yǐ )援(yuán )兵(bīng )至(zhì ),北(běi )面(miàn )林(lín )牙(yá )耶(yē )律(lǜ )迪(dí )里(lǐ )亦(yì )赵(zhào )援(yuán ),耶(yē )律(lǜ )仁(rén )先(xiān )曰(yuē ):“贼(zéi )势(shì )不(bú )能(néng )久(jiǔ ),当(dāng )俟(sì )其(qí )气(qì )沮(jǔ )攻(gōng )之(zhī )。”乃(nǎi )令(lìng )耶(yē )律(lǜ )伊(yī )逊(xùn )、萧(xiāo )德(dé )、萧(xiāo )罕(hǎn )嘉(jiā )努(nǔ )、萧(xiāo )惟(wéi )信(xìn )、耶(yē )律(lǜ )良(liáng )等(děng )分(fèn )领(lǐng )宿(xiǔ )卫(wèi )及(jí )援(yuán )师(shī ),背(bèi )营(yíng )而(ér )阵(zhèn ),乘(chéng )间(jiān )奋(fèn )击(jī ),贼(zéi )稍(shāo )却(què )。罕(hǎn )嘉(jiā )努(nǔ )谕(yù )诸(zhū )猎(liè )夫(fū )曰(yuē ):“汝(rǔ )曹(cáo )去(qù )顺(shùn )效(xiào )逆(nì ),徒(tú )取(qǔ )族(zú )灭(miè )。何(hé )若(ruò )悔(huǐ )过(guò ),转(zhuǎn )祸(huò )为(wéi )福(fú )!”猎(liè )夫(fū )皆(jiē )投(tóu )仗(zhàng )首(shǒu )服(fú )。贼(zéi )党(dǎng )大(dà )溃(kuì ),重(zhòng )元(yuán )率(lǜ )数(shù )骑(qí )走(zǒu )。仁(rén )先(xiān )等(děng )追(zhuī )杀(shā )二(èr )十(shí )馀(yú )里(lǐ ),阵(zhèn )斩(zhǎn )萨(sà )喇(lǎ )图(tú ),禽(qín )特(tè )里(lǐ )德(dé )、古(gǔ )迪(dí ),杀(shā )之(zhī );呼(hū )敦(dūn )单(dān )骑(qí )遁(dùn )至(zhì )十(shí )七(qī )泽(zé ),投(tóu )水(shuǐ )死(sǐ )。辽(liáo )主(zhǔ )握(wò )仁(rén )先(xiān )手(shǒu )曰(yuē ):“平(píng )乱(luàn ),皆(jiē )卿(qīng )之(zhī )功(gōng )也(yě )!”

己(jǐ )未(wèi ),辽(liáo )主(zhǔ )命(mìng )捕(bǔ )诛(zhū )逆(nì )党(dǎng ),以(yǐ )萧(xiāo )呼(hū )敦(dūn )首(shǒu )助(zhù )乱(luàn ),诛(zhū )其(qí )五(wǔ )子(zǐ );词(cí )连(lián )其(qí )父(fù )陈(chén )王(wáng )孝(xiào )友(yǒu ),并(bìng )诛(zhū )之(zhī )。前(qián )枢(shū )密(mì )使(shǐ )萧(xiāo )革(gé )以(yǐ )子(zǐ )为(wéi )重(zhòng )元(yuán )婿(xù ),预(yù )逆(nì )谋(móu ),凌(líng )迟(chí )死(sǐ )。革(gé )得(dé )幸(xìng )两(liǎng )朝(cháo ),恣(zì )为(wéi )奸(jiān )恶(è ),至(zhì )是(shì )始(shǐ )正(zhèng )典(diǎn )刑(xíng ),闻(wén )者(zhě )快(kuài )之(zhī )。

尼(ní )噜(lū )古(gǔ )所(suǒ )交(jiāo )结(jié )多(duō )不(bú )逞(chěng )之(zhī )徒(tú ),萧(xiāo )特(tè )里(lǐ )德(dé )少(shǎo )不(bú )羁(jī ),好(hǎo )射(shè )猎(liè ),以(yǐ )详(xiáng )衮(gǔn )从(cóng )伐(fá )夏(xià ),失(shī )利(lì )还(hái ),旋(xuán )获(huò )罪(zuì )决(jué )大(dà )杖(zhàng ),削(xuē )爵(jué )为(wéi )民(mín )。及(jí )复(fù )用(yòng ),遂(suí )附(fù )尼(ní )噜(lū )古(gǔ )。古(gǔ )迪(dí )好(hǎo )戏(xì )狎(xiá ),不(bú )修(xiū )绳(shéng )检(jiǎn ),膂(lǚ )力(lì )过(guò )人(rén ),善(shàn )击(jī )鞠(jū )。萨(sà )喇(lǎ )图(tú )尤(yóu )凶(xiōng )暴(bào )。尼(ní )噜(lū )古(gǔ )所(suǒ )与(yǔ )谋(móu )者(zhě )皆(jiē )此(cǐ )类(lèi ),故(gù )速(sù )败(bài )。

庚(gēng )申(shēn ),重(zhòng )元(yuán )北(běi )走(zǒu )大(dà )漠(mò ),度(dù )不(bú )能(néng )免(miǎn ),叹(tàn )曰(yuē ):“尼(ní )噜(lū )古(gǔ )使(shǐ )我(wǒ )至(zhì )此(cǐ )!”遂(suí )自(zì )杀(shā )。

辛(xīn )酉(yǒu ),辽(liáo )主(zhǔ )论(lùn )定(dìng )乱(luàn )功(gōng ),许(xǔ )王(wáng )耶(yē )律(lǜ )仁(rén )先(xiān )进(jìn )封(fēng )宋(sòng )王(wáng ),加(jiā )尚(shàng )父(fù ),为(wéi )北(běi )院(yuàn )枢(shū )密(mì )使(shǐ );辽(liáo )主(zhǔ )亲(qīn )制(zhì )文(wén )以(yǐ )褒(bāo )之(zhī ),复(fù )命(mìng )画(huà )滦(luán )河(hé )战(zhàn )图(tú )以(yǐ )旌(jīng )其(qí )功(gōng )。赵(zhào )王(wáng )耶(yē )律(lǜ )伊(yī )逊(xùn )进(jìn )封(fēng )魏(wèi )王(wáng ),为(wéi )南(nán )院(yuàn )枢(shū )密(mì )使(shǐ ),以(yǐ )萧(xiāo )罕(hǎn )嘉(jiā )努(nǔ )为(wéi )殿(diàn )前(qián )都(dōu )点(diǎn )检(jiǎn ),封(fēng )荆(jīng )王(wáng )。萧(xiāo )惟(wéi )信(xìn )加(jiā )太(tài )子(zǐ )太(tài )傅(fù ),并(bìng )赐(cì )功(gōng )臣(chén )号(hào )。萧(xiāo )德(dé )封(fēng )汉(hàn )王(wáng )。耶(yē )律(lǜ )迪(dí )里(lǐ )遥(yáo )授(shòu )临(lín )海(hǎi )军(jūn )节(jiē )度(dù )使(shǐ )。宿(xiǔ )卫(wèi )官(guān )耶(yē )律(lǜ )托(tuō )卜(bo )嘉(jiā )等(děng )并(bìng )加(jiā )上(shàng )将(jiāng )军(jūn )。诸(zhū )护(hù )卫(wèi )及(jí )士(shì )卒(zú ),庖(páo )夫(fū )、弩(nǔ )手(shǒu )等(děng )四(sì )百(bǎi )馀(yú )人(rén ),各(gè )授(shòu )官(guān )有(yǒu )差(chà )。以(yǐ )耶(yē )律(lǜ )良(liáng )首(shǒu )告(gào )变(biàn ),命(mìng )籍(jí )横(héng )帐(zhàng ),擢(zhuó )汉(hàn )人(rén )行(háng )宫(gōng )都(dōu )部(bù )署(shǔ )。

辽(liáo )北(běi )府(fǔ )宰(zǎi )相(xiàng )姚(yáo )景(jǐng )行(háng )方(fāng )以(yǐ )疾(jí )告(gào )归(guī ),中(zhōng )道(dào ),闻(wén )重(zhòng )元(yuán )乱(luàn ),收(shōu )集(jí )行(háng )旋(xuán ),得(dé )三(sān )百(bǎi )馀(yú )骑(qí ),偕(xié )南(nán )府(fǔ )宰(zǎi )相(xiàng )杨(yáng )绩(jì )勤(qín )王(wáng ),比(bǐ )至(zhì ),贼(zéi )已(yǐ )平(píng )。辽(liáo )主(zhǔ )嘉(jiā )其(qí )忠(zhōng ),赐(cì )以(yǐ )逆(nì )人(rén )财(cái )产(chǎn )。

癸(guǐ )亥(hài ),辽(liáo )特(tè )布(bù )诉(sù )为(wéi )重(zhòng )元(yuán )所(suǒ )胁(xié ),命(mìng )削(xuē )爵(jué ),流(liú )镇(zhèn )州(zhōu )。

八(bā )月(yuè ),庚(gēng )辰(chén ),王(wáng )珪(guī )议(yì )上(shàng )大(dà )行(háng )皇(huáng )帝(dì )谥(shì )曰(yuē )神(shén )文(wén )圣(shèng )武(wǔ )明(míng )孝(xiào ),庙(miào )号(hào )仁(rén )宗(zōng )。

辛(xīn )巳(sì ),诏(zhào )军(jūn )头(tóu )司(sī )引(yǐn )见(jiàn )公(gōng )事(shì )如(rú )故(gù )。

司(sī )马(mǎ )光(guāng )言(yán ):“人(rén )君(jūn )之(zhī )职(zhí ),有(yǒu )三(sān )而(ér )已(yǐ ):量(liàng )材(cái )而(ér )授(shòu )官(guān ),一(yī )也(yě );度(dù )功(gōng )而(ér )加(jiā )赏(shǎng ),二(èr )也(yě );审(shěn )罪(zuì )而(ér )刑(xíng )罚(fá ),三(sān )也(yě )。材(cái )有(yǒu )短(duǎn )长(zhǎng ),故(gù )官(guān )有(yǒu )能(néng )否(fǒu );功(gōng )有(yǒu )高(gāo )下(xià ),故(gù )赏(shǎng )有(yǒu )厚(hòu )薄(báo );罪(zuì )有(yǒu )大(dà )小(xiǎo ),故(gù )罚(fá )有(yǒu )轻(qīng )重(zhòng )。此(cǐ )三(sān )者(zhě ),人(rén )君(jūn )所(suǒ )当(dāng )用(yòng )心(xīn )也(yě )。

“伏(fú )见(jiàn )国(guó )家(jiā )旧(jiù )制(zhì ),百(bǎi )司(sī )细(xì )事(shì ),如(rú )三(sān )司(sī )鞭(biān )一(yī )胥(xū )吏(lì ),开(kāi )封(fēng )府(fǔ )补(bǔ )一(yī )厢(xiāng )镇(zhèn )之(zhī )类(lèi ),往(wǎng )往(wǎng )皆(jiē )须(xū )奏(zòu )闻(wén );崇(chóng )政(zhèng )殿(diàn )所(suǒ )引(yǐn )公(gōng )事(shì ),有(yǒu )军(jūn )人(rén )武(wǔ )艺(yì )国(guó )马(mǎ )刍(chú )秣(mò )之(zhī )类(lèi ),皆(jiē )躬(gōng )亲(qīn )阅(yuè )视(shì )。此(cǐ )盖(gài )国(guó )初(chū )权(quán )时(shí )之(zhī )制(zhì ),施(shī )于(yú )今(jīn )日(rì ),颇(pō )伤(shāng )烦(fán )碎(suì )。陛(bì )下(xià )龙(lóng )兴(xìng )抚(fǔ )运(yùn ),圣(shèng )政(zhèng )惟(wéi )新(xīn ),臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )宜(yí )令(lìng )中(zhōng )书(shū )、枢(shū )密(mì )院(yuàn )检(jiǎn )详(xiáng )中(zhōng )外(wài )百(bǎi )司(sī )自(zì )来(lái )公(gōng )事(shì )须(xū )申(shēn )奏(zòu )取(qǔ )旨(zhǐ )及(jí )后(hòu )殿(diàn )所(suǒ )引(yǐn )公(gōng )事(shì ),其(qí )间(jiān )不(bú )系(xì )大(dà )体(tǐ ),非(fēi )人(rén )君(jūn )所(suǒ )宜(yí )躬(gōng )亲(qīn )者(zhě ),悉(xī )从(cóng )简(jiǎn )省(shěng ),委(wěi )之(zhī )有(yǒu )司(sī )。陛(bì )下(xià )养(yǎng )性(xìng )安(ān )身(shēn ),专(zhuān )念(niàn )人(rén )君(jūn )之(zhī )三(sān )职(zhí ),足(zú )以(yǐ )法(fǎ )天(tiān )地(dì )之(zhī )易(yì )简(jiǎn ),致(zhì )虞(yú )舜(shùn )之(zhī )无(wú )为(wéi ),天(tiān )下(xià )幸(xìng )甚(shèn )!”

癸(guǐ )巳(sì ),以(yǐ )生(shēng )日(rì )为(wéi )寿(shòu )圣(shèng )节(jiē )。

九(jiǔ )月(yuè ),庚(gēng )戌(xū ),诏(zhào )以(yǐ )皇(huáng )子(zǐ )位(wèi )为(wéi )兴(xìng )庆(qìng )宫(gōng )。既(jì )而(ér )知(zhī )谏(jiàn )院(yuàn )吕(lǚ )诲(huì )言(yán )唐(táng )有(yǒu )此(cǐ )宫(gōng )名(míng ),改(gǎi )曰(yuē )庆(qìng )宁(níng )。

辛(xīn )亥(hài ),以(yǐ )皇(huáng )子(zǐ )仲(zhòng )针(zhēn )为(wéi )忠(zhōng )武(wǔ )节(jiē )度(dù )使(shǐ )、同(tóng )平(píng )章(zhāng )事(shì )、淮(huái )阳(yáng )郡(jùn )王(wáng ),改(gǎi )赐(cì )名(míng )顼(xū );仲(zhòng )纠(jiū )为(wéi )明(míng )州(zhōu )观(guān )察(chá )使(shǐ ),祁(qí )国(guó )公(gōng ),赐(cì )名(míng )颢(hào );仲(zhòng )恪(kè )为(wéi )耀(yào )州(zhōu )观(guān )察(chá )使(shǐ ),雩(yú )阝(zuǒ )国(guó )公(gōng ),赐(cì )名(míng )頵(yūn )。

戊(wù )午(wǔ ),上(shàng )仁(rén )宗(zōng )谥(shì )册(cè )于(yú )福(fú )宁(níng )殿(diàn )。

辽(liáo )萧(xiāo )革(gé )既(jì )获(huò )罪(zuì ),论(lùn )者(zhě )追(zhuī )思(sī )耶(yē )律(lǜ )义(yì )先(xiān )之(zhī )言(yán )。己(jǐ )未(wèi ),追(zhuī )封(fēng )义(yì )先(xiān )为(wéi )许(xǔ )王(wáng )。

壬(rén )戌(xū ),以(yǐ )皇(huáng )子(zǐ )位(wèi )伴(bàn )读(dú )王(wáng )陶(táo )为(wéi )淮(huái )阳(yáng )郡(jùn )王(wáng )府(fǔ )翊(yì )善(shàn ),皇(huáng )子(zǐ )位(wèi )说(shuō )书(shū )孙(sūn )思(sī )恭(gōng )为(wéi )侍(shì )讲(jiǎng ),太(tài )子(zǐ )中(zhōng )允(yǔn )、集(jí )贤(xián )校(xiào )理(lǐ )兼(jiān )史(shǐ )馆(guǎn )检(jiǎn )讨(tǎo )韩(hán )维(wéi )为(wéi )太(tài )常(cháng )丞(chéng )、充(chōng )记(jì )室(shì )参(cān )军(jūn )。陶(táo )等(děng )请(qǐng )王(wáng )受(shòu )拜(bài ),不(bú )许(xǔ )。吕(lǚ )诲(huì )言(yán ):“王(wáng )今(jīn )未(wèi )出(chū )阁(gé ),当(dāng )且(qiě )设(shè )师(shī )友(yǒu ),不(bú )宜(yí )遂(suí )置(zhì )僚(liáo )属(shǔ )。臣(chén )欲(yù )朝(cháo )廷(tíng )先(xiān )正(zhèng )陶(táo )等(děng )名(míng )位(wèi ),名(míng )位(wèi )既(jì )正(zhèng ),则(zé )礼(lǐ )分(fèn )自(zì )安(ān )。况(kuàng )王(wáng )年(nián )已(yǐ )长(zhǎng ),当(dāng )早(zǎo )令(lìng )出(chū )阁(gé ),开(kāi )府(fǔ )建(jiàn )官(guān )。翊(yì )善(shàn )、侍(shì )讲(jiǎng )自(zì )为(wéi )僚(liáo )属(shǔ ),于(yú )事(shì )体(tǐ )即(jí )无(wú )不(bú )顺(shùn )。”

帝(dì )既(jì )视(shì )朝(cháo )前(qián )后(hòu )殿(diàn ),而(ér )于(yú )听(tīng )事(shì )犹(yóu )持(chí )谦(qiān )抑(yì )。御(yù )史(shǐ )中(zhōng )丞(chéng )王(wáng )畴(chóu )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“庙(miào )社(shè )拥(yōng )佑(yòu ),陛(bì )下(xià )起(qǐ )居(jū )平(píng )安(ān ),临(lín )朝(cháo )以(yǐ )时(shí ),仅(jǐn )逾(yú )半(bàn )载(zǎi ),而(ér )未(wèi )闻(wén )开(kāi )发(fā )听(tīng )断(duàn ),德(dé )音(yīn )遏(è )塞(sāi ),人(rén )情(qíng )缺(quē )然(rán )。臣(chén )屡(lǚ )尝(cháng )论(lùn )奏(zòu ),愿(yuàn )陛(bì )下(xià )拨(bō )去(qù )疑(yí )贰(èr ),日(rì )与(yǔ )二(èr )府(fǔ )讲(jiǎng )评(píng )国(guó )论(lùn ),明(míng )示(shì )可(kě )否(fǒu );而(ér )迄(qì )今(jīn )言(yán )动(dòng )寂(jì )寥(liáo ),中(zhōng )外(wài )未(wèi )有(yǒu )所(suǒ )传(chuán )。此(cǐ )盖(gài )议(yì )论(lùn )之(zhī )臣(chén )辞(cí )情(qíng )浅(qiǎn )狭(xiá ),不(bú )能(néng )仰(yǎng )悟(wù )君(jūn )听(tīng )。伏(fú )望(wàng )思(sī )太(tài )祖(zǔ )、太(tài )宗(zōng )艰(jiān )难(nán )取(qǔ )天(tiān )下(xià )之(zhī )劳(láo ),真(zhēn )宗(zōng )、仁(rén )宗(zōng )忧(yōu )勤(qín )守(shǒu )太(tài )平(píng )之(zhī )力(lì ),勉(miǎn )于(yú )听(tīng )决(jué )大(dà )政(zhèng ),以(yǐ )尉(wèi )母(mǔ )后(hòu )之(zhī )慈(cí ),勿(wù )为(wéi )疑(yí )贰(èr )谦(qiān )抑(yì ),自(zì )使(shǐ )圣(shèng )德(dé )暗(àn )然(rán )不(bú )光(guāng )也(yě )。”

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),戊(wù )辰(chén )朔(shuò ),辽(liáo )主(zhǔ )如(rú )兴(xìng )王(wáng )寺(sì )。庚(gēng )午(wǔ ),以(yǐ )六(liù )部(bù )太(tài )保(bǎo )耶(yē )律(lǜ )哈(hā )穆(mù )知(zhī )南(nán )院(yuàn )大(dà )王(wáng )事(shì )。

辽(liáo )主(zhǔ )如(rú )藉(jiè )丝(sī )淀(diàn )。

甲(jiǎ )午(wǔ ),葬(zàng )仁(rén )宗(zōng )于(yú )永(yǒng )昭(zhāo )陵(líng )。

乙(yǐ )未(wèi ),以(yǐ )左(zuǒ )司(sī )郎(láng )中(zhōng )、知(zhī )制(zhì )诰(gào )张(zhāng )瑰(guī )为(wéi )左(zuǒ )谏(jiàn )议(yì )大(dà )夫(fū )。以(yǐ )瑰(guī )在(zài )先(xiān )朝(cháo )尝(cháng )建(jiàn )言(yán )密(mì )定(dìng )储(chǔ )副(fù ),特(tè )录(lù )其(qí )功(gōng )也(yě )。

十(shí )一(yī )月(yuè ),己(jǐ )亥(hài ),虞(yú )主(zhǔ )至(zhì )自(zì )山(shān )陵(líng ),皇(huáng )太(tài )后(hòu )迎(yíng )奠(diàn )于(yú )琼(qióng )林(lín )苑(yuàn )。太(tài )后(hòu )乘(chéng )大(dà )安(ān )舆(yú )辇(niǎn ),如(rú )肩(jiān )舆(yú )而(ér )差(chà )大(dà ),无(wú )扇(shàn ){艮(gèn )},不(bú )鸣(míng )鞭(biān ),侍(shì )卫(wèi )皆(jiē )减(jiǎn )章(zhāng )献(xiàn )之(zhī )半(bàn ),所(suǒ )过(guò )起(qǐ )居(jū )者(zhě )或(huò )呼(hū )万(wàn )岁(suì )。庚(gēng )子(zǐ ),虞(yú )于(yú )集(jí )英(yīng )殿(diàn )。

先(xiān )是(shì )五(wǔ )虞(yú )皆(jiē )在(zài )途(tú ),及(jí )是(shì )六(liù )虞(yú )犹(yóu )用(yòng )在(zài )途(tú )之(zhī )礼(lǐ ),帝(dì )不(bú )亲(qīn )祭(jì )。知(zhī )制(zhì )诰(gào )祖(zǔ )无(wú )择(zé )、知(zhī )谏(jiàn )院(yuàn )司(sī )马(mǎ )光(guāng )奏(zòu )请(qǐng )亲(qīn )虞(yú ),御(yù )史(shǐ )中(zhōng )丞(chéng )王(wáng )畴(chóu )亦(yì )以(yǐ )为(wéi )言(yán )。下(xià )礼(lǐ )院(yuàn )详(xiáng )议(yì ),谓(wèi )宜(yí )如(rú )无(wú )择(zé )等(děng )奏(zòu ),乃(nǎi )诏(zhào )翼(yì )日(rì )亲(qīn )虞(yú )。既(jì )而(ér )帝(dì )不(bú )豫(yù ),卒(zú )令(lìng )宗(zōng )正(zhèng )卿(qīng )摄(shè )事(shì ),光(guāng )即(jí )奏(zòu ):“陛(bì )下(xià )幸(xìng )听(tīng )臣(chén )言(yán ),命(mìng )有(yǒu )司(sī )设(shè )亲(qīn )祭(jì )之(zhī )礼(lǐ ),而(ér )令(lìng )复(fù )不(bú )出(chū ),在(zài )列(liè )之(zhī )臣(chén ),无(wú )不(bú )愕(è )然(rán )自(zì )失(shī )。伏(fú )望(wàng )陛(bì )下(xià )来(lái )日(rì )虽(suī )圣(shèng )体(tǐ )小(xiǎo )有(yǒu )不(bú )康(kāng ),亦(yì )当(dāng )勉(miǎn )强(qiáng )亲(qīn )祭(jì ),以(yǐ )解(jiě )中(zhōng )外(wài )之(zhī )惑(huò )。”然(rán )帝(dì )竟(jìng )以(yǐ )疾(jí )故(gù ),讫(qì )九(jiǔ )虞(yú )不(bú )能(néng )出(chū )也(yě )。

甲(jiǎ )辰(chén ),帝(dì )亲(qīn )祭(jì )虞(yú )主(zhǔ )而(ér )不(bú )哭(kū ),名(míng )曰(yuē )卒(zú )哭(kū )。旧(jiù )无(wú )卒(zú )哭(kū )之(zhī )礼(lǐ ),于(yú )是(shì )用(yòng )吕(lǚ )夏(xià )卿(qīng )议(yì ),始(shǐ )行(háng )之(zhī )。

丙(bǐng )午(wǔ ),祔(fù )仁(rén )宗(zōng )神(shén )主(zhǔ )于(yú )太(tài )庙(miào ),庙(miào )乐(lè )曰(yuē )《大(dà )仁(rén )之(zhī )舞(wǔ )》,以(yǐ )王(wáng )曾(céng )、吕(lǚ )夷(yí )简(jiǎn )、曹(cáo )玮(wěi )配(pèi )享(xiǎng )庙(miào )庭(tíng )。

己(jǐ )酉(yǒu ),减(jiǎn )东(dōng )、西(xī )二(èr )京(jīng )罪(zuì )囚(qiú )一(yī )等(děng ),免(miǎn )山(shān )陵(líng )役(yì )户(hù )及(jí )灵(líng )驾(jià )所(suǒ )过(guò )民(mín )租(zū )。

庚(gēng )戌(xū ),诏(zhào ):“州(zhōu )、军(jūn )长(zhǎng )吏(lì )举(jǔ )精(jīng )于(yú )医(yī )术(shù )者(zhě )令(lìng )赴(fù )阙(què )。”

辛(xīn )亥(hài ),辽(liáo )遣(qiǎn )萧(xiāo )素(sù )等(děng )来(lái )贺(hè )即(jí )位(wèi )。

甲(jiǎ )寅(yín ),赐(cì )太(tài )常(cháng )少(shǎo )卿(qīng )孔(kǒng )叔(shū )詹(zhān )金(jīn )紫(zǐ )。叔(shū )詹(zhān )监(jiān )裁(cái )造(zào )务(wù ),以(yǐ )劳(láo )当(dāng )迁(qiān ),帝(dì )不(bú )欲(yù )以(yǐ )卿(qīng )监(jiān )赏(shǎng )管(guǎn )库(kù )之(zhī )劳(láo ),故(gù )有(yǒu )是(shì )赐(cì )。自(zì )是(shì )以(yǐ )为(wéi )例(lì )。

是(shì )月(yuè ),司(sī )马(mǎ )光(guāng )上(shàng )皇(huáng )太(tài )后(hòu )疏(shū )曰(yuē ):“仁(rén )宗(zōng )皇(huáng )帝(dì )忧(yōu )继(jì )嗣(sì )之(zhī )不(bú )立(lì ),念(niàn )宗(zōng )庙(miào )之(zhī )至(zhì )重(zhòng ),以(yǐ )皇(huáng )帝(dì )仁(rén )孝(xiào )聪(cōng )明(míng ),选(xuǎn )擢(zhuó )宗(zōng )室(shì )之(zhī )中(zhōng ),使(shǐ )承(chéng )大(dà )统(tǒng )。不(bú )幸(xìng )践(jiàn )阼(zuò )数(shù )日(rì ),遽(jù )婴(yīng )疾(jí )疹(zhěn ),虽(suī )殿(diàn )下(xià )抚(fǔ )视(shì )之(zhī )慈(cí ),无(wú )所(suǒ )不(bú )至(zhì ),然(rán )医(yī )工(gōng )不(bú )精(jīng ),药(yào )食(shí )未(wèi )效(xiào )。窃(qiè )闻(wén )曏(shǎn )日(rì )疾(jí )势(shì )稍(shāo )增(zēng ),举(jǔ )措(cuò )语(yǔ )言(yán ),不(bú )能(néng )自(zì )择(zé ),左(zuǒ )右(yòu )之(zhī )人(rén )一(yī )一(yī )上(shàng )闻(wén ),致(zhì )殿(diàn )下(xià )以(yǐ )此(cǐ )之(zhī )故(gù ),不(bú )能(néng )堪(kān )忍(rěn ),两(liǎng )宫(gōng )之(zhī )间(jiān ),微(wēi )相(xiàng )责(zé )望(wàng )。群(qún )心(xīn )忧(yōu )骇(hài ),不(bú )寒(hán )而(ér )栗(lì )。臣(chén )是(shì )用(yòng )日(rì )夜(yè )焦(jiāo )心(xīn )陨(yǔn )涕(tì ),侧(cè )足(zú )累(lèi )息(xī ),宁(níng )前(qián )死(sǐ )而(ér )尽(jìn )言(yán ),不(bú )敢(gǎn )幸(xìng )生(shēng )而(ér )塞(sāi )默(mò )也(yě )。伏(fú )以(yǐ )皇(huáng )帝(dì )内(nèi )则(zé )仁(rén )宗(zōng )同(tóng )堂(táng )兄(xiōng )之(zhī )子(zǐ )。外(wài )则(zé )殿(diàn )下(xià )之(zhī )外(wài )甥(shēng )婿(xù ),自(zì )童(tóng )幼(yòu )之(zhī )岁(suì ),殿(diàn )下(xià )鞠(jū )育(yù )于(yú )宫(gōng )中(zhōng ),天(tiān )下(xià )至(zhì )亲(qīn ),何(hé )以(yǐ )过(guò )此(cǐ )?又(yòu ),仁(rén )宗(zōng )立(lì )以(yǐ )为(wéi )皇(huáng )子(zǐ ),殿(diàn )下(xià )岂(qǐ )可(kě )不(bú )以(yǐ )仁(rén )宗(zōng )之(zhī )故(gù ),特(tè )加(jiā )爱(ài )念(niàn ),包(bāo )容(róng )其(qí )过(guò )失(shī )邪(xié )?况(kuàng )皇(huáng )帝(dì )在(zài )籓(bān )邸(dǐ )之(zhī )时(shí ),以(yǐ )至(zhì )践(jiàn )阼(zuò )之(zhī )初(chū ),孝(xiào )谨(jǐn )温(wēn )仁(rén ),动(dòng )由(yóu )礼(lǐ )法(fǎ ),此(cǐ )殿(diàn )下(xià )所(suǒ )亲(qīn )见(jiàn )而(ér )明(míng )知(zhī )也(yě ),苟(gǒu )非(fēi )疾(jí )疹(zhěn )乱(luàn )其(qí )本(běn )性(xìng )。安(ān )得(dé )有(yǒu )此(cǐ )过(guò )失(shī )哉(zāi )?今(jīn )殿(diàn )下(xià )虽(suī )日(rì )夕(xī )忧(yōu )劳(láo ),徒(tú )自(zì )困(kùn )苦(kǔ )。以(yǐ )臣(chén )愚(yú )见(jiàn ),莫(mò )若(ruò )精(jīng )择(zé )医(yī )工(gōng )一(yī )二(èr )人(rén ),以(yǐ )治(zhì )皇(huáng )帝(dì )之(zhī )疾(jí ),旬(xún )月(yuè )之(zhī )间(jiān ),察(chá )其(qí )进(jìn )退(tuì ),有(yǒu )效(xiào )则(zé )加(jiā )之(zhī )以(yǐ )重(zhòng )赏(shǎng ),无(wú )效(xiào )则(zé )威(wēi )之(zhī )以(yǐ )严(yán )刑(xíng )。未(wèi )愈(yù )之(zhī )间(jiān ),但(dàn )宜(yí )深(shēn )戒(jiè )左(zuǒ )右(yòu ),谨(jǐn )于(yú )侍(shì )卫(wèi ),其(qí )举(jǔ )措(cuò )语(yǔ )言(yán )有(yǒu )不(bú )合(hé )常(cháng )度(dù )者(zhě ),皆(jiē )不(bú )得(dé )以(yǐ )闻(wén ),庶(shù )几(jǐ )不(bú )增(zēng )殿(diàn )下(xià )之(zhī )忧(yōu )愤(fèn )。殿(diàn )下(xià )惟(wéi )宽(kuān )释(shì )圣(shèng )虑(lǜ ),和(hé )神(shén )养(yǎng )气(qì ),以(yǐ )安(ān )靖(jìng )国(guó )家(jiā ),纪(jì )纲(gāng )海(hǎi )内(nèi ),俟(sì )天(tiān )地(dì )垂(chuí )佑(yòu ),圣(shèng )躬(gōng )痊(quán )复(fù ),然(rán )后(hòu )举(jǔ )治(zhì )平(píng )之(zhī )业(yè )以(yǐ )授(shòu )之(zhī ),不(bú )亦(yì )美(měi )乎(hū )!”

光(guāng )又(yòu )以(yǐ )疏(shū )谏(jiàn )帝(dì )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )龆(tiáo )龀(chèn )为(wéi )太(tài )后(hòu )所(suǒ )鞠(jū )育(yù ),况(kuàng )今(jīn )日(rì )为(wéi )仁(rén )宗(zōng )皇(huáng )帝(dì )之(zhī )嗣(sì ),承(chéng )海(hǎi )内(nèi )之(zhī )大(dà )业(yè ),谓(wèi )宜(yí )昏(hūn )定(dìng )晨(chén )省(shěng ),亲(qīn )奉(fèng )甘(gān )旨(zhǐ ),无(wú )异(yì )于(yú )事(shì )濮(pú )王(wáng )与(yǔ )夫(fū )人(rén )之(zhī )时(shí )也(yě )。近(jìn )者(zhě )道(dào )路(lù )之(zhī )言(yán ),颇(pō )异(yì )于(yú )是(shì )。窃(qiè )惟(wéi )陛(bì )下(xià )孝(xiào )恭(gōng )之(zhī )性(xìng ),著(zhe )于(yú )平(píng )昔(xī ),岂(qǐ )一(yī )旦(dàn )遽(jù )肯(kěn )变(biàn )更(gèng )!盖(gài )曏(shǎn )者(zhě )圣(shèng )体(tǐ )未(wèi )安(ān )之(zhī )时(shí ),举(jǔ )动(dòng )言(yán )语(yǔ )或(huò )有(yǒu )差(chà )失(shī ),不(bú )能(néng )自(zì )省(shěng ),而(ér )外(wài )人(rén )讹(é )传(chuán ),妄(wàng )为(wéi )增(zēng )饰(shì ),必(bì )无(wú )事(shì )实(shí )。然(rán )此(cǐ )等(děng )议(yì )论(lùn ),岂(qǐ )可(kě )使(shǐ )天(tiān )下(xià )闻(wén )之(zhī )也(yě )!伏(fú )望(wàng )疾(jí )愈(yù )之(zhī )后(hòu ),亲(qīn )诣(yì )皇(huáng )太(tài )后(hòu )閤(gě ),克(kè )己(jǐ )自(zì )修(xiū ),以(yǐ )谢(xiè )前(qián )失(shī ),温(wēn )恭(gōng )朝(cháo )夕(xī ),侍(shì )养(yǎng )左(zuǒ )右(yòu ),使(shǐ )大(dà )孝(xiào )之(zhī )美(měi ),过(guò )于(yú )未(wèi )登(dēng )大(dà )位(wèi )之(zhī )时(shí )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )上(shàng )下(xià )感(gǎn )悦(yuè ),宗(zōng )社(shè )永(yǒng )安(ān ),今(jīn )日(rì )道(dào )路(lù )妄(wàng )传(chuán )之(zhī )言(yán ),何(hé )能(néng )为(wéi )损(sǔn )也(yě )!”

吕(lǚ )诲(huì )上(shàng )皇(huáng )太(tài )后(hòu )书(shū )言(yán ):“汉(hàn )马(mǎ )皇(huáng )后(hòu )鞠(jū )养(yǎng )章(zhāng )帝(dì ),劳(láo )瘁(cuì )过(guò )于(yú )所(suǒ )生(shēng ),母(mǔ )子(zǐ )慈(cí )爱(ài ),始(shǐ )终(zhōng )无(wú )纤(xiān )芥(jiè )之(zhī )隙(xì )。伏(fú )愿(yuàn )陛(bì )下(xià )循(xún )修(xiū )以(yǐ )为(wéi )法(fǎ )度(dù ),念(niàn )先(xiān )帝(dì )之(zhī )顾(gù )托(tuō ),体(tǐ )圣(shèng )躬(gōng )之(zhī )忧(yōu )危(wēi ),宫(gōng )中(zhōng )间(jiān )言(yán ),不(bú )可(kě )不(bú )察(chá )。”并(bìng )以(yǐ )书(shū )劝(quàn )帝(dì )尽(jìn )孝(xiào )道(dào ),亲(qīn )药(yào )物(wù )。开(kāi )陈(chén )切(qiē )至(zhì ),多(duō )人(rén )所(suǒ )难(nán )言(yán )。又(yòu )乞(qǐ )早(zǎo )建(jiàn )东(dōng )宫(gōng )以(yǐ )固(gù )本(běn )根(gēn ),杜(dù )绝(jué )窥(kuī )觎(yú ),慰(wèi )安(ān )人(rén )心(xīn )。

方(fāng )帝(dì )疾(jí )甚(shèn )时(shí ),云(yún )为(wéi )多(duō )乖(guāi )错(cuò ),往(wǎng )往(wǎng )触(chù )忤(wǔ )太(tài )后(hòu ),太(tài )后(hòu )不(bú )能(néng )堪(kān )。昭(zhāo )陵(líng )既(jì )复(fù )土(tǔ ),韩(hán )琦(qí )归(guī )自(zì )陵(líng )下(xià ),太(tài )后(hòu )遣(qiǎn )中(zhōng )使(shǐ )持(chí )一(yī )封(fēng )文(wén )书(shū )付(fù )琦(qí ),琦(qí )启(qǐ )之(zhī ),则(zé )帝(dì )所(suǒ )写(xiě )歌(gē )词(cí )并(bìng )宫(gōng )中(zhōng )过(guò )失(shī )事(shì ),琦(qí )即(jí )对(duì )使(shǐ )者(zhě )焚(fén )毁(huǐ ),令(lìng )复(fù )奏(zòu )曰(yuē ):“太(tài )后(hòu )每(měi )说(shuō )官(guān )家(jiā )心(xīn )神(shén )未(wèi )宁(níng ),语(yǔ )言(yán )举(jǔ )动(dòng )不(bú )中(zhōng )节(jiē ),何(hé )足(zú )怪(guài )也(yě )!”及(jí )进(jìn )对(duì )帘(lián )前(qián ),太(tài )后(hòu )呜(wū )咽(yān )流(liú )涕(tì ),具(jù )道(dào )所(suǒ )以(yǐ ),且(qiě )曰(yuē ):“老(lǎo )身(shēn )殆(dài )无(wú )所(suǒ )容(róng )!”琦(qí )曰(yuē ):“此(cǐ )病(bìng )故(gù )耳(ěr ),疾(jí )已(yǐ ),必(bì )不(bú )然(rán )。子(zǐ )疾(jí ),母(mǔ )可(kě )不(bú )容(róng )之(zhī )乎(hū )?”太(tài )后(hòu )不(bú )怿(yì )。欧(ōu )阳(yáng )修(xiū )继(jì )言(yán )曰(yuē ):“太(tài )后(hòu )事(shì )先(xiān )帝(dì )数(shù )十(shí )年(nián ),仁(rén )德(dé )著(zhe )于(yú )天(tiān )下(xià )。昔(xī )温(wēn )成(chéng )之(zhī )宠(chǒng ),太(tài )后(hòu )处(chù )之(zhī )裕(yù )如(rú );今(jīn )母(mǔ )子(zǐ )之(zhī )间(jiān ),反(fǎn )不(bú )能(néng )容(róng )邪(xié )?”太(tài )后(hòu )意(yì )稍(shāo )和(hé )。修(xiū )又(yòu )言(yán )曰(yuē ):“先(xiān )帝(dì )在(zài )位(wèi )岁(suì )久(jiǔ ),德(dé )泽(zé )在(zài )人(rén ),故(gù )一(yī )日(rì )晏(yàn )驾(jià ),天(tiān )下(xià )奉(fèng )戴(dài )嗣(sì )君(jūn ),无(wú )一(yī )人(rén )敢(gǎn )异(yì )同(tóng )者(zhě )。今(jīn )太(tài )后(hòu )深(shēn )居(jū )房(fáng )闼(tà ),臣(chén )等(děng )五(wǔ )六(liù )书(shū )生(shēng )尔(ěr ),若(ruò )非(fēi )先(xiān )帝(dì )遗(yí )意(yì ),天(tiān )下(xià )谁(shuí )肯(kěn )听(tīng )从(cóng )?”太(tài )后(hòu )默(mò )然(rán )。

它(tā )日(rì ),琦(qí )等(děng )见(jiàn )帝(dì )。帝(dì )曰(yuē ):“太(tài )后(hòu )待(dài )我(wǒ )无(wú )恩(ēn )。”琦(qí )对(duì )曰(yuē ):“自(zì )古(gǔ )圣(shèng )帝(dì )明(míng )王(wáng ),不(bú )为(wéi )少(shǎo )矣(yǐ ),然(rán )独(dú )称(chēng )舜(shùn )为(wéi )大(dà )孝(xiào )。岂(qǐ )其(qí )馀(yú )尽(jìn )不(bú )孝(xiào )邪(xié )?父(fù )母(mǔ )慈(cí )爱(ài )而(ér )子(zǐ )孝(xiào ),此(cǐ )常(cháng )事(shì ),不(bú )足(zú )道(dào );惟(wéi )父(fù )母(mǔ )不(bú )慈(cí )而(ér )子(zǐ )不(bú )失(shī )孝(xiào ),乃(nǎi )为(wéi )可(kě )称(chēng )。正(zhèng )恐(kǒng )陛(bì )下(xià )事(shì )太(tài )后(hòu )未(wèi )至(zhì )耳(ěr ),父(fù )母(mǔ )岂(qǐ )有(yǒu )不(bú )慈(cí )者(zhě )哉(zāi )!”帝(dì )大(dà )感(gǎn )悟(wù ),自(zì )是(shì )亦(yì )不(bú )复(fù )言(yán )太(tài )后(hòu )短(duǎn )矣(yǐ )。

先(xiān )是(shì )十(shí )月(yuè ),辅(fǔ )臣(chén )请(qǐng )如(rú )乾(qián )兴(xìng )故(gù )事(shì ),只(zhī )日(rì )召(zhào )侍(shì )臣(chén )讲(jiǎng )读(dú ),帝(dì )曰(yuē ):“当(dāng )俟(sì )祔(fù )庙(miào )毕(bì ),择(zé )日(rì )开(kāi )经(jīng )筵(yàn )。”寻(xún )有(yǒu )诏(zhào ),直(zhí )须(xū )来(lái )春(chūn )。司(sī )马(mǎ )光(guāng )以(yǐ )为(wéi )学(xué )者(zhě )帝(dì )王(wáng )首(shǒu )务(wù ),不(bú )宜(yí )因(yīn )寒(hán )暑(shǔ )废(fèi ),帝(dì )纳(nà )其(qí )言(yán )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),己(jǐ )巳(sì ),始(shǐ )御(yù )迩(ěr )英(yīng )阁(gé ),召(zhào )侍(shì )读(dú )、侍(shì )讲(jiǎng )讲(jiǎng )《论(lùn )语(yǔ )》,读(dú )《史(shǐ )记(jì )》。吕(lǚ )公(gōng )著(zhe )讲(jiǎng )《论(lùn )语(yǔ )》不(bú )知(zhī )不(bú )愠(yùn )曰(yuē ):“古(gǔ )之(zhī )人(rén )”,君(jūn )令(lìng )有(yǒu )未(wèi )孚(fú ),人(rén )心(xīn )有(yǒu )未(wèi )服(fú ),则(zé )反(fǎn )身(shēn )修(xiū )德(dé ),而(ér )不(bú )以(yǐ )愠(yùn )怒(nù )加(jiā )之(zhī )。如(rú )舜(shùn )之(zhī )诞(dàn )敷(fū )文(wén )德(dé ),文(wén )王(wáng )之(zhī )皇(huáng )自(zì )敬(jìng )德(dé )也(yě )。”刘(liú )敞(chǎng )读(dú )《史(shǐ )记(jì )》至(zhì )“尧(yáo )授(shòu )舜(shùn )以(yǐ )天(tiān )下(xià )”,因(yīn )陈(chén )说(shuō )曰(yuē ):“舜(shùn )至(zhì )侧(cè )微(wēi ),尧(yáo )越(yuè )四(sì )岳(yuè )禅(chán )之(zhī )以(yǐ )位(wèi ),天(tiān )地(dì )享(xiǎng )之(zhī ),百(bǎi )姓(xìng )戴(dài )之(zhī ),非(fēi )有(yǒu )它(tā )道(dào ),惟(wéi )其(qí )孝(xiào )友(yǒu )之(zhī )德(dé )光(guāng )于(yú )上(shàng )下(xià )耳(ěr )。”二(èr )人(rén )辞(cí )气(qì )明(míng )畅(chàng ),帝(dì )竦(sǒng )体(tǐ )改(gǎi )容(róng ),知(zhī )其(qí )以(yǐ )义(yì )理(lǐ )讽(fěng )也(yě )。既(jì )退(tuì ),王(wáng )珪(guī )谓(wèi )敞(chǎng )曰(yuē ):“公(gōng )直(zhí )言(yán )至(zhì )此(cǐ )乎(hū )!”太(tài )后(hòu )闻(wén )之(zhī ),亦(yì )大(dà )喜(xǐ )。

乙(yǐ )亥(hài ),淮(huái )阳(yáng )王(wáng )顼(xū )出(chū )阁(gé )。王(wáng )辞(cí )两(liǎng )宫(gōng ),悲(bēi )泣(qì )不(bú )自(zì )胜(shèng ),太(tài )后(hòu )亦(yì )泣(qì ),慰(wèi )谕(yù )遣(qiǎn )之(zhī ),自(zì )是(shì )日(rì )再(zài )入(rù )朝(cháo )。

以(yǐ )仁(rén )宗(zōng )御(yù )书(shū )藏(cáng )宝(bǎo )文(wén )阁(gé ),命(mìng )翰(hàn )林(lín )学(xué )士(shì )王(wáng )珪(guī )撰(zhuàn )记(jì )立(lì )石(shí )。

庚(gēng )辰(chén ),命(mìng )翰(hàn )林(lín )学(xué )士(shì )王(wáng )珪(guī )、贾(jiǎ )黯(àn )、范(fàn )镇(zhèn )撰(zhuàn )《仁(rén )宗(zōng )实(shí )录(lù )》,集(jí )贤(xián )校(xiào )理(lǐ )宋(sòng )敏(mǐn )求(qiú )、直(zhí )秘(mì )阁(gé )吕(lǚ )夏(xià )卿(qīng )、秘(mì )阁(gé )校(xiào )理(lǐ )韩(hán )维(wéi )兼(jiān )充(chōng )检(jiǎn )讨(tǎo )官(guān )。敏(mǐn )求(qiú )时(shí )知(zhī )亳(bó )州(zhōu ),特(tè )召(zhào )用(yòng )之(zhī )。

是(shì )岁(suì ),辽(liáo )复(fù )以(yǐ )萧(xiāo )珠(zhū )泽(zé )为(wéi )西(xī )北(běi )路(lù )招(zhāo )讨(tǎo )使(shǐ )。珠(zhū )泽(zé )前(qián )为(wéi )呼(hū )敦(dūn )所(suǒ )陷(xiàn ),呼(hū )敦(dūn )既(jì )死(sǐ ),时(shí )议(yì )称(chēng )其(qí )先(xiān )为(wéi )招(zhāo )讨(tǎo ),威(wēi )行(háng )诸(zhū )部(bù ),故(gù )复(fù )任(rèn )、珠(zhū )泽(zé )既(jì )莅(lì )官(guān ),训(xùn )士(shì )卒(zú ),增(zēng )器(qì )械(xiè ),省(shěng )追(zhuī )呼(hū ),严(yán )号(hào )令(lìng ),人(rén )不(bú )敢(gǎn )犯(fàn ),边(biān )境(jìng )晏(yàn )然(rán )。

夏(xià )改(gǎi )元(yuán )拱(gǒng )化(huà )。

阅读:25764

打赏捐助〔Donate〕>>>

《仁宗体天法道极功全德神文圣武睿哲明孝皇帝嘉祐八年(辽清宁九年。癸卯,一零六三年)》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库