族【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 族

族(zú )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):11画(huà );

I

zú

ㄗㄨˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》昨(zuó )木(mù )切(qiē ),入(rù )屋(wū ),从(cóng )。〕

1.有(yǒu )一(yī )定(dìng )血(xuè )缘(yuán )关(guān )係(xì )的(de )亲(qīn )属(shǔ )的(de )统(tǒng )称(chēng )。

《书(shū )·尧(yáo )典(diǎn )》:“克(kè )明(míng )俊(jùn )德(dé ),以(yǐ )亲(qīn )九(jiǔ )族(zú )。”

陆(lù )德(dé )明(míng )释(shì )文(wén ):“上(shàng )自(zì )高(gāo )祖(zǔ ),下(xià )至(zhì )玄(xuán )孙(sūn ),凡(fán )九(jiǔ )族(zú )。”

汉(hàn )扬(yáng )雄(xióng )《解(jiě )嘲(cháo )》:“客(kè )徒(tú )欲(yù )朱(zhū )丹(dān )吾(wú )毂(gū ),不(bú )知(zhī )一(yī )跌(diē )将(jiāng )赤(chì )吾(wú )之(zhī )族(zú )也(yě )。”

唐(táng )元(yuán )结(jié )《与(yǔ )瀼(nǎng )溪(xī )邻(lín )里(lǐ )》诗(shī ):“昔(xī )年(nián )苦(kǔ )逆(nì )乱(luàn ),举(jǔ )族(zú )来(lái )南(nán )奔(bēn )。”

《二(èr )刻(kè )拍(pāi )桉(ān )惊(jīng )奇(qí )》卷(juàn )十(shí )一(yī ):“满(mǎn )生(shēng )抬(tái )头(tóu )看(kàn )时(shí ),却(què )是(shì )淮(huái )南(nán )族(zú )中(zhōng )一(yī )哥(gē )哥(gē )。”

赵(zhào )树(shù )理(lǐ )《孟(mèng )祥(xiáng )英(yīng )翻(fān )身(shēn )》:“牛(niú )孟(mèng )两(liǎng )家(jiā )都(dōu )是(shì )大(dà )族(zú ),婚(hūn )姻(yīn )关(guān )係(xì )世(shì )代(dài )不(bú )断(duàn )。”

2.姓(xìng )氏(shì )。表(biǎo )明(míng )家(jiā )族(zú )、宗(zōng )族(zú )系(xì )统(tǒng )的(de )称(chēng )号(hào )。

《左(zuǒ )传(chuán )·隐(yǐn )公(gōng )八(bā )年(nián )》:“无(wú )骇(hài )卒(zú ),羽(yǔ )父(fù )请(qǐng )谥(shì )与(yǔ )族(zú )。公(gōng )问(wèn )族(zú )于(yú )众(zhòng )仲(zhòng ),众(zhòng )仲(zhòng )对(duì )曰(yuē ):‘天(tiān )子(zǐ )建(jiàn )德(dé ),因(yīn )生(shēng )以(yǐ )赐(cì )姓(xìng ),胙(zuò )之(zhī )土(tǔ )而(ér )命(mìng )之(zhī )氏(shì );诸(zhū )侯(hóu )以(yǐ )字(zì )为(wéi )谥(shì ),因(yīn )以(yǐ )为(wéi )族(zú );官(guān )有(yǒu )世(shì )功(gōng ),则(zé )有(yǒu )官(guān )族(zú ),邑(yì )亦(yì )如(rú )之(zhī )。’”

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·秦(qín )策(cè )二(èr )》:“费(fèi )人(rén )有(yǒu )与(yǔ )曾(céng )子(zǐ )同(tóng )名(míng )族(zú )者(zhě )而(ér )杀(shā )人(rén )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“族(zú ),姓(xìng )。”

3.指(zhǐ )官(guān )族(zú ),世(shì )官(guān )。

《左(zuǒ )传(chuán )·成(chéng )公(gōng )九(jiǔ )年(nián )》:“晋(jìn )侯(hóu )观(guān )于(yú )军(jūn )府(fǔ ),见(jiàn )锺(zhōng )仪(yí )……问(wèn )其(qí )族(zú ),对(duì )曰(yuē ):‘泠(líng )人(rén )也(yě )。’”

4.古(gǔ )代(dài )一(yī )种(zhǒng )地(dì )方(fāng )基(jī )层(céng )组(zǔ )织(zhī ),以(yǐ )百(bǎi )家(jiā )为(wéi )一(yī )族(zú )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·地(dì )官(guān )·大(dà )司(sī )徒(tú )》:“令(lìng )五(wǔ )家(jiā )为(wéi )比(bǐ ),使(shǐ )之(zhī )相(xiàng )保(bǎo );五(wǔ )比(bǐ )为(wéi )闾(lǘ ),使(shǐ )之(zhī )相(xiàng )受(shòu );四(sì )闾(lǘ )为(wéi )族(zú ),使(shǐ )之(zhī )相(xiàng )葬(zàng );五(wǔ )族(zú )为(wéi )党(dǎng ),使(shǐ )之(zhī )相(xiàng )救(jiù )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“闾(lǘ )二(èr )十(shí )五(wǔ )家(jiā ),族(zú )百(bǎi )家(jiā )。”

贾(jiǎ )公(gōng )彦(yàn )疏(shū ):“百(bǎi )家(jiā )立(lì )一(yī )上(shàng )士(shì )为(wéi )族(zú )师(shī ),使(shǐ )百(bǎi )家(jiā )之(zhī )内(nèi )有(yǒu )葬(zàng )者(zhě )使(shǐ )之(zhī )相(xiàng )助(zhù )益(yì )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《上(shàng )仁(rén )宗(zōng )皇(huáng )帝(dì )言(yán )事(shì )书(shū )》:“其(qí )次(cì )则(zé )比(bǐ )、闾(lǘ )、族(zú )、党(dǎng )之(zhī )师(shī ),亦(yì )皆(jiē )卒(zú )、两(liǎng )、师(shī )、旅(lǚ )之(zhī )帅(shuài )也(yě )。”

5.民(mín )族(zú )。如(rú ):汉(hàn )族(zú ),回(huí )族(zú )。

6.品(pǐn )类(lèi );种(zhǒng )类(lèi )。

《书(shū )·尧(yáo )典(diǎn )》:“帝(dì )曰(yuē ):吁(yù ),咈(fú )哉(zāi )!方(fāng )命(mìng )圮(pǐ )族(zú )。”

孔(kǒng )传(chuán ):“族(zú ),类(lèi )也(yě )。言(yán )鲧(gǔn )性(xìng )很(hěn )戾(lì ),好(hǎo )此(cǐ )方(fāng )名(míng ),命(mìng )而(ér )行(háng )事(shì ),辄(zhé )毁(huǐ )败(bài )善(shàn )类(lèi )。”

北(běi )魏(wèi )郦(lì )道(dào )元(yuán )《水(shuǐ )经(jīng )注(zhù )·涑(sù )水(shuǐ )》:“厥(jué )顶(dǐng )方(fāng )平(píng ),有(yǒu )良(liáng )药(yào )。

《神(shén )农(nóng )本(běn )草(cǎo )》曰(yuē ):‘地(dì )有(yǒu )固(gù )活(huó )、女(nǚ )疏(shū )、铜(tóng )芸(yún )、紫(zǐ )菀(wǎn )之(zhī )族(zú )也(yě )。’”唐(táng )韩(hán )愈(yù )《师(shī )说(shuō )》:“士(shì )大(dà )夫(fū )之(zhī )族(zú ),曰(yuē )师(shī )曰(yuē )弟(dì )子(zǐ )云(yún )者(zhě ),则(zé )群(qún )聚(jù )而(ér )笑(xiào )之(zhī )。”

宋(sòng )苏(sū )轼(shì )《题(tí )杨(yáng )次(cì )公(gōng )蕙(huì )》诗(shī ):“蕙(huì )本(běn )兰(lán )之(zhī )族(zú ),依(yī )然(rán )臭(chòu )味(wèi )同(tóng )。”

7.众(zhòng )多(duō )。

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·喻(yù )老(lǎo )》:“有(yǒu )形(xíng )之(zhī )类(lèi ),大(dà )必(bì )起(qǐ )于(yú )小(xiǎo );行(háng )久(jiǔ )之(zhī )物(wù ),族(zú )必(bì )起(qǐ )于(yú )少(shǎo )。”

王(wáng )先(xiān )慎(shèn )集(jí )解(jiě ):“族(zú ),众(zhòng )也(yě )。”

8.丛(cóng )集(jí );聚(jù )集(jí )。

《尔(ěr )雅(yǎ )·释(shì )木(mù )》:“木(mù )族(zú )生(shēng )为(wéi )灌(guàn )。”

郭(guō )璞(pú )注(zhù ):“族(zú ),丛(cóng )。”

《庄(zhuāng )子(zǐ )·在(zài )宥(yòu )》:“云(yún )气(qì )不(bú )待(dài )族(zú )而(ér )雨(yǔ ),草(cǎo )木(mù )不(bú )待(dài )黄(huáng )而(ér )落(luò )。”

成(chéng )玄(xuán )英(yīng )疏(shū ):“族(zú ),聚(jù )也(yě )。”

唐(táng )黄(huáng )滔(tāo )《馆(guǎn )娃(wá )宫(gōng )赋(fù )》:“吴(wú )王(wáng )乃(nǎi )波(bō )伍(wǔ )相(xiàng ),辇(niǎn )西(xī )施(shī ),珠(zhū )翠(cuì )族(zú )来(lái ),居(jū )玉(yù )堂(táng )而(ér )澒(hòng )洞(dòng );笙(shēng )簧(huáng )拥(yōng )出(chū ),登(dēng )绮(qǐ )席(xí )以(yǐ )逶(wēi )迤(yǐ )。”

明(míng )宋(sòng )濂(lián )《着(zhe )存(cún )轩(xuān )辞(cí )》:“风(fēng )猎(liè )猎(liè )兮(xī )成(chéng )音(yīn ),云(yún )族(zú )兴(xìng )兮(xī )昼(zhòu )阴(yīn )。”

清(qīng )陈(chén )康(kāng )祺(qí )《郎(láng )潜(qián )纪(jì )闻(wén )》卷(juàn )九(jiǔ ):“按(àn )粤(yuè )东(dōng )是(shì )时(shí )番(fān )船(chuán )渐(jiàn )通(tōng ),洋(yáng )商(shāng )初(chū )盛(shèng ),珠(zhū )贝(bèi )瑰(guī )货(huò )族(zú )于(yú )西(xī )关(guān )。”

9.筋(jīn )骨(gǔ )聚(jù )结(jié )处(chù )。

《庄(zhuāng )子(zǐ )·养(yǎng )生(shēng )主(zhǔ )》:“每(měi )至(zhì )于(yú )族(zú ),吾(wú )见(jiàn )其(qí )难(nán )为(wéi ),憷(chù )然(rán )为(wéi )戒(jiè )。”

郭(guō )象(xiàng )注(zhù ):“族(zú ),交(jiāo )错(cuò )聚(jù )结(jié )处(chù )。”

10.灭(miè )族(zú )。古(gǔ )代(dài )一(yī )人(rén )犯(fàn )罪(zuì ),刑(xíng )及(jí )亲(qīn )族(zú )的(de )刑(xíng )罚(fá )。

《书(shū )·泰(tài )誓(shì )上(shàng )》:“罪(zuì )人(rén )以(yǐ )族(zú ),官(guān )人(rén )以(yǐ )世(shì )。”

孔(kǒng )传(chuán ):“一(yī )人(rén )有(yǒu )罪(zuì ),刑(xíng )及(jí )父(fù )母(mǔ )兄(xiōng )弟(dì )妻(qī )子(zǐ )。”

《史(shǐ )记(jì )·魏(wèi )其(qí )武(wǔ )安(ān )侯(hóu )列(liè )传(chuán )》:“及(jí )繫(jì ),灌(guàn )夫(fū )罪(zuì )至(zhì )族(zú ),事(shì )日(rì )急(jí ),诸(zhū )公(gōng )莫(mò )敢(gǎn )复(fù )明(míng )言(yán )于(yú )上(shàng )。”

明(míng )冯(féng )梦(mèng )龙(lóng )《智(zhì )囊(náng )补(bǔ )·明(míng )智(zhì )·平(píng )军(jūn )民(mín )变(biàn )》:“公(gōng )乃(nǎi )从(cóng )数(shù )卒(zú ),乘(chéng )肩(jiān )舆(yú )出(chū )迎(yíng ),谓(wèi )之(zhī )曰(yuē ):‘女(nǚ )曹(cáo )毋(wú )反(fǎn ),反(fǎn )则(zé )天(tiān )子(zǐ )移(yí )六(liù )师(shī )至(zhì ),族(zú )女(nǚ )矣(yǐ )。’”清(qīng )蒲(pú )松(sōng )龄(líng )《聊(liáo )斋(zhāi )志(zhì )异(yì )·九(jiǔ )山(shān )王(wáng )》:“异(yì )史(shǐ )氏(shì )曰(yuē ):夫(fū )人(rén )拥(yōng )妻(qī )子(zǐ ),闭(bì )门(mén )科(kē )头(tóu ),何(hé )处(chù )得(dé )杀(shā )?--即(jí )杀(shā ),亦(yì )何(hé )由(yóu )族(zú )哉(zāi )?狐(hú )之(zhī )谋(móu )亦(yì )巧(qiǎo )矣(yǐ )。”

11.诛(zhū )灭(miè );诛(zhū )杀(shā )。

《正(zhèng )字(zì )通(tōng )·方(fāng )部(bù )》:“灭(miè )国(guó )亦(yì )曰(yuē )族(zú )。”

唐(táng )杜(dù )牧(mù )《阿(ā )房(fáng )宫(gōng )赋(fù )》:“族(zú )秦(qín )者(zhě ),秦(qín )也(yě ),非(fēi )天(tiān )下(xià )也(yě )。”

宋(sòng )徐(xú )梦(mèng )莘(shēn )《三(sān )朝(cháo )北(běi )盟(méng )会(huì )编(biān )》卷(juàn )一(yī )七(qī )六(liù ):“虏(lǔ )性(xìng )嗜(shì )杀(shā ),将(jiāng )兵(bīng )所(suǒ )向(xiàng ),族(zú )其(qí )强(qiáng )壮(zhuàng )老(lǎo )弱(ruò ),略(luè )其(qí )妇(fù )女(nǚ )财(cái )宝(bǎo )。”

II

zòu

ㄗㄡˋ

〔《集(jí )韵(yùn )》则(zé )候(hòu )切(qiē ),去(qù )候(hòu ),精(jīng )。〕

通(tōng )“奏(zòu )”。

节(jiē )奏(zòu )。

《荀(xún )子(zǐ )·非(fēi )相(xiàng )》:“是(shì )以(yǐ )文(wén )久(jiǔ )而(ér )灭(miè ),节(jiē )族(zú )久(jiǔ )而(ér )绝(jué )。”

《尚(shàng )书(shū )大(dà )传(chuán )》卷(juàn )一(yī )下(xià ):“贡(gòng )正(zhèng )声(shēng )而(ér )九(jiǔ )族(zú )具(jù )成(chéng )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“族(zú ),当(dāng )为(wéi )奏(zòu )。言(yán )诸(zhū )侯(hóu )贡(gòng )其(qí )正(zhèng )声(shēng )而(ér )天(tiān )子(zǐ )九(jiǔ )奏(zòu )之(zhī )乐(lè )乃(nǎi )具(jù )成(chéng )也(yě )。”

《汉(hàn )书(shū )·严(yán )安(ān )传(chuán )》:“调(diào )五(wǔ )声(shēng )使(shǐ )有(yǒu )节(jiē )族(zú ),杂(zá )五(wǔ )色(sè )使(shǐ )有(yǒu )文(wén )章(zhāng )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù )引(yǐn )苏(sū )林(lín )曰(yuē ):“族(zú ),音(yīn )奏(zòu )。”

宋(sòng )魏(wèi )了(le )翁(wēng )《古(gǔ )今(jīn )考(kǎo )》:“晦(huì )翁(wēng )云(yún ):旧(jiù )有(yǒu )监(jiān )本(běn )《荀(xún )子(zǐ )》‘节(jiē )奏(zòu )’字(zì ),‘奏(zòu )’皆(jiē )作(zuò )‘族(zú )’,常(cháng )疑(yí )其(qí )误(wù ),后(hòu )见(jiàn )《汉(hàn )书(shū )》亦(yì )然(rán ),盖(gài )古(gǔ )字(zì )通(tōng )用(yòng ),未(wèi )可(kě )以(yǐ )臆(yì )见(jiàn )轻(qīng )改(gǎi )也(yě )。”

III

còu

ㄘㄡˋ

〔《集(jí )韵(yùn )》千(qiān )候(hòu )切(qiē ),去(qù )候(hòu ),清(qīng )。〕

通(tōng )“蔟(cù )”。

十(shí )二(èr )律(lǜ )中(zhōng )的(de )律(lǜ )名(míng )。参(cān )见(jiàn )“太(tài )族(zú )”。

阅读:2015

●族(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库