明【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 明

明(míng )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):8画(huà );

míng

ㄇ〡ㄥˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》武(wǔ )兵(bīng )切(qiē ),平(píng )庚(gēng ),明(míng )。〕

〔《集(jí )韵(yùn )》眉(méi )兵(bīng )切(qiē ),平(píng )庚(gēng ),明(míng )。〕

1.指(zhǐ )日(rì )月(yuè )的(de )光(guāng )亮(liàng )。

《易(yì )·繫(jì )辞(cí )下(xià )》:“日(rì )往(wǎng )则(zé )月(yuè )来(lái ),月(yuè )往(wǎng )则(zé )日(rì )来(lái ),日(rì )月(yuè )相(xiàng )推(tuī ),而(ér )明(míng )生(shēng )焉(yān )。”

《史(shǐ )记(jì )·曆(lì )书(shū )》:“日(rì )月(yuè )成(chéng ),故(gù )明(míng )也(yě )。”

2.用(yòng )以(yǐ )指(zhǐ )代(dài )太(tài )阳(yáng )。参(cān )见(jiàn )“明(míng )两(liǎng )”。

3.照(zhào )亮(liàng )。

唐(táng )杜(dù )甫(fǔ )《月(yuè )》诗(shī ):“四(sì )更(gèng )山(shān )吐(tǔ )月(yuè ),残(cán )夜(yè )水(shuǐ )明(míng )楼(lóu )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《游(yóu )褒(bāo )禅(chán )山(shān )记(jì )》:“火(huǒ )尚(shàng )足(zú )以(yǐ )明(míng )也(yě )。”

《说(shuō )唐(táng )》第(dì )十(shí )回(huí ):“真(zhēn )乃(nǎi )月(yuè )明(míng )千(qiān )里(lǐ )故(gù )人(rén )来(lái )!”

4.光(guāng )明(míng );明(míng )亮(liàng )。

三(sān )国(guó )魏(wèi )曹(cáo )操(cāo )《短(duǎn )歌(gē )行(háng )》:“月(yuè )明(míng )星(xīng )稀(xī ),乌(wū )鹊(què )南(nán )飞(fēi )。”

《红(hóng )楼(lóu )梦(mèng )》第(dì )十(shí )七(qī )回(huí ):“三(sān )间(jiān )房(fáng )舍(shě ),两(liǎng )明(míng )一(yī )暗(àn )。”

赵(zhào )树(shù )理(lǐ )《小(xiǎo )二(èr )黑(hēi )结(jié )婚(hūn )》二(èr ):“三(sān )仙(xiān )姑(gū )也(yě )暗(àn )暗(àn )猜(cāi )透(tòu )大(dà )家(jiā )的(de )心(xīn )事(shì ),衣(yī )服(fú )穿(chuān )得(dé )更(gèng )新(xīn )鲜(xiān ),头(tóu )髮(fà )梳(shū )得(dé )更(gèng )光(guāng )滑(huá ),首(shǒu )饰(shì )擦(cā )得(dé )更(gèng )明(míng )。”

5.天(tiān )亮(liàng );黎(lí )明(míng )。

《诗(shī )·齐(qí )风(fēng )·鸡(jī )鸣(míng )》:“东(dōng )方(fāng )明(míng )矣(yǐ ),朝(cháo )既(jì )昌(chāng )矣(yǐ )。”

《汉(hàn )书(shū )·儒(rú )林(lín )传(chuán )·梁(liáng )丘(qiū )贺(hè )》:“上(shàng )常(cháng )夜(yè )入(rù )庙(miào ),其(qí )后(hòu )待(dài )明(míng )而(ér )入(rù ),自(zì )此(cǐ )始(shǐ )也(yě )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《岳(yuè )阳(yáng )楼(lóu )别(bié )窦(dòu )司(sī )直(zhí )》诗(shī ):“明(míng )登(dēng )岳(yuè )阳(yáng )楼(lóu ),辉(huī )焕(huàn )朝(cháo )日(rì )亮(liàng )。”

前(qián )蜀(shǔ )毛(máo )文(wén )锡(xī )《醉(zuì )花(huā )间(jiān )》词(cí ):“昨(zuó )夜(yè )雨(yǔ )霏(fēi )霏(fēi ),临(lín )明(míng )寒(hán )一(yī )阵(zhèn )。”

柯(kē )岩(yán )《奇(qí )异(yì )的(de )书(shū )简(jiǎn )·追(zhuī )赶(gǎn )太(tài )阳(yáng )的(de )人(rén )》:“女(nǚ )人(rén )心(xīn )疼(téng )地(dì )喊(hǎn ):‘黑(hēi )更(gèng )半(bàn )夜(yè )的(de ),就(jiù )不(bú )兴(xìng )明(míng )了(le )走(zǒu )?咋(zǎ )的(de )还(hái )不(bú )等(děng )我(wǒ )给(gěi )你(nǐ )做(zuò )顿(dùn )饭(fàn )?’”参(cān )见(jiàn )“明(míng )发(fā )”。

6.点(diǎn )燃(rán );点(diǎn )亮(liàng )。

汉(hàn )王(wáng )符(fú )《潜(qián )夫(fū )论(lùn )·遏(è )利(lì )》:“知(zhī )脂(zhī )腊(là )之(zhī )可(kě )明(míng )灯(dēng )也(yě )。”

晋(jìn )干(gàn )宝(bǎo )《搜(sōu )神(shén )记(jì )》卷(juàn )二(èr ):“方(fāng )士(shì )齐(qí )人(rén )李(lǐ )少(shǎo )翁(wēng ),言(yán )能(néng )致(zhì )其(qí )神(shén )。乃(nǎi )夜(yè )施(shī )帷(wéi )帐(zhàng ),明(míng )灯(dēng )烛(zhú ),而(ér )令(lìng )帝(dì )居(jū )他(tā )帐(zhàng ),遥(yáo )望(wàng )之(zhī )。”

7.特(tè )指(zhǐ )松(sōng )明(míng )。

唐(táng )柳(liǔ )宗(zōng )元(yuán )《商(shāng )山(shān )临(lín )路(lù )有(yǒu )孤(gū )松(sōng )往(wǎng )来(lái )斫(zhuó )以(yǐ )为(wéi )明(míng )感(gǎn )而(ér )赋(fù )诗(shī )》:“不(bú )以(yǐ )险(xiǎn )自(zì )防(fáng ),遂(suí )为(wéi )明(míng )所(suǒ )误(wù )。”

8.明(míng )艳(yàn );鲜(xiān )艳(yàn )。

唐(táng )李(lǐ )白(bái )《忆(yì )旧(jiù )游(yóu )寄(jì )谯(qiáo )郡(jùn )元(yuán )参(cān )军(jūn )》诗(shī ):“一(yī )溪(xī )初(chū )入(rù )千(qiān )花(huā )明(míng ),万(wàn )壑(hè )度(dù )尽(jìn )松(sōng )风(fēng )声(shēng )。”

后(hòu )蜀(shǔ )顾(gù )敻(xiòng )《遐(xiá )方(fāng )怨(yuàn )》词(cí ):“嫩(nèn )红(hóng )双(shuāng )脸(liǎn )似(sì )花(huā )明(míng ),两(liǎng )条(tiáo )眉(méi )黛(dài )远(yuǎn )山(shān )横(héng )。”

鲁(lǔ )迅(xùn )《彷(páng )徨(huáng )·在(zài )酒(jiǔ )楼(lóu )上(shàng )》:“﹝山(shān )茶(chá )树(shù )﹞赫(hè )赫(hè )的(de )在(zài )雪(xuě )中(zhōng )明(míng )得(dé )如(rú )火(huǒ )。”

9.明(míng )白(bái );清(qīng )楚(chǔ )。

《论(lùn )语(yǔ )·颜(yán )渊(yuān )》:“浸(jìn )润(rùn )之(zhī )谮(zèn ),肤(fū )受(shòu )之(zhī )愬(sè ),不(bú )行(háng )焉(yān ),可(kě )谓(wèi )明(míng )也(yě )已(yǐ )矣(yǐ )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )刘(liú )勰(xié )《文(wén )心(xīn )凋(diāo )龙(lóng )·正(zhèng )纬(wěi )》:“伪(wěi )既(jì )倍(bèi )摘(zhāi ),则(zé )义(yì )异(yì )自(zì )明(míng )。”

《二(èr )刻(kè )拍(pāi )桉(ān )惊(jīng )奇(qí )》卷(juàn )十(shí )七(qī ):“其(qí )中(zhōng )有(yǒu )许(xǔ )多(duō )委(wěi )曲(qǔ ),一(yī )时(shí )说(shuō )不(bú )及(jí ),父(fù )亲(qīn )日(rì )后(hòu )自(zì )明(míng )。”

周(zhōu )立(lì )波(bō )《诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )会(huì )》:“咱(zán )们(men )支(zhī )书(shū )说(shuō ):碰(pèng )到(dào )来(lái )历(lì )不(bú )明(míng )的(de )人(rén ),都(dōu )得(dé )刨(páo )刨(páo )根(gēn )。”

10.懂(dǒng )得(dé );瞭(liǎo )解(jiě );通(tōng )晓(xiǎo )。

《荀(xún )子(zǐ )·正(zhèng )名(míng )》:“以(yǐ )两(liǎng )易(yì )一(yī ),人(rén )莫(mò )之(zhī )为(wéi ),明(míng )其(qí )数(shù )也(yě )。”

《南(nán )史(shǐ )·隐(yǐn )逸(yì )传(chuán )下(xià )·刘(liú )慧(huì )斐(fěi )》:“慧(huì )斐(fěi )尤(yóu )明(míng )释(shì )典(diǎn ),工(gōng )篆(zhuàn )隶(lì )。”

元(yuán )揭(jiē )傒(xī )斯(sī )《寄(jì )题(tí )胡(hú )氏(shì )园(yuán )趣(qù )亭(tíng )》诗(shī ):“诗(shī )书(shū )吾(wú )所(suǒ )好(hǎo ),农(nóng )圃(pǔ )也(yě )须(xū )明(míng )。”

沉(chén )从(cóng )文(wén )《从(cóng )文(wén )自(zì )传(chuán )·一(yī )个(gè )老(lǎo )战(zhàn )兵(bīng )》:“他(tā )又(yòu )明(míng )医(yī )术(shù ),谁(shuí )跌(diē )碰(pèng )伤(shāng )了(le )手(shǒu )脚(jiǎo )时(shí ),随(suí )手(shǒu )采(cǎi )几(jǐ )样(yàng )路(lù )边(biān )草(cǎo )药(yào ),捣(dǎo )碎(suì )敷(fū )上(shàng ),就(jiù )可(kě )包(bāo )好(hǎo )。”

11.明(míng )显(xiǎn )。

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·齐(qí )策(cè )一(yī )》:“则(zé )秦(qín )不(bú )能(néng )害(hài )齐(qí ),亦(yì )已(yǐ )明(míng )矣(yǐ )。”

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )颜(yán )延(yán )之(zhī )《陶(táo )徵(zhēng )士(shì )诔(lěi )》:“隐(yǐn )约(yuē )就(jiù )闲(xián ),迁(qiān )延(yán )辞(cí )聘(pìn ),非(fēi )直(zhí )也(yě )明(míng ),是(shì )惟(wéi )道(dào )性(xìng )。”

清(qīng )王(wáng )应(yīng )奎(kuí )《柳(liǔ )南(nán )随(suí )笔(bǐ )》卷(juàn )一(yī ):“髯(rán )之(zhī )不(bú )得(dé )溷(hùn )鬚(xū )也(yě )明(míng )矣(yǐ )。”

12.公(gōng )开(kāi );不(bú )隐(yǐn )蔽(bì )。

宋(sòng )叶(yè )适(shì )《上(shàng )西(xī )府(fǔ )书(shū )》:“惩(chéng )人(rén )之(zhī )过(guò ),明(míng )人(rén )之(zhī )恶(è ),加(jiā )之(zhī )窜(cuàn )殛(jí )之(zhī )戮(lù )而(ér )遗(yí )其(qí )贵(guì )近(jìn )之(zhī )厚(hòu ),是(shì )之(zhī )谓(wèi )罚(fá )。”

周(zhōu )立(lì )波(bō )《暴(bào )风(fēng )骤(zhòu )雨(yǔ )》第(dì )二(èr )部(bù )二(èr )六(liù ):“可(kě )是(shì )地(dì )主(zhǔ )是(shì )明(míng )的(de ),美(měi )蒋(jiǎng )反(fǎn )动(dòng )派(pài )还(hái )派(pài )了(le )些(xiē )特(tè )务(wù ),这(zhè )玩(wán )艺(yì )是(shì )暗(àn )的(de )。”

13.证(zhèng )明(míng );阐(chǎn )明(míng );表(biǎo )明(míng )。

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·难(nán )势(shì )》:“何(hé )以(yǐ )明(míng )其(qí )然(rán )也(yě )?”

《史(shǐ )记(jì )·孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )列(liè )传(chuán )》:“魏(wèi )子(zǐ )所(suǒ )与(yǔ )粟(sù )贤(xián )者(zhě )闻(wén )之(zhī ),乃(nǎi )上(shàng )书(shū )言(yán )孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )不(bú )作(zuò )乱(luàn ),请(qǐng )以(yǐ )身(shēn )为(wéi )盟(méng ),遂(suí )自(zì )刭(jǐng )宫(gōng )门(mén )以(yǐ )明(míng )孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )。”

唐(táng )李(lǐ )朝(cháo )威(wēi )《柳(liǔ )毅(yì )传(chuán )》:“闭(bì )户(hù )剪(jiǎn )髮(fà ),以(yǐ )明(míng )无(wú )意(yì )。”

明(míng )张(zhāng )溥(pǔ )《五(wǔ )人(rén )墓(mù )碑(bēi )记(jì )》:“亦(yì )以(yǐ )明(míng )生(shēng )死(sǐ )之(zhī )大(dà ),匹(pǐ )夫(fū )之(zhī )有(yǒu )重(zhòng )于(yú )社(shè )稷(jì )也(yě )。”

鲁(lǔ )迅(xùn )《坟(fén )·摩(mó )罗(luó )诗(shī )力(lì )说(shuō )》:“普(pǔ )式(shì )庚(gēng )乃(nǎi )作(zuò )《俄(é )国(guó )之(zhī )谗(chán )谤(bàng )者(zhě )》暨(jì )《波(bō )罗(luó )及(jí )诺(nuò )之(zhī )一(yī )周(zhōu )年(nián )》二(èr )篇(piān ),以(yǐ )自(zì )明(míng )爱(ài )国(guó )。”

14.圣(shèng )明(míng );明(míng )智(zhì );明(míng )察(chá )。

《易(yì )·井(jǐng )》:“王(wáng )明(míng ),并(bìng )受(shòu )其(qí )福(fú )。”

三(sān )国(guó )蜀(shǔ )诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )《前(qián )出(chū )师(shī )表(biǎo )》:“恐(kǒng )託(tuō )付(fù )不(bú )效(xiào ),以(yǐ )伤(shāng )先(xiān )帝(dì )之(zhī )明(míng )。”

唐(táng )吴(wú )兢(jīng )《贞(zhēn )观(guān )政(zhèng )要(yào )·论(lùn )君(jūn )道(dào )》:“君(jūn )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )明(míng )者(zhě ),兼(jiān )听(tīng )也(yě )。”

宋(sòng )王(wáng )安(ān )石(shí )《与(yǔ )马(mǎ )运(yùn )判(pàn )书(shū )》:“在(zài )阁(gé )下(xià )之(zhī )明(míng ),宜(yí )已(yǐ )尽(jìn )知(zhī ),当(dāng )患(huàn )不(bú )得(dé )为(wéi )耳(ěr )。”

廖(liào )承(chéng )志(zhì )《致(zhì )蒋(jiǎng )经(jīng )国(guó )先(xiān )生(shēng )信(xìn )》:“明(míng )若(ruò )吾(wú )弟(dì ),自(zì )当(dāng )瞭(liǎo )然(rán )。”

15.指(zhǐ )使(shǐ )明(míng )智(zhì )。

唐(táng )柳(liǔ )宗(zōng )元(yuán )《非(fēi )国(guó )语(yǔ )上(shàng )·料(liào )民(mín )》:“君(jūn )子(zǐ )之(zhī )谏(jiàn )其(qí )君(jūn )也(yě ),以(yǐ )道(dào )不(bú )以(yǐ )诬(wū ),务(wù )明(míng )其(qí )君(jūn ),非(fēi )务(wù )愚(yú )其(qí )君(jūn )也(yě )。”

16.心(xīn )地(dì )光(guāng )明(míng )。参(cān )见(jiàn )“明(míng )人(rén )不(bú )做(zuò )暗(àn )事(shì )”。

17.白(bái )昼(zhòu );白(bái )天(tiān )。

《诗(shī )·大(dà )雅(yǎ )·荡(dàng )》:“既(jì )愆(qiān )尔(ěr )止(zhǐ ),靡(mí )明(míng )靡(mí )晦(huì )。”

郑(zhèng )玄(xuán )笺(jiān ):“不(bú )为(wéi )明(míng )晦(huì ),无(wú )有(yǒu )止(zhǐ )息(xī )也(yě )。”

三(sān )国(guó )吴(wú )韦(wéi )昭(zhāo )《博(bó )弈(yì )论(lùn )》:“今(jīn )世(shì )之(zhī )人(rén ),多(duō )不(bú )务(wù )经(jīng )术(shù ),好(hǎo )翫(wàn )博(bó )弈(yì ),废(fèi )事(shì )弃(qì )业(yè ),忘(wàng )寝(qǐn )与(yǔ )食(shí ),穷(qióng )日(rì )尽(jìn )明(míng ),继(jì )以(yǐ )脂(zhī )烛(zhú )。”

元(yuán )汤(tāng )式(shì )《湘(xiāng )妃(fēi )引(yǐn )·有(yǒu )所(suǒ )赠(zèng )》曲(qǔ ):“三(sān )般(bān )儿(ér )寄(jì )语(yǔ )娇(jiāo )姿(zī ),昏(hūn )迷(mí )着(zhe )无(wú )明(míng )无(wú )夜(yè )。”

李(lǐ )季(jì )《五(wǔ )月(yuè )端(duān )阳(yáng )》诗(shī )二(èr )二(èr ):“红(hóng )军(jūn )战(zhàn )士(shì )热(rè )情(qíng )高(gāo ),不(bú )分(fèn )明(míng )不(bú )分(fèn )夜(yè )到(dào )处(chù )奔(bēn )跑(pǎo )。”

18.旧(jiù )时(shí )指(zhǐ )人(rén )世(shì )间(jiān )、阳(yáng )世(shì )。

《礼(lǐ )记(jì )·乐(lè )记(jì )》:“明(míng )则(zé )有(yǒu )礼(lǐ )乐(lè ),幽(yōu )则(zé )有(yǒu )鬼(guǐ )神(shén ),如(rú )此(cǐ ),则(zé )四(sì )海(hǎi )之(zhī )内(nèi ),含(hán )敬(jìng )同(tóng )爱(ài )矣(yǐ )。”

《乐(lè )府(fǔ )诗(shī )集(jí )·郊(jiāo )庙(miào )歌(gē )辞(cí )四(sì )·隋(suí )感(gǎn )帝(dì )歌(gē )》:“人(rén )神(shén )接(jiē )礼(lǐ ),明(míng )幽(yōu )交(jiāo )畅(chàng )。”

唐(táng )李(lǐ )复(fù )言(yán )《续(xù )玄(xuán )怪(guài )录(lù )·卢(lú )僕(pú )射(shè )从(cóng )史(shǐ )》:“吾(wú )之(zhī )形(xíng )所(suǒ )未(wèi )圆(yuán )者(zhě )三(sān )寸(cùn )耳(ěr ),飞(fēi )行(háng )自(zì )在(zài ),出(chū )幽(yōu )入(rù )明(míng )亦(yì )可(kě )也(yě )。”

19.严(yán )明(míng )。

《书(shū )·康(kāng )诰(gào )》:“敬(jìng )明(míng )乃(nǎi )罚(fá )。”

《史(shǐ )记(jì )·淮(huái )南(nán )衡(héng )山(shān )列(liè )传(chuán )》:“及(jí )谒(yè )者(zhě )曹(cáo )梁(liáng )使(shǐ )长(zhǎng )安(ān )来(lái ),言(yán )大(dà )将(jiāng )军(jūn )号(hào )令(lìng )明(míng ),当(dāng )敌(dí )勇(yǒng )敢(gǎn ),常(cháng )为(wéi )士(shì )卒(zú )先(xiān )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《南(nán )海(hǎi )神(shén )庙(miào )碑(bēi )》:“公(gōng )正(zhèng )直(zhí )方(fāng )严(yán ),中(zhōng )心(xīn )乐(lè )易(yì ),秪(zhī )慎(shèn )所(suǒ )职(zhí ),治(zhì )人(rén )以(yǐ )明(míng )。”

20.清(qīng )明(míng );修(xiū )明(míng )。

《书(shū )·洪(hóng )范(fàn )》:“百(bǎi )穀(yù )用(yòng )成(chéng ),乂(ài )用(yòng )明(míng )。”

《荀(xún )子(zǐ )·致(zhì )士(shì )》:“义(yì )及(jí )国(guó )而(ér )政(zhèng )明(míng )。”

汉(hàn )王(wáng )褒(bāo )《四(sì )子(zǐ )讲(jiǎng )德(dé )论(lùn )》:“夫(fū )世(shì )衰(shuāi )道(dào )微(wēi ),伪(wěi )臣(chén )虚(xū )称(chēng )者(zhě ),殆(dài )也(yě );世(shì )平(píng )道(dào )明(míng ),臣(chén )子(zǐ )不(bú )宣(xuān )者(zhě ),鄙(bǐ )也(yě )。”

21.尊(zūn )崇(chóng );尊(zūn )敬(jìng )。

《礼(lǐ )记(jì )·礼(lǐ )运(yùn )》:“故(gù )君(jūn )者(zhě )所(suǒ )明(míng )也(yě ),非(fēi )明(míng )人(rén )者(zhě )也(yě )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“明(míng ),犹(yóu )尊(zūn )也(yě )。”

《管(guǎn )子(zǐ )·牧(mù )民(mín )》:“顺(shùn )民(mín )之(zhī )经(jīng ),在(zài )明(míng )鬼(guǐ )神(shén ),祗(zhī )山(shān )川(chuān ),敬(jìng )宗(zōng )庙(miào ),恭(gōng )祖(zǔ )旧(jiù )。”

22.用(yòng )作(zuò )敬(jìng )辞(cí )。

《三(sān )国(guó )志(zhì )·吴(wú )志(zhì )·孙(sūn )策(cè )传(chuán )》“术(shù )甚(shèn )奇(qí )之(zhī ),以(yǐ )坚(jiān )部(bù )曲(qǔ )还(hái )策(cè )”裴(péi )松(sōng )之(zhī )注(zhù )引(yǐn )晋(jìn )虞(yú )溥(pǔ )《江(jiāng )表(biǎo )传(chuán )》:“亡(wáng )父(fù )昔(xī )从(cóng )长(zhǎng )沙(shā )入(rù )讨(tǎo )董(dǒng )卓(zhuó ),与(yǔ )明(míng )使(shǐ )君(jūn )会(huì )于(yú )南(nán )阳(yáng ),同(tóng )盟(méng )结(jié )好(hǎo ),不(bú )幸(xìng )遇(yù )难(nán ),勳(xūn )业(yè )不(bú )终(zhōng )。”

唐(táng )李(lǐ )朝(cháo )威(wēi )《柳(liǔ )毅(yì )传(chuán )》:“赖(lài )明(míng )君(jūn )子(zǐ )信(xìn )义(yì )昭(zhāo )彰(zhāng ),致(zhì )达(dá )远(yuǎn )冤(yuān )。”参(cān )见(jiàn )“明(míng )上(shàng )”、“明(míng )公(gōng )”。

23.指(zhǐ )贤(xián )明(míng )的(de )人(rén )。

《书(shū )·舜(shùn )典(diǎn )》:“三(sān )载(zǎi )考(kǎo )绩(jì ),三(sān )考(kǎo )黜(chù )陟(zhì )幽(yōu )明(míng )。”

曾(céng )运(yùn )乾(qián )正(zhèng )读(dú ):“黜(chù )退(tuì )其(qí )幽(yōu )者(zhě ),升(shēng )进(jìn )其(qí )明(míng )者(zhě )。”

《荀(xún )子(zǐ )·致(zhì )士(shì )》:“夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )衡(héng )听(tīng )、显(xiǎn )幽(yōu )、重(zhòng )明(míng )、退(tuì )姦(jiān )、进(jìn )良(liáng )之(zhī )术(shù )。”

24.高(gāo )明(míng )。

元(yuán )关(guān )汉(hàn )卿(qīng )《玉(yù )镜(jìng )台(tái )》第(dì )一(yī )摺(zhé ):“老(lǎo )身(shēn )如(rú )今(jīn )欲(yù )待(dài )教(jiāo )他(tā )写(xiě )字(zì )抚(fǔ )琴(qín ),只(zhī )是(shì )无(wú )个(gè )好(hǎo )明(míng )师(shī )。”

25.眼(yǎn )睛(jīng );视(shì )力(lì )。

《礼(lǐ )记(jì )·檀(tán )弓(gōng )上(shàng )》:“子(zǐ )夏(xià )丧(sàng )其(qí )子(zǐ )而(ér )丧(sàng )其(qí )明(míng )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“明(míng ),目(mù )精(jīng )。”

汉(hàn )董(dǒng )仲(zhòng )舒(shū )《春(chūn )秋(qiū )繁(fán )露(lù )·三(sān )代(dài )改(gǎi )制(zhì )质(zhì )文(wén )》:“至(zhì )舜(shùn )形(xíng )体(tǐ )大(dà )上(shàng )而(ér )员(yuán )首(shǒu ),而(ér )明(míng )有(yǒu )二(èr )童(tóng )子(zǐ )。”

唐(táng )柳(liǔ )宗(zōng )元(yuán )《非(fēi )国(guó )语(yǔ )上(shàng )·无(wú )射(shè )》:“气(qì )在(zài )口(kǒu )为(wéi )言(yán ),在(zài )目(mù )为(wéi )明(míng )。言(yán )以(yǐ )信(xìn )名(míng ),明(míng )以(yǐ )时(shí )动(dòng )。”

26.眼(yǎn )力(lì )好(hǎo );视(shì )觉(jiào )敏(mǐn )锐(ruì )。

《孟(mèng )子(zǐ )·离(lí )娄(lóu )上(shàng )》:“离(lí )娄(lóu )之(zhī )明(míng ),公(gōng )输(shū )子(zǐ )之(zhī )巧(qiǎo ),不(bú )以(yǐ )规(guī )矩(jǔ ),不(bú )能(néng )成(chéng )方(fāng )圆(yuán )。”

《史(shǐ )记(jì )·淮(huái )南(nán )衡(héng )山(shān )列(liè )传(chuán )》:“臣(chén )闻(wén )聪(cōng )者(zhě )听(tīng )于(yú )无(wú )声(shēng ),明(míng )者(zhě )见(jiàn )于(yú )未(wèi )形(xíng )。”

宋(sòng )沉(chén )辽(liáo )《花(huā )药(yào )山(shān )法(fǎ )堂(táng )碑(bēi )》:“求(qiú )我(wǒ )道(dào )能(néng )达(dá )此(cǐ )事(shì )者(zhě ),若(ruò )瞽(gǔ )而(ér )明(míng ),若(ruò )瞶(guì )而(ér )聪(cōng )。”

27.分(fèn )辨(biàn );区(qū )分(fèn )。

《左(zuǒ )传(chuán )·隐(yǐn )公(gōng )五(wǔ )年(nián )》:“昭(zhāo )文(wén )章(zhāng ),明(míng )贵(guì )贱(jiàn ),辨(biàn )等(děng )列(liè ),顺(shùn )少(shǎo )长(zhǎng ),习(xí )威(wēi )仪(yí )也(yě )。”

《荀(xún )子(zǐ )·正(zhèng )名(míng )》:“是(shì )非(fēi )之(zhī )形(xíng )不(bú )明(míng )。”

28.成(chéng );收(shōu )成(chéng )。

《诗(shī )·周(zhōu )颂(sòng )·臣(chén )工(gōng )》:“于(yú )皇(huáng )来(lái )牟(móu ),将(jiāng )受(shòu )厥(jué )明(míng )。”

王(wáng )引(yǐn )之(zhī )《经(jīng )义(yì )述(shù )闻(wén )·毛(máo )诗(shī )下(xià )》:“明(míng ),成(chéng )也(yě )。暮(mù )春(chūn )之(zhī )时(shí ),麦(mài )已(yǐ )将(jiāng )熟(shú ),故(gù )曰(yuē )‘将(jiāng )受(shòu )厥(jué )成(chéng )’……古(gǔ )谓(wèi )成(chéng )为(wéi )明(míng ),说(shuō )见(jiàn )《尔(ěr )雅(yǎ )》‘功(gōng )绩(jì )明(míng ),成(chéng )也(yě )’下(xià )。”

29.指(zhǐ )使(shǐ )成(chéng )长(zhǎng )。

《墨(mò )子(zǐ )·天(tiān )志(zhì )上(shàng )》:“然(rán )则(zé )何(hé )以(yǐ )知(zhī )天(tiān )之(zhī )爱(ài )天(tiān )下(xià )之(zhī )百(bǎi )姓(xìng )?以(yǐ )其(qí )兼(jiān )而(ér )明(míng )之(zhī )。”

高(gāo )亨(hēng )《诸(zhū )子(zǐ )新(xīn )笺(jiān )·墨(mò )子(zǐ )》:“此(cǐ )处(chù )明(míng )字(zì )当(dāng )训(xùn )为(wéi )成(chéng ),言(yán )上(shàng )天(tiān )对(duì )于(yú )百(bǎi )姓(xìng )皆(jiē )使(shǐ )之(zhī )长(zhǎng )成(chéng )与(yǔ )成(chéng )就(jiù )也(yě )。”

30.强(qiáng )盛(shèng );旺(wàng )盛(shèng )。

《左(zuǒ )传(chuán )·哀(āi )公(gōng )十(shí )六(liù )年(nián )》:“与(yǔ )不(bú )仁(rén )人(rén )争(zhēng )明(míng ),无(wú )不(bú )胜(shèng )。”

王(wáng )引(yǐn )之(zhī )《经(jīng )义(yì )述(shù )闻(wén )·左(zuǒ )传(chuán )下(xià )》:“明(míng ),犹(yóu )彊(jiāng )也(yě )。”

《管(guǎn )子(zǐ )·宙(zhòu )合(hé )》:“功(gōng )大(dà )而(ér )伐(fá ),业(yè )明(míng )而(ér )不(bú )矜(jīn )。”

俞(yú )樾(yuè )《诸(zhū )子(zǐ )平(píng )议(yì )·管(guǎn )子(zǐ )一(yī )》:“谓(wèi )业(yè )盛(shèng )而(ér )不(bú )矜(jīn )也(yě )。”

《荀(xún )子(zǐ )·议(yì )兵(bīng )》:“故(gù )仁(rén )人(rén )用(yòng ),国(guó )日(rì )明(míng )。”

《淮(huái )南(nán )子(zǐ )·说(shuō )林(lín )训(xùn )》:“长(zhǎng )而(ér )愈(yù )明(míng )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“明(míng ),犹(yóu )盛(shèng )也(yě )。”

31.洁(jié )净(jìng )。旧(jiù )时(shí )祭(jì )神(shén )、供(gòng )神(shén )之(zhī )物(wù )皆(jiē )洁(jié )净(jìng ),故(gù )以(yǐ )明(míng )泛(fàn )指(zhǐ )祭(jì )神(shén )、供(gòng )神(shén )之(zhī )物(wù )。

《礼(lǐ )记(jì )·中(zhōng )庸(yōng )》:“使(shǐ )天(tiān )下(xià )之(zhī )人(rén ),齐(qí )明(míng )盛(shèng )服(fú ),以(yǐ )承(chéng )祭(jì )祀(sì )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“明(míng ),犹(yóu )洁(jié )也(yě )。”参(cān )见(jiàn )“明(míng )水(shuǐ )”、“明(míng )衣(yī )”、“明(míng )器(qì )”。

32.神(shén );神(shén )灵(líng )。

《左(zuǒ )传(chuán )·襄(xiāng )公(gōng )十(shí )四(sì )年(nián )》:“仰(yǎng )之(zhī )如(rú )日(rì )月(yuè ),敬(jìng )之(zhī )如(rú )神(shén )明(míng )。”

《汉(hàn )书(shū )·五(wǔ )行(háng )志(zhì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )》:“今(jīn )吾(wú )执(zhí )政(zhèng )毋(wú )乃(nǎi )有(yǒu )所(suǒ )辟(pì ),而(ér )滑(huá )夫(fū )二(èr )川(chuān )之(zhī )神(shén ),使(shǐ )至(zhì )于(yú )争(zhēng )明(míng ),以(yǐ )防(fáng )王(wáng )宫(gōng )室(shì ),王(wáng )而(ér )饰(shì )之(zhī ),毋(wú )乃(nǎi )不(bú )可(kě )乎(hū )!”颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“明(míng )谓(wèi )神(shén )灵(líng )。”

33.今(jīn )之(zhī )次(cì ),下(xià )一(yī )个(gè )(专(zhuān )指(zhǐ )年(nián )、月(yuè )、日(rì ))。

《左(zuǒ )传(chuán )·昭(zhāo )公(gōng )七(qī )年(nián )》:“壬(rén )寅(yín ),公(gōng )孙(sūn )段(duàn )卒(zú ),国(guó )人(rén )愈(yù )惧(jù )。其(qí )明(míng )月(yuè ),子(zǐ )产(chǎn )立(lì )公(gōng )孙(sūn )洩(xiè )及(jí )良(liáng )止(zhǐ )以(yǐ )抚(fǔ )之(zhī )。”

唐(táng )王(wáng )维(wéi )《宿(xiǔ )郑(zhèng )州(zhōu )》诗(shī ):“明(míng )当(dāng )渡(dù )京(jīng )水(shuǐ ),昨(zuó )晚(wǎn )犹(yóu )金(jīn )谷(gǔ )。”

34.指(zhǐ )五(wǔ )明(míng )。古(gǔ )印(yìn )度(dù )五(wǔ )种(zhǒng )学(xué )问(wèn )。

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )慧(huì )皎(jiǎo )《高(gāo )僧(sēng )传(chuán )·神(shén )异(yì )上(shàng )·单(dān )道(dào )开(kāi )》:“利(lì )世(shì )须(xū )学(xué )明(míng ),学(xué )明(míng )能(néng )断(duàn )恶(è )。”参(cān )见(jiàn )“五(wǔ )明(míng )”。

35.副(fù )词(cí )。明(míng )白(bái )地(dì )。

《左(zuǒ )传(chuán )·桓(huán )公(gōng )二(èr )年(nián )》:“今(jīn )灭(miè )德(dé )立(lì )违(wéi ),而(ér )寘(tián )其(qí )赂(lù )器(qì )于(yú )大(dà )庙(miào ),以(yǐ )明(míng )示(shì )百(bǎi )官(guān )。”

《孟(mèng )子(zǐ )·梁(liáng )惠(huì )王(wáng )上(shàng )》:“愿(yuàn )夫(fū )子(zǐ )辅(fǔ )吾(wú )志(zhì ),明(míng )以(yǐ )教(jiāo )我(wǒ )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《董(dǒng )公(gōng )行(háng )状(zhuàng )》:“公(gōng )之(zhī )敌(dí )彼(bǐ )有(yǒu )馀(yú )力(lì ),不(bú )如(rú )明(míng )告(gào )之(zhī )绝(jué ),而(ér )起(qǐ )兵(bīng )袭(xí )取(qǔ )之(zhī )。”

杨(yáng )朔(shuò )《潼(tóng )关(guān )之(zhī )夜(yè )》:“婴(yīng )儿(ér )的(de )母(mǔ )亲(qīn )是(shì )一(yī )个(gè )三(sān )十(shí )多(duō )岁(suì )的(de )妇(fù )人(rén ),站(zhàn )在(zài )人(rén )堆(duī )里(lǐ ),不(bú )停(tíng )地(dì )用(yòng )手(shǒu )拍(pāi )着(zhe )小(xiǎo )孩(hái ),虽(suī )然(rán )明(míng )知(zhī )道(dào )这(zhè )不(bú )能(néng )止(zhǐ )住(zhù )孩(hái )子(zǐ )的(de )哭(kū )声(shēng )。”

36.通(tōng )“盟(méng )”。对(duì )神(shén )发(fā )誓(shì )立(lì )约(yuē )。

《易(yì )·随(suí )》:“有(yǒu )孚(fú )在(zài )道(dào ),以(yǐ )明(míng ),何(hé )咎(jiù )。”

李(lǐ )镜(jìng )池(chí )通(tōng )义(yì ):“明(míng ),借(jiè )为(wéi )盟(méng )。”

马(mǎ )王(wáng )堆(duī )汉(hàn )墓(mù )帛(bó )书(shū )《战(zhàn )国(guó )纵(zòng )横(héng )家(jiā )书(shū )·谓(wèi )燕(yàn )王(wáng )章(zhāng )》:“今(jīn )王(wáng )若(ruò )欲(yù )因(yīn )祸(huò )而(ér )为(wéi )福(fú ),转(zhuǎn )败(bài )而(ér )为(wéi )功(gōng ),则(zé )莫(mò )若(ruò )招(zhāo )霸(bà )齐(qí )而(ér )尊(zūn )之(zhī ),使(shǐ )明(míng )周(zhōu )室(shì )而(ér )焚(fén )秦(qín )符(fú )。”

汉(hàn )刘(liú )向(xiàng )《列(liè )女(nǚ )传(chuán )·鲁(lǔ )宣(xuān )缪(miù )姜(jiāng )》:“鲁(lǔ )人(rén )不(bú )顺(shùn )乔(qiáo )如(rú ),明(míng )而(ér )逐(zhú )之(zhī )。”

37.用(yòng )同(tóng )“名(míng )”。

《水(shuǐ )浒(hǔ )传(chuán )》第(dì )五(wǔ )一(yī )回(huí ):“朱(zhū )仝(tóng )见(jiàn )了(le ),心(xīn )头(tóu )一(yī )把(bǎ )无(wú )明(míng )业(yè )火(huǒ ),高(gāo )三(sān )千(qiān )丈(zhàng ),按(àn )纳(nà )不(bú )下(xià )。”

38.通(tōng )“勉(miǎn )”。努(nǔ )力(lì );尽(jìn )力(lì )。

《书(shū )·盘(pán )庚(gēng )中(zhōng )》:“明(míng )听(tīng )朕(zhèn )言(yán ),无(wú )荒(huāng )失(shī )朕(zhèn )命(mìng )。”

王(wáng )引(yǐn )之(zhī )《经(jīng )义(yì )述(shù )闻(wén )·尚(shàng )书(shū )上(shàng )》:“《尔(ěr )雅(yǎ )》:‘孟(mèng ),勉(miǎn )也(yě )。’孟(mèng )与(yǔ )明(míng ),古(gǔ )同(tóng )声(shēng )而(ér )通(tōng )用(yòng ),故(gù )勉(miǎn )谓(wèi )之(zhī )孟(mèng ),亦(yì )谓(wèi )之(zhī )明(míng )。……《顾(gù )命(mìng )》曰(yuē ):‘尔(ěr )尚(shàng )明(míng )时(shí )朕(zhèn )言(yán )。’言(yán )当(dāng )勉(miǎn )承(chéng )朕(zhèn )言(yán )也(yě )。

《洛(luò )诰(gào )》曰(yuē ):‘明(míng )作(zuò )有(yǒu )功(gōng )。’言(yán )勉(miǎn )作(zuò )事(shì )也(yě )。”

39.通(tōng )“萌(méng )”。萌(méng )发(fā )。

《国(guó )语(yǔ )·晋(jìn )语(yǔ )八(bā )》:“平(píng )公(gōng )说(shuō )新(xīn )声(shēng ),师(shī )旷(kuàng )曰(yuē ):‘公(gōng )室(shì )其(qí )将(jiāng )卑(bēi )乎(hū )!君(jūn )之(zhī )明(míng )兆(zhào )于(yú )衰(shuāi )矣(yǐ )。’”南(nán )朝(cháo )梁(liáng )刘(liú )勰(xié )《文(wén )心(xīn )凋(diāo )龙(lóng )·明(míng )诗(shī )》:“至(zhì )于(yú )三(sān )六(liù )杂(zá )言(yán ),则(zé )出(chū )自(zì )篇(piān )什(shí );离(lí )合(hé )之(zhī )发(fā ),则(zé )明(míng )于(yú )图(tú )谶(chèn )。”

范(fàn )文(wén )澜(lán )注(zhù ):“明(míng ),唐(táng )写(xiě )本(běn )作(zuò )萌(méng ),是(shì )。”

40.通(tōng )“萌(méng )”。庶(shù )民(mín ),老(lǎo )百(bǎi )姓(xìng )。

《管(guǎn )子(zǐ )·侈(chǐ )靡(mí )》:“美(měi )垄(lǒng )墓(mù ),所(suǒ )以(yǐ )文(wén )明(míng )也(yě )。”

郭(guō )沫(mò )若(ruò )《奴(nú )隶(lì )制(zhì )时(shí )代(dài )·〈侈(chǐ )靡(mí )篇(piān )〉的(de )研(yán )究(jiū )》:“‘所(suǒ )以(yǐ )文(wén )明(míng )也(yě )’,刘(liú )师(shī )培(péi )说(shuō )‘明(míng )假(jiǎ )为(wéi )萌(méng )’,即(jí )是(shì )氓(máng )的(de )借(jiè )字(zì )。因(yīn )此(cǐ )我(wǒ )认(rèn )为(wéi )‘文(wén )萌(méng )’就(jiù )是(shì )指(zhǐ )凋(diāo )工(gōng )之(zhī )类(lèi )。”

41.通(tōng )“鸣(míng )”。鸣(míng )叫(jiào )。

《文(wén )选(xuǎn )·陆(lù )机(jī )〈拟(nǐ )“今(jīn )日(rì )良(liáng )宴(yàn )会(huì )”〉诗(shī )》:“譬(pì )彼(bǐ )伺(sì )晨(chén )鸟(niǎo ),扬(yáng )声(shēng )当(dāng )及(jí )旦(dàn )”唐(táng )李(lǐ )善(shàn )注(zhù ):“《春(chūn )秋(qiū )考(kǎo )异(yì )邮(yóu )》曰(yuē ):‘鹤(hè )知(zhī )夜(yè )半(bàn ),鸡(jī )应(yīng )旦(dàn )明(míng )。’明(míng )与(yǔ )鸣(míng )同(tóng ),古(gǔ )字(zì )通(tōng )。”

42.朝(cháo )代(dài )名(míng )。公(gōng )元(yuán )1368-1644年(nián )。

朱(zhū )元(yuán )璋(zhāng )建(jiàn )。先(xiān )定(dìng )都(dōu )南(nán )京(jīng ),1420年(nián )迁(qiān )都(dōu )北(běi )京(jīng )。

43.姓(xìng )。

南(nán )朝(cháo )齐(qí )有(yǒu )明(míng )僧(sēng )绍(shào )。见(jiàn )《南(nán )齐(qí )书(shū )·高(gāo )逸(yì )传(chuán )》本(běn )传(chuán )。

阅读:6733

●明(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库