外【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 外

外(wài )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):5画(huà );

wài

ㄨㄞˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》五(wǔ )会(huì )切(qiē ),去(qù )泰(tài ),疑(yí )。〕

1.外(wài )面(miàn )。与(yǔ )“内(nèi )”或(huò )“里(lǐ )”相(xiàng )对(duì )。

《庄(zhuāng )子(zǐ )·天(tiān )下(xià )》:“至(zhì )大(dà )无(wú )外(wài ),谓(wèi )之(zhī )大(dà )一(yī );至(zhì )小(xiǎo )无(wú )内(nèi ),谓(wèi )之(zhī )小(xiǎo )一(yī )。”

汉(hàn )袁(yuán )康(kāng )《越(yuè )绝(jué )书(shū )·外(wài )传(chuán )计(jì )倪(ní )》:“夫(fū )有(yǒu )勇(yǒng )见(jiàn )于(yú )外(wài ),必(bì )有(yǒu )仁(rén )于(yú )内(nèi )。”

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )刘(liú )义(yì )庆(qìng )《世(shì )说(shuō )新(xīn )语(yǔ )·规(guī )箴(zhēn )》:“汉(hàn )武(wǔ )帝(dì )乳(rǔ )母(mǔ )尝(cháng )于(yú )外(wài )犯(fàn )事(shì )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《秋(qiū )怀(huái )》诗(shī ):“童(tóng )子(zǐ )自(zì )外(wài )至(zhì ),吹(chuī )灯(dēng )当(dāng )我(wǒ )前(qián )。”

《水(shuǐ )浒(hǔ )传(chuán )》第(dì )四(sì )五(wǔ )回(huí ):“我(wǒ )不(bú )瞒(mán )你(nǐ ),所(suǒ )有(yǒu )潘(pān )公(gōng )的(de )女(nǚ )儿(ér ),要(yào )和(hé )我(wǒ )来(lái )往(wǎng ),约(yuē )定(dìng )后(hòu )门(mén )首(shǒu ),但(dàn )有(yǒu )香(xiāng )桌(zhuō )儿(ér )在(zài )外(wài )时(shí ),便(biàn )是(shì )教(jiāo )我(wǒ )来(lái )。”

王(wáng )国(guó )维(wéi )《阮(ruǎn )郎(láng )归(guī )》词(cí ):“朱(zhū )阁(gé )外(wài ),碧(bì )窗(chuāng )西(xī ),行(háng )人(rén )一(yī )舸(gě )归(guī )。”

茅(máo )盾(dùn )《子(zǐ )夜(yè )》五(wǔ ):“可(kě )是(shì ),我(wǒ )们(men )把(bǎ )计(jì )划(huá )分(fèn )做(zuò )两(liǎng )部(bù )分(fèn )罢(bà ):云(yún )山(shān )说(shuō )的(de )是(shì )外(wài )的(de ),公(gōng )开(kāi )的(de )一(yī )部(bù )分(fèn ),也(yě )可(kě )以(yǐ )说(shuō )是(shì )我(wǒ )们(men )最(zuì )终(zhōng )的(de )目(mù )标(biāo )。至(zhì )于(yú )孙(sūn )吉(jí )翁(wēng )的(de )原(yuán )草(cǎo )桉(ān )便(biàn )是(shì )对(duì )内(nèi )的(de ),不(bú )公(gōng )开(kāi )的(de )一(yī )部(bù )分(fèn ),我(wǒ )们(men )在(zài )最(zuì )近(jìn )将(jiāng )来(lái )就(jiù )要(yào )着(zhe )手(shǒu )去(qù )办(bàn )的(de )。”

2.外(wài )表(biǎo );仪(yí )表(biǎo )。

汉(hàn )扬(yáng )雄(xióng )《法(fǎ )言(yán )·修(xiū )身(shēn )》:“其(qí )为(wéi )中(zhōng )也(yě )弘(hóng )深(shēn ),其(qí )为(wéi )外(wài )也(yě )肃(sù )括(kuò ),则(zé )可(kě )以(yǐ )禔(zhī )身(shēn )矣(yǐ )。”

李(lǐ )轨(guǐ )注(zhù ):“外(wài )者(zhě ),威(wēi )仪(yí )也(yě )。”

唐(táng )常(cháng )衮(gǔn )《授(shòu )郗(xī )昂(áng )知(zhī )制(zhì )诰(gào )制(zhì )》:“冲(chōng )和(hé )简(jiǎn )朴(pǔ ),不(bú )饰(shì )其(qí )外(wài )。”

3.指(zhǐ )外(wài )饰(shì )。

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·有(yǒu )度(dù )》:“孔(kǒng )墨(mò )之(zhī )弟(dì )子(zǐ )徒(tú )属(shǔ )充(chōng )满(mǎn )天(tiān )下(xià ),皆(jiē )以(yǐ )仁(rén )义(yì )之(zhī )术(shù )教(jiāo )导(dǎo )于(yú )天(tiān )下(xià ),然(rán )而(ér )无(wú )所(suǒ )行(háng )教(jiāo )者(zhě )……是(shì )何(hé )也(yě )?仁(rén )义(yì )之(zhī )术(shù )外(wài )也(yě )。”

陈(chén )奇(qí )猷(yóu )校(xiào )释(shì ):“外(wài )谓(wèi )外(wài )饰(shì )。”

4.表(biǎo )面(miàn )上(shàng )。

北(běi )魏(wèi )郦(lì )道(dào )元(yuán )《水(shuǐ )经(jīng )注(zhù )·河(hé )水(shuǐ )四(sì )》:“杨(yáng )奉(fèng )、董(dǒng )承(chéng )外(wài )与(yǔ )傕(jué )和(hé ),内(nèi )引(yǐn )白(bái )波(bō )、李(lǐ )乐(lè )等(děng )破(pò )傕(jué )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《河(hé )南(nán )少(shǎo )尹(yǐn )李(lǐ )公(gōng )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“疏(shū )奏(zòu ),侍(shì )郎(láng )外(wài )称(chēng )其(qí )能(néng ),竟(jìng )坐(zuò )前(qián )敢(gǎn )抗(kàng )己(jǐ ),衢(qú )州(zhōu )飢(jī ),择(zé )刺(cì )史(shǐ ),侍(shì )郎(láng )曰(yuē ):‘莫(mò )如(rú )郎(láng )李(lǐ )某(mǒu )。’遂(suí )刺(cì )衢(qú )州(zhōu )。”

5.越(yuè )出(chū ),超(chāo )出(chū )。

《荀(xún )子(zǐ )·礼(lǐ )论(lùn )》:“步(bù )骤(zhòu )驰(chí )骋(chěng )厉(lì )骛(wù )不(bú )外(wài )是(shì )矣(yǐ ),是(shì )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )坛(tán )宇(yǔ )宫(gōng )廷(tíng )也(yě )。”

王(wáng )先(xiān )谦(qiān )集(jí )解(jiě ):“言(yán )虽(suī )驰(chí )骋(chěng ),不(bú )出(chū )于(yú )隆(lóng )杀(shā )之(zhī )间(jiān )。”

明(míng )何(hé )景(jǐng )明(míng )《与(yǔ )李(lǐ )空(kōng )同(tóng )论(lùn )诗(shī )书(shū )》:“其(qí )高(gāo )者(zhě )不(bú )能(néng )外(wài )前(qián )人(rén )也(yě )。下(xià )焉(yān )者(zhě )已(yǐ )践(jiàn )近(jìn )代(dài )矣(yǐ )。”

清(qīng )冯(féng )桂(guì )芬(fēn )《〈黄(huáng )漱(shù )庄(zhuāng )大(dà )令(lìng )梦(mèng )菊(jú )滇(diān )南(nán )事(shì )迹(jì )〉序(xù )》:“书(shū )中(zhōng )所(suǒ )述(shù )大(dà )恉(zhǐ ),不(bú )过(guò )养(yǎng )民(mín )焉(yān )而(ér )已(yǐ ),教(jiāo )民(mín )焉(yān )而(ér )已(yǐ )。夫(fū )古(gǔ )圣(shèng )贤(xián )论(lùn )治(zhì )之(zhī )书(shū )具(jù )在(zài ),曾(céng )有(yǒu )外(wài )于(yú )斯(sī )二(èr )者(zhě )乎(hū )!”朱(zhū )自(zì )清(qīng )《中(zhōng )国(guó )歌(gē )谣(yáo )》:“这(zhè )是(shì )学(xué )术(shù )进(jìn )化(huà )由(yóu )浑(hún )至(zhì )画(huà )的(de )必(bì )然(rán )的(de )现(xiàn )象(xiàng ),文(wén )学(xué )亦(yì )当(dāng )然(rán )不(bú )能(néng )外(wài )于(yú )此(cǐ )例(lì )。”

6.忘(wàng )怀(huái );超(chāo )脱(tuō )。

《庄(zhuāng )子(zǐ )·大(dà )宗(zōng )师(shī )》:“吾(wú )犹(yóu )守(shǒu )而(ér )告(gào )之(zhī ),参(cān )日(rì )而(ér )后(hòu )能(néng )外(wài )天(tiān )下(xià )。”

郭(guō )象(xiàng )注(zhù ):“外(wài ),犹(yóu )遗(yí )也(yě )。”

三(sān )国(guó )魏(wèi )嵇(jī )康(kāng )《与(yǔ )山(shān )巨(jù )源(yuán )绝(jué )交(jiāo )书(shū )》:“吾(wú )顷(qǐng )学(xué )养(yǎng )生(shēng )之(zhī )术(shù ),方(fāng )外(wài )荣(róng )华(huá ),去(qù )滋(zī )味(wèi ),游(yóu )心(xīn )于(yú )寂(jì )寞(mò ),以(yǐ )无(wú )为(wéi )为(wéi )贵(guì )。”

鲁(lǔ )迅(xùn )《汉(hàn )文(wén )学(xué )史(shǐ )纲(gāng )要(yào )》第(dì )七(qī )篇(piān ):“其(qí )外(wài )死(sǐ )生(shēng ),顺(shùn )造(zào )化(huà )之(zhī )旨(zhǐ ),盖(gài )得(dé )于(yú )庄(zhuāng )生(shēng )。”

7.疏(shū )远(yuǎn );排(pái )斥(chì )。

《荀(xún )子(zǐ )·王(wáng )霸(bà )》:“人(rén )主(zhǔ )则(zé )外(wài )贤(xián )而(ér )偏(piān )举(jǔ ),人(rén )臣(chén )则(zé )争(zhēng )职(zhí )而(ér )妒(dù )贤(xián ),是(shì )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )不(bú )合(hé )之(zhī )故(gù )也(yě )。”

杨(yáng )倞(liàng )注(zhù ):“外(wài )贤(xián ),疏(shū )贤(xián )也(yě )。”

《汉(hàn )书(shū )·霍(huò )光(guāng )传(chuán )》:“今(jīn )将(jiāng )军(jūn )坟(fén )墓(mù )未(wèi )乾(qián ),尽(jìn )外(wài )我(wǒ )家(jiā )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“外(wài )谓(wèi )疏(shū )斥(chì )之(zhī )。”

《隋(suí )书(shū )·李(lǐ )密(mì )传(chuán )》:“昔(xī )陈(chén )胜(shèng )自(zì )欲(yù )称(chēng )王(wáng ),张(zhāng )耳(ěr )谏(jiàn )而(ér )被(bèi )外(wài );魏(wèi )武(wǔ )将(jiāng )求(qiú )九(jiǔ )锡(xī ),荀(xún )彧(yù )止(zhǐ )而(ér )见(jiàn )疏(shū )。”

清(qīng )魏(wèi )源(yuán )《拟(nǐ )进(jìn )呈(chéng )〈元(yuán )史(shǐ )新(xīn )编(biān )〉序(xù )》:“每(měi )论(lùn )元(yuán )代(dài )之(zhī )弊(bì ),皆(jiē )由(yóu )内(nèi )北(běi )国(guó )而(ér )疏(shū )中(zhōng )国(guó ),内(nèi )北(běi )人(rén )而(ér )外(wài )汉(hàn )人(rén )、南(nán )人(rén )。”

8.谓(wèi )见(jiàn )外(wài ),当(dāng )外(wài )人(rén )看(kàn )待(dài )。

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《与(yǔ )祠(cí )部(bù )陆(lù )员(yuán )外(wài )书(shū )》:“念(niàn )虑(lǜ )所(suǒ )及(jí ),辄(zhé )欲(yù )不(bú )自(zì )疑(yí )外(wài ),竭(jié )其(qí )愚(yú )而(ér )道(dào )其(qí )志(zhì )。”

金(jīn )董(dǒng )解(jiě )元(yuán )《西(xī )厢(xiāng )记(jì )诸(zhū )宫(gōng )调(diào )》卷(juàn )三(sān ):“夫(fū )人(rén )道(dào )个(gè )无(wú )休(xiū )外(wài ),想(xiǎng )当(dāng )日(rì )厚(hòu )义(yì )深(shēn )恩(ēn )若(ruò )山(shān )海(hǎi ),怎(zěn )敢(gǎn )是(shì )常(cháng )人(rén )般(bān )待(dài )。”

《儿(ér )女(nǚ )英(yīng )雄(xióng )传(chuán )》第(dì )二(èr )四(sì )回(huí ):“老(lǎo )弟(dì )今(jīn )这(zhè )回(huí )事(shì ),不(bú )是(shì )我(wǒ )外(wài )着(zhe )你(nǐ )说(shuō ),我(wǒ )究(jiū )竟(jìng )要(yào )算(suàn )是(shì )在(zài )我(wǒ )们(men )姑(gū )娘(niáng )这(zhè )头(tóu )儿(ér )站(zhàn )着(zhe )。”

9.抛(pāo )弃(qì );废(fèi )置(zhì )。

《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )·有(yǒu )度(dù )》:“许(xǔ )由(yóu )非(fēi )彊(jiāng )也(yě ),有(yǒu )所(suǒ )通(tōng )也(yě )。有(yǒu )所(suǒ )通(tōng )则(zé )贪(tān )污(wū )之(zhī )利(lì )外(wài )矣(yǐ )。”

高(gāo )诱(yòu )注(zhù ):“外(wài ),弃(qì )也(yě )。”

晋(jìn )向(xiàng )秀(xiù )《难(nán )养(yǎng )生(shēng )论(lùn )》:“有(yǒu )生(shēng )则(zé )有(yǒu )情(qíng ),称(chēng )情(qíng )则(zé )自(zì )然(rán )得(dé ),若(ruò )绝(jué )而(ér )外(wài )之(zhī ),则(zé )与(yǔ )无(wú )生(shēng )同(tóng )。”

清(qīng )侯(hóu )方(fāng )域(yù )《豫(yù )省(shěng )试(shì )策(cè )五(wǔ )》:“皇(huáng )帝(dì )执(zhí )太(tài )阿(ā )以(yǐ )驭(yù )天(tiān )下(xià ),亦(yì )岂(qǐ )能(néng )外(wài )赏(shǎng )罚(fá )哉(zāi )!”

10.外(wài )诸(zhū )侯(hóu )国(guó );外(wài )国(guó )。

《周(zhōu )礼(lǐ )·夏(xià )宫(gōng )·大(dà )司(sī )马(mǎ )》:“暴(bào )内(nèi )陵(líng )外(wài ),则(zé )坛(tán )之(zhī )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“内(nèi )谓(wèi )其(qí )国(guó ),外(wài )谓(wèi )诸(zhū )侯(hóu )。”

《公(gōng )羊(yáng )传(chuán )·桓(huán )公(gōng )十(shí )三(sān )年(nián )》:“内(nèi )不(bú )言(yán )战(zhàn ),此(cǐ )其(qí )言(yán )战(zhàn )何(hé )?从(cóng )外(wài )也(yě )。”

何(hé )休(xiū )注(zhù ):“从(cóng )外(wài )诸(zhū )侯(hóu )相(xiàng )与(yǔ )战(zhàn )例(lì )。”如(rú ):崇(chóng )洋(yáng )媚(mèi )外(wài );古(gǔ )今(jīn )中(zhōng )外(wài )。

11.外(wài )地(dì );异(yì )乡(xiāng )。

《孟(mèng )子(zǐ )·滕(téng )文(wén )公(gōng )上(shàng )》:“禹(yǔ )八(bā )年(nián )于(yú )外(wài ),三(sān )过(guò )其(qí )门(mén )而(ér )不(bú )入(rù )。”

三(sān )国(guó )魏(wèi )曹(cáo )植(zhí )《求(qiú )自(zì )试(shì )表(biǎo )》:“今(jīn )臣(chén )居(jū )外(wài ),非(fēi )不(bú )厚(hòu )也(yě ),而(ér )寝(qǐn )不(bú )安(ān )席(xí ),食(shí )不(bú )遑(huáng )味(wèi )者(zhě ),伏(fú )以(yǐ )二(èr )方(fāng )未(wèi )剋(kè )为(wéi )念(niàn )。”

《古(gǔ )今(jīn )小(xiǎo )说(shuō )·吴(wú )保(bǎo )安(ān )弃(qì )家(jiā )赎(shú )友(yǒu )》:“﹝吴(wú )保(bǎo )安(ān )﹞遂(suí )撇(piě )了(le )妻(qī )儿(ér ),欲(yù )出(chū )外(wài )为(wéi )商(shāng )。”

12.外(wài )物(wù )。

《礼(lǐ )记(jì )·乐(lè )记(jì )》:“人(rén )生(shēng )而(ér )静(jìng ),天(tiān )之(zhī )性(xìng )也(yě )。感(gǎn )于(yú )物(wù )而(ér )动(dòng ),性(xìng )之(zhī )欲(yù )也(yě )。物(wù )至(zhì )知(zhī )知(zhī ),然(rán )后(hòu )好(hǎo )恶(è )形(xíng )焉(yān )。好(hǎo )恶(è )无(wú )节(jiē )于(yú )内(nèi ),知(zhī )诱(yòu )于(yú )外(wài ),不(bú )能(néng )反(fǎn )躬(gōng ),天(tiān )理(lǐ )灭(miè )矣(yǐ )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“‘感(gǎn )于(yú )物(wù )而(ér )动(dòng ),性(xìng )之(zhī )欲(yù )也(yě )’者(zhě ),其(qí )心(xīn )本(běn )虽(suī )静(jìng ),感(gǎn )于(yú )外(wài )物(wù )而(ér )心(xīn )遂(suí )动(dòng ),是(shì )性(xìng )之(zhī )所(suǒ )贪(tān )欲(yù )也(yě )。”

宋(sòng )范(fàn )仲(zhòng )淹(yān )《鄠(hù )郊(jiāo )友(yǒu )人(rén )王(wáng )君(jūn )墓(mù )表(biǎo )》:“此(cǐ )一(yī )书(shū )生(shēng ),既(jì )老(lǎo )且(qiě )贫(pín ),每(měi )风(fēng )月(yuè )之(zhī )夕(xī ),则(zé )操(cāo )长(zhǎng )笛(dí )奏(zòu )数(shù )曲(qǔ )而(ér )罢(bà ),凡(fán )四(sì )十(shí )年(nián )矣(yǐ )。嗟(jiē )乎(hū )!隐(yǐn )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )乐(lè )也(yě ),岂(qǐ )待(dài )乎(hū )外(wài )哉(zāi )?”

13.谓(wèi )视(shì )为(wéi )外(wài )物(wù )。

《孟(mèng )子(zǐ )·公(gōng )孙(sūn )丑(chǒu )上(shàng )》:“告(gào )子(zǐ )未(wèi )尝(cháng )知(zhī )义(yì ),以(yǐ )其(qí )外(wài )之(zhī )也(yě )。”

金(jīn )王(wáng )若(ruò )虚(xū )《揖(yī )翠(cuì )轩(xuān )赋(fù )》:“若(ruò )夫(fū )披(pī )风(fēng )筛(shāi )月(yuè ),含(hán )烟(yān )卧(wò )雨(yǔ ),千(qiān )态(tài )万(wàn )状(zhuàng ),皆(jiē )公(gōng )之(zhī )所(suǒ )外(wài )也(yě )。”

14.指(zhǐ )男(nán )子(zǐ )。

《孟(mèng )子(zǐ )·梁(liáng )惠(huì )王(wáng )下(xià )》:“当(dāng )是(shì )时(shí )也(yě ),内(nèi )无(wú )怨(yuàn )女(nǚ ),外(wài )无(wú )旷(kuàng )夫(fū )。”

赵(zhào )岐(qí )注(zhù ):“普(pǔ )使(shǐ )一(yī )国(guó )男(nán )女(nǚ ),无(wú )有(yǒu )怨(yuàn )旷(kuàng )。”

孙(sūn )奭(shì )疏(shū ):“内(nèi )无(wú )怨(yuàn )女(nǚ ),外(wài )无(wú )旷(kuàng )夫(fū ),皆(jiē )男(nán )女(nǚ )嫁(jià )娶(qǔ )过(guò )时(shí )者(zhě ),谓(wèi )之(zhī )怨(yuàn )女(nǚ )旷(kuàng )夫(fū )也(yě )。女(nǚ )生(shēng )向(xiàng )内(nèi )故(gù )云(yún )内(nèi ),男(nán )生(shēng )向(xiàng )外(wài )故(gù )云(yún )外(wài )。”

杨(yáng )伯(bó )峻(jùn )注(zhù ):“这(zhè )里(lǐ )内(nèi )外(wài )係(xì )指(zhǐ )男(nán )女(nǚ )而(ér )言(yán )。古(gǔ )代(dài )以(yǐ )女(nǚ )子(zǐ )居(jū )内(nèi ),男(nán )子(zǐ )居(jū )外(wài ),所(suǒ )以(yǐ )这(zhè )里(lǐ )‘怨(yuàn )女(nǚ )’用(yòng )‘内(nèi )’字(zì ),‘旷(kuàng )夫(fū )’用(yòng )‘外(wài )’字(zì )。”后(hòu )世(shì )妇(fù )女(nǚ )称(chēng )丈(zhàng )夫(fū )为(wéi )外(wài )。

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )徐(xú )悱(fěi )妻(qī )刘(liú )令(lìng )娴(xián )有(yǒu )《答(dá )外(wài )诗(shī )》。见(jiàn )《玉(yù )台(tái )新(xīn )咏(yǒng )》卷(juàn )六(liù )。参(cān )见(jiàn )“外(wài )子(zǐ )”。亦(yì )指(zhǐ )男(nán )宠(chǒng ),男(nán )色(sè )。

明(míng )冯(féng )梦(mèng )龙(lóng )《古(gǔ )今(jīn )谭(tán )概(gài )·癖(pǐ )嗜(shì )·好(hǎo )外(wài )》:“俞(yú )大(dà )夫(fū )华(huá )麓(lù )有(yǒu )好(hǎo )外(wài )癖(pǐ ),尝(cháng )拟(nǐ )作(zuò )疏(shū )奏(zòu )上(shàng )帝(dì ),欲(yù )使(shǐ )童(tóng )子(zǐ )后(hòu )庭(tíng )诞(dàn )育(yù ),可(kě )废(fèi )妇(fù )人(rén )。”

清(qīng )吴(wú )下(xià )阿(ā )蒙(méng )《断(duàn )袖(xiù )篇(piān )·张(zhāng )幼(yòu )文(wén )》:“伯(bó )起(qǐ )亦(yì )好(hǎo )外(wài ),闻(wén )有(yǒu )美(měi )少(shǎo )年(nián ),必(bì )多(duō )方(fāng )招(zhāo )至(zhì ),抚(fǔ )摩(mó )周(zhōu )怃(wǔ ),无(wú )所(suǒ )不(bú )至(zhì ),年(nián )八(bā )十(shí )馀(yú )犹(yóu )健(jiàn )。”

15.指(zhǐ )吏(lì )役(yì )人(rén )等(děng )。

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·孔(kǒng )融(róng )传(chuán )》:“时(shí )河(hé )南(nán )尹(yǐn )李(lǐ )膺(yīng )以(yǐ )简(jiǎn )重(zhòng )自(zì )居(jū ),不(bú )妄(wàng )接(jiē )士(shì )宾(bīn )客(kè ),敕(chì )外(wài )自(zì )非(fēi )当(dāng )世(shì )名(míng )人(rén )及(jí )与(yǔ )通(tōng )家(jiā ),皆(jiē )不(bú )得(dé )白(bái )。”

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )刘(liú )义(yì )庆(qìng )《世(shì )说(shuō )新(xīn )语(yǔ )·德(dé )行(háng )》:“刘(liú )尹(yǐn )在(zài )郡(jùn )临(lín )终(zhōng )绵(mián )惙(chuò ),闻(wén )阁(gé )下(xià )祠(cí )神(shén )鼓(gǔ )舞(wǔ ),正(zhèng )色(sè )曰(yuē ):‘莫(mò )得(dé )淫(yín )祀(sì )!’外(wài )请(qǐng )杀(shā )车(chē )中(zhōng )牛(niú )祭(jì )神(shén ),真(zhēn )长(zhǎng )答(dá )曰(yuē ):‘丘(qiū )之(zhī )祷(dǎo )久(jiǔ )矣(yǐ ),勿(wù )复(fù )为(wéi )烦(fán )!’”

16.称(chēng )母(mǔ )亲(qīn )、妻(qī )子(zǐ )、姐(jiě )妹(mèi )及(jí )女(nǚ )儿(ér )方(fāng )面(miàn )的(de )亲(qīn )属(shǔ )为(wéi )外(wài )。参(cān )见(jiàn )“外(wài )戚(qī )”、“外(wài )祖(zǔ )”、“外(wài )甥(shēng )”等(děng )。

17.指(zhǐ )外(wài )廷(tíng )臣(chén )僚(liáo )。

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )傅(fù )亮(liàng )《为(wéi )宋(sòng )公(gōng )求(qiú )加(jiā )赠(zèng )刘(liú )前(qián )军(jūn )表(biǎo )》:“臣(chén )契(qì )阔(kuò )屯(tún )夷(yí ),旋(xuán )观(guān )终(zhōng )始(shǐ ),金(jīn )兰(lán )之(zhī )分(fèn ),义(yì )深(shēn )情(qíng )感(gǎn ),是(shì )以(yǐ )献(xiàn )其(qí )乃(nǎi )怀(huái ),布(bù )之(zhī )朝(cháo )听(tīng ),所(suǒ )启(qǐ )上(shàng ),合(hé )请(qǐng )付(fù )外(wài )详(xiáng )议(yì )。”

南(nán )朝(cháo )梁(liáng )任(rèn )昉(fǎng )《奏(zòu )弹(dàn )刘(liú )整(zhěng )》:“臣(chén )等(děng )参(cān )议(yì ):请(qǐng )以(yǐ )见(jiàn )事(shì )免(miǎn )整(zhěng )所(suǒ )除(chú )官(guān ),辄(zhé )勒(lè )外(wài )收(shōu )付(fù )廷(tíng )尉(wèi )法(fǎ )狱(yù )治(zhì )罪(zuì )。”

18.指(zhǐ )地(dì )方(fāng )官(guān )。亦(yì )谓(wèi )京(jīng )官(guān )调(diào )任(rèn )地(dì )方(fāng )官(guān )。

《新(xīn )唐(táng )书(shū )·源(yuán )乾(qián )曜(yào )传(chuán )》:“建(jiàn )言(yán ):‘大(dà )臣(chén )子(zǐ )併(bìng )求(qiú )京(jīng )职(zhí ),俊(jùn )父(fù )率(lǜ )任(rèn )外(wài )官(guān ),非(fēi )平(píng )施(shī )之(zhī )道(dào )。臣(chén )三(sān )息(xī )俱(jù )任(rèn )京(jīng )师(shī ),请(qǐng )出(chū )二(èr )息(xī )补(bǔ )外(wài ),以(yǐ )示(shì )自(zì )近(jìn )始(shǐ )。’诏(zhào )可(kě )。”

《续(xù )资(zī )治(zhì )通(tōng )鉴(jiàn )·宋(sòng )神(shén )宗(zōng )熙(xī )宁(níng )三(sān )年(nián )》:“乙(yǐ )丑(chǒu ),司(sī )马(mǎ )光(guāng )因(yīn )入(rù )对(duì ),乞(qǐ )外(wài ),帝(dì )曰(yuē ):‘王(wáng )安(ān )石(shí )素(sù )与(yǔ )卿(qīng )善(shàn ),何(hé )自(zì )疑(yí )?’”

19.以(yǐ )外(wài )。

《诗(shī )·魏(wèi )风(fēng )·十(shí )亩(mǔ )之(zhī )间(jiān )》:“十(shí )亩(mǔ )之(zhī )外(wài )兮(xī ),桑(sāng )者(zhě )泄(xiè )泄(xiè )兮(xī ),行(háng )与(yǔ )子(zǐ )逝(shì )兮(xī )。”

《汉(hàn )书(shū )·司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )传(chuán )上(shàng )》:“若(ruò )雷(léi )霆(tíng )之(zhī )声(shēng ),闻(wén )乎(hū )数(shù )百(bǎi )里(lǐ )外(wài )。”

宋(sòng )陆(lù )游(yóu )《老(lǎo )学(xué )庵(ān )笔(bǐ )记(jì )》卷(juàn )六(liù ):“白(bái )(李(lǐ )白(bái ))诗(shī )乐(lè )府(fǔ )外(wài ),及(jí )妇(fù )人(rén )者(zhě )实(shí )少(shǎo );言(yán )酒(jiǔ )固(gù )多(duō ),比(bǐ )之(zhī )陶(táo )渊(yuān )明(míng )辈(bèi ),亦(yì )未(wèi )为(wéi )过(guò )。”

《水(shuǐ )浒(hǔ )传(chuán )》第(dì )五(wǔ )二(èr )回(huí ):“殷(yīn )天(tiān )锡(xī )道(dào ):‘放(fàng )屁(pì )!我(wǒ )只(zhī )限(xiàn )你(nǐ )三(sān )日(rì )便(biàn )要(yào )出(chū )屋(wū )。三(sān )日(rì )外(wài )不(bú )搬(bān ),先(xiān )把(bǎ )你(nǐ )这(zhè )厮(sī )枷(jiā )号(hào )起(qǐ ),先(xiān )吃(chī )我(wǒ )一(yī )百(bǎi )讯(xùn )棍(gùn )。’”清(qīng )赵(zhào )执(zhí )信(xìn )《上(shàng )元(yuán )日(rì )微(wēi )阴(yīn )夕(xī )泊(bó )惠(huì )州(zhōu )合(hé )江(jiāng )楼(lóu )下(xià )》诗(shī ):“招(zhāo )邀(yāo )恐(kǒng )不(bú )赴(fù ),岂(qǐ )知(zhī )高(gāo )阳(yáng )酒(jiǔ )徒(tú )酒(jiǔ )外(wài )无(wú )能(néng )谋(móu )。”

茅(máo )盾(dùn )《林(lín )家(jiā )铺(pù )子(zǐ )》六(liù ):“然(rán )而(ér )林(lín )先(xiān )生(shēng )除(chú )有(yǒu )庄(zhuāng )款(kuǎn )和(hé )客(kè )账(zhàng )未(wèi )清(qīng )外(wài ),还(hái )有(yǒu )朱(zhū )三(sān )阿(ā )太(tài )……三(sān )位(wèi )孤(gū )苦(kǔ )人(rén )儿(ér )的(de )存(cún )款(kuǎn )共(gòng )计(jì )六(liù )百(bǎi )五(wǔ )十(shí )元(yuán )没(méi )有(yǒu )保(bǎo )障(zhàng )。”

20.以(yǐ )前(qián )。

《荀(xún )子(zǐ )·非(fēi )相(xiàng )》:“五(wǔ )帝(dì )之(zhī )外(wài )无(wú )传(chuán )人(rén ),非(fēi )无(wú )贤(xián )人(rén ),久(jiǔ )故(gù )也(yě )。”

杨(yáng )倞(liàng )注(zhù ):“外(wài ),谓(wèi )已(yǐ )前(qián )。”

元(yuán )柯(kē )丹(dān )邱(qiū )《荆(jīng )钗(chāi )记(jì )·执(zhí )柯(kē )》:“外(wài )蒙(méng )公(gōng )祖(zǔ )见(jiàn )赐(cì )胙(zuò )肉(ròu )。”

元(yuán )柯(kē )丹(dān )邱(qiū )《团(tuán )圆(yuán )》:“外(wài )者(zhě )多(duō )蒙(méng )赐(cì )柴(chái )炭(tàn ),感(gǎn )感(gǎn )在(zài )心(xīn )。”

21.另(lìng )外(wài )。

《儿(ér )女(nǚ )英(yīng )雄(xióng )传(chuán )》第(dì )四(sì )回(huí ):“想(xiǎng )来(lái )是(shì )将(jiāng )纔(shān )串(chuàn )店(diàn )的(de )这(zhè )几(jǐ )个(gè )姑(gū )娘(niáng )儿(ér ),不(bú )入(rù )你(nǐ )老(lǎo )的(de )眼(yǎn ),要(yào )外(wài )叫(jiào )两(liǎng )个(gè )。”

清(qīng )俞(yú )樾(yuè )《春(chūn )在(zài )堂(táng )随(suí )笔(bǐ )》卷(juàn )十(shí ):“排(pái )工(gōng )每(měi )甲(jiǎ )六(liù )七(qī )釐(lí ),外(wài )加(jiā )饭(fàn )钱(qián )。”

22.用(yòng )在(zài )数(shù )量(liàng )词(cí )之(zhī )后(hòu ),表(biǎo )示(shì )有(yǒu )零(líng )头(tóu )。

王(wáng )萃(cuì )元(yuán )《星(xīng )周(zhōu )纪(jì )事(shì )》:“﹝皂(zào )隶(lì )﹞即(jí )用(yòng )十(shí )外(wài )斤(jīn )大(dà )鍊(liàn )条(tiáo )套(tào )予(yǔ )颈(jǐng ),牵(qiān )至(zhì )陶(táo )然(rán )庐(lú )。”

23.异(yì );不(bú )一(yī )。参(cān )见(jiàn )“外(wài )心(xīn )”。

24.非(fēi )正(zhèng )式(shì )的(de ),非(fēi )正(zhèng )规(guī )的(de )。如(rú ):外(wài )号(hào )、外(wài )传(chuán )。

25.特(tè )指(zhǐ )八(bā )卦(guà )卦(guà )位(wèi )的(de )上(shàng )位(wèi )。

《易(yì )·否(fǒu )》:“内(nèi )阴(yīn )而(ér )外(wài )阳(yáng ),内(nèi )柔(róu )而(ér )外(wài )刚(gāng ),内(nèi )小(xiǎo )人(rén )而(ér )外(wài )君(jūn )子(zǐ ),小(xiǎo )人(rén )道(dào )长(zhǎng ),君(jūn )子(zǐ )道(dào )消(xiāo )也(yě )。”

《左(zuǒ )传(chuán )·僖(xī )公(gōng )十(shí )五(wǔ )年(nián )》“蛊(gǔ )之(zhī )贞(zhēn ),风(fēng )也(yě );其(qí )悔(huǐ ),山(shān )也(yě )”晋(jìn )杜(dù )预(yù )注(zhù ):“内(nèi )卦(guà )为(wéi )贞(zhēn ),外(wài )卦(guà )为(wéi )悔(huǐ )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“筮(shì )之(zhī )画(huà )卦(guà ),从(cóng )下(xià )而(ér )始(shǐ ),故(gù )以(yǐ )下(xià )为(wéi )内(nèi ),上(shàng )为(wéi )外(wài )。此(cǐ )言(yán )贞(zhēn )风(fēng )悔(huǐ )山(shān ),知(zhī )内(nèi )为(wéi )贞(zhēn ),外(wài )为(wéi )悔(huǐ )。”

26.佛(fó )教(jiāo )称(chēng )其(qí )他(tā )宗(zōng )教(jiāo )、思(sī )想(xiǎng )为(wéi )外(wài ),自(zì )称(chēng )为(wéi )内(nèi )。参(cān )见(jiàn )“外(wài )道(dào )”。

27.传(chuán )统(tǒng )戏(xì )曲(qǔ )角(jiǎo )色(sè )名(míng )。

元(yuán )代(dài )戏(xì )曲(qǔ )中(zhōng )有(yǒu )外(wài )末(mò )、外(wài )旦(dàn )、外(wài )净(jìng )等(děng ),大(dà )致(zhì )是(shì )指(zhǐ )末(mò )、旦(dàn )、净(jìng )等(děng )行(háng )当(dāng )的(de )次(cì )要(yào )脚(jiǎo )色(sè )。

明(míng )清(qīng )以(yǐ )来(lái ),“外(wài )”逐(zhú )渐(jiàn )成(chéng )为(wéi )专(zhuān )演(yǎn )老(lǎo )年(nián )男(nán )子(zǐ )的(de )脚(jiǎo )色(sè )。

阅读:4898

●外(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库