柢【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 柢

柢(dǐ )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):9画(huà );

d·

ㄉ〡ˇ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》都(dōu )礼(lǐ )切(qiē ),上(shàng )荠(qí ),端(duān )。〕

〔《广(guǎng )韵(yùn )》都(dōu )计(jì )切(qiē ),去(qù )霁(jì ),端(duān )。〕

〔《广(guǎng )韵(yùn )》都(dōu )奚(xī )切(qiē ),平(píng )齐(qí ),端(duān )。〕

亦(yì )作(zuò )“楴(tì )”。

1.树(shù )根(gēn )。特(tè )指(zhǐ )直(zhí )根(gēn )。

《老(lǎo )子(zǐ )》:“是(shì )谓(wèi )深(shēn )根(gēn )、固(gù )柢(dǐ ),长(zhǎng )生(shēng )、久(jiǔ )视(shì )之(zhī )道(dào )也(yě )。”

高(gāo )亨(hēng )注(zhù ):“《说(shuō )文(wén )》:‘柢(dǐ ),根(gēn )也(yě )。’盖(gài )根(gēn )柢(dǐ )二(èr )字(zì )对(duì )言(yán )则(zé )别(bié ),溷(hùn )言(yán )则(zé )通(tōng )也(yě )。”

《韩(hán )非(fēi )子(zǐ )·解(jiě )老(lǎo )》:“树(shù )木(mù )有(yǒu )曼(màn )根(gēn ),有(yǒu )直(zhí )根(gēn )。根(gēn )者(zhě ),书(shū )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )柢(dǐ )也(yě )。柢(dǐ )也(yě )者(zhě ),木(mù )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )建(jiàn )生(shēng )也(yě );曼(màn )根(gēn )者(zhě ),木(mù )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )持(chí )生(shēng )也(yě )。”

陈(chén )奇(qí )猷(yóu )集(jí )释(shì )引(yǐn )俞(yú )樾(yuè )曰(yuē ):“按(àn )‘根(gēn )者(zhě )’上(shàng )当(dāng )有(yǒu )‘直(zhí )’字(zì )……根(gēn )是(shì )曼(màn )根(gēn ),柢(dǐ )是(shì )直(zhí )根(gēn )也(yě ),今(jīn )夺(duó )‘直(zhí )’字(zì ),失(shī )其(qí )旨(zhǐ )矣(yǐ )。”

汉(hàn )张(zhāng )衡(héng )《西(xī )京(jīng )赋(fù )》:“流(liú )长(zhǎng )则(zé )难(nán )竭(jié ),柢(dǐ )深(shēn )则(zé )难(nán )朽(xiǔ )。”

宋(sòng )陆(lù )游(yóu )《秋(qiū )夜(yè )遣(qiǎn )怀(huái )》诗(shī ):“心(xīn )如(rú )秋(qiū )燕(yàn )不(bú )安(ān )巢(cháo ),迹(jì )似(sì )春(chūn )萍(píng )本(běn )无(wú )柢(dǐ )。”

2.物(wù )体(tǐ )的(de )底(dǐ )。

《尔(ěr )雅(yǎ )·释(shì )器(qì )》:“邸(dǐ )谓(wèi )之(zhī )柢(dǐ )。”

郭(guō )璞(pú )注(zhù ):“根(gēn )、柢(dǐ )皆(jiē )物(wù )之(zhī )邸(dǐ )。邸(dǐ )即(jí )底(dǐ ),通(tōng )语(yǔ )也(yě )。”

邢(xíng )昺(bǐng )疏(shū ):“凡(fán )物(wù )之(zhī )柢(dǐ )必(bì )在(zài )底(dǐ )下(xià ),因(yīn )名(míng )云(yún )也(yě )。”

《周(zhōu )礼(lǐ )·夏(xià )官(guān )·弁(biàn )师(shī )》“王(wáng )之(zhī )皮(pí )弁(biàn )……象(xiàng )邸(dǐ )玉(yù )笄(jī )”汉(hàn )郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“邸(dǐ ),下(xià )柢(dǐ )也(yě )。”

贾(jiǎ )公(gōng )彦(yàn )疏(shū ):“谓(wèi )于(yú )弁(biàn )内(nèi )顶(dǐng )上(shàng )以(yǐ )象(xiàng )骨(gǔ )为(wéi )柢(dǐ )。”

清(qīng )恽(yùn )敬(jìng )《说(shuō )弁(biàn )二(èr )》:“以(yǐ )弁(biàn )有(yǒu )柢(dǐ ),知(zhī )冠(guàn )与(yǔ )冕(miǎn )皆(jiē )有(yǒu )柢(dǐ )也(yě )。”

3.根(gēn )基(jī ),基(jī )础(chǔ )。

《文(wén )选(xuǎn )·司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )〈封(fēng )禅(chán )文(wén )〉》:“导(dǎo )一(yī )茎(jīng )六(liù )穗(suì )于(yú )庖(páo ),牺(xī )双(shuāng )觡(gé )共(gòng )柢(dǐ )之(zhī )兽(shòu )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù )引(yǐn )服(fú )虔(qián )曰(yuē ):“觡(gé ),角(jiǎo )也(yě )。柢(dǐ ),本(běn )也(yě )。

武(wǔ )帝(dì )获(huò )白(bái )麟(lín ),角(jiǎo )共(gòng )一(yī )本(běn )。”

唐(táng )元(yuán )载(zǎi )《故(gù )相(xiàng )国(guó )杜(dù )鸿(hóng )渐(jiàn )神(shén )道(dào )碑(bēi )》:“公(gōng )有(yǒu )济(jì )世(shì )戡(kān )难(nán )之(zhī )才(cái ),遗(yí )物(wù )离(lí )人(rén )之(zhī )政(zhèng )。自(zì )深(shēn )根(gēn )以(yǐ )宁(níng )柢(dǐ ),每(měi )乘(chéng )流(liú )而(ér )汩(gǔ )波(bō )。”

清(qīng )王(wáng )耕(gēng )心(xīn )《〈白(bái )雨(yǔ )斋(zhāi )词(cí )话(huà )〉序(xù )》:“为(wéi )文(wén )苟(gǒu )不(bú )以(yǐ )性(xìng )情(qíng )为(wéi )质(zhì ),貌(mào )虽(suī )工(gōng ),人(rén )犹(yóu )得(dé )以(yǐ )抉(jué )其(qí )柢(dǐ )。”

4.源(yuán ),本(běn )源(yuán )。

宋(sòng )陈(chén )亮(liàng )《与(yǔ )彭(péng )子(zǐ )寿(shòu )祭(jì )酒(jiǔ )》:“然(rán )病(bìng )之(zhī )生(shēng )也(yě ),有(yǒu )根(gēn )有(yǒu )柢(dǐ ),有(yǒu )渐(jiàn )有(yǒu )积(jī )。”

章(zhāng )炳(bǐng )麟(lín )《訄(kāo )书(shū )·序(xù )种(zhǒng )姓(xìng )下(xià )》:“二(èr )国(guó )与(yǔ )神(shén )州(zhōu )故(gù )同(tóng )柢(dǐ ),同(tóng )柢(dǐ )者(zhě ),其(qí )玉(yù )步(bù )同(tóng );异(yì )柢(dǐ )者(zhě ),其(qí )玉(yù )步(bù )异(yì )。”

黄(huáng )侃(kǎn )《说(shuō )文(wén )略(luè )说(shuō )·论(lùn )变(biàn )易(yì )孳(zī )乳(rǔ )二(èr )大(dà )例(lì )下(xià )》:“后(hòu )出(chū )诸(zhū )文(wén ),必(bì )为(wéi )孳(zī )乳(rǔ ),然(rán )其(qí )词(cí )言(yán )之(zhī )柢(dǐ ),难(nán )于(yú )寻(xún )求(qiú )者(zhě )也(yě )。”

5.通(tōng )“氐(dī )”。大(dà )概(gài );大(dà )略(luè )。

《庄(zhuāng )子(zǐ )·天(tiān )下(xià )》:“惠(huì )施(shī )日(rì )以(yǐ )其(qí )知(zhī )与(yǔ )人(rén )之(zhī )辩(biàn ),特(tè )与(yǔ )天(tiān )下(xià )之(zhī )辩(biàn )者(zhě )为(wéi )怪(guài ),此(cǐ )其(qí )柢(dǐ )也(yě )。”

俞(yú )樾(yuè )《诸(zhū )子(zǐ )平(píng )议(yì )·庄(zhuāng )子(zǐ )三(sān )》:“柢(dǐ )与(yǔ )氐(dī )通(tōng )……‘此(cǐ )其(qí )柢(dǐ )也(yě )’,犹(yóu )云(yún )此(cǐ )其(qí )略(luè )也(yě )。”

6.通(tōng )“胝(zhī )”。牲(shēng )之(zhī )本(běn )体(tǐ ),古(gǔ )代(dài )用(yòng )于(yú )祭(jì )祀(sì )。

《仪(yí )礼(lǐ )·士(shì )丧(sàng )礼(lǐ )》:“士(shì )盥(guàn )举(jǔ )鼎(dǐng )入(rù ),西(xī )面(miàn )北(běi )上(shàng )如(rú )初(chū ),载(zǎi )鱼(yú )左(zuǒ )首(shǒu ),进(jìn )鬐(qí )三(sān )列(liè ),腊(là )进(jìn )柢(dǐ )。”

《仪(yí )礼(lǐ )·士(shì )虞(yú )礼(lǐ )》:“犹(yóu )进(jìn )柢(dǐ )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“今(jīn )文(wén )柢(dǐ )为(wéi )‘胝(zhī )’。”

7.通(tōng )“抵(dǐ )”、“觝(zhǐ )”。

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·东(dōng )夷(yí )传(chuán )序(xù )》:“夷(yí )者(zhě ),柢(dǐ )也(yě ),言(yán )仁(rén )而(ér )好(hǎo )生(shēng ),万(wàn )物(wù )柢(dǐ )地(dì )而(ér )出(chū )。”

王(wáng )先(xiān )谦(qiān )集(jí )解(jiě ):“惠(huì )栋(dòng )曰(yuē ):《风(fēng )俗(sú )通(tōng )》作(zuò )觝(zhǐ )。又(yòu )《风(fēng )俗(sú )通(tōng )》云(yún ):万(wàn )物(wù )觝(zhǐ )触(chù )地(dì )而(ér )出(chū )。”参(cān )见(jiàn )“柢(dǐ )罪(zuì )”、“柢(dǐ )梧(wú )”。

阅读:1729

●柢(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库