遲【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 遲

简(jiǎn )体(tǐ )迟(chí )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):7画(huà );繁(fán )體(tǐ )遲(chí )字(zì )筆(bǐ )畫(huà ):15畫(huà )。

(迟(chí ),迟(chí ))

I

chí

ㄔˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》直(zhí )尼(ní )切(qiē ),平(píng )脂(zhī ),澄(chéng )。〕

亦(yì )作(zuò )“迡(nì )”。

1.徐(xú )行(háng )。

《说(shuō )文(wén )·辵(chuò )部(bù )》:“迟(chí ),徐(xú )行(háng )也(yě )。从(cóng )辵(chuò ),犀(xī )声(shēng )。

《诗(shī )》曰(yuē ):‘行(háng )道(dào )迟(chí )迟(chí )。’”

《释(shì )名(míng )·释(shì )言(yán )语(yǔ )》:“迟(chí ),穨(tuí )也(yě ),不(bú )进(jìn )之(zhī )言(yán )也(yě )。”参(cān )见(jiàn )“迟(chí )迟(chí )”。

2.缓(huǎn )慢(màn )。

《荀(xún )子(zǐ )·修(xiū )身(shēn )》:“则(zé )千(qiān )里(lǐ )虽(suī )远(yuǎn ),亦(yì )或(huò )迟(chí )或(huò )速(sù ),或(huò )先(xiān )或(huò )后(hòu ),胡(hú )为(wéi )乎(hū )其(qí )不(bú )可(kě )以(yǐ )相(xiàng )及(jí )也(yě )!”南(nán )朝(cháo )梁(liáng )丘(qiū )迟(chí )《侍(shì )宴(yàn )乐(lè )游(yóu )苑(yuàn )送(sòng )张(zhāng )徐(xú )州(zhōu )应(yīng )诏(zhào )》诗(shī ):“风(fēng )迟(chí )山(shān )尚(shàng )响(xiǎng ),雨(yǔ )息(xī )云(yún )犹(yóu )积(jī )。”

唐(táng )李(lǐ )峤(qiáo )《军(jūn )师(shī )凯(kǎi )旋(xuán )自(zì )邕(yōng )州(zhōu )顺(shùn )流(liú )舟(zhōu )中(zhōng )》诗(shī ):“岸(àn )回(huí )帆(fān )影(yǐng )疾(jí ),风(fēng )逆(nì )鼓(gǔ )声(shēng )迟(chí )。”

《警(jǐng )世(shì )通(tōng )言(yán )·王(wáng )安(ān )石(shí )三(sān )难(nán )苏(sū )学(xué )士(shì )》:“上(shàng )水(shuǐ )时(shí ),舟(zhōu )行(háng )甚(shèn )迟(chí );下(xià )水(shuǐ )时(shí )却(què )甚(shèn )快(kuài )。”

清(qīng )魏(wèi )源(yuán )《出(chū )峡(xiá )词(cí )》之(zhī )二(èr ):“上(shàng )水(shuǐ )惟(wéi )苦(kǔ )迟(chí ),下(xià )水(shuǐ )惟(wéi )苦(kǔ )疾(jí )。”

3.晚(wǎn )。

《战(zhàn )国(guó )策(cè )·楚(chǔ )策(cè )四(sì )》:“见(jiàn )兔(tù )而(ér )顾(gù )犬(quǎn ),未(wèi )为(wéi )晚(wǎn )也(yě );亡(wáng )羊(yáng )而(ér )补(bǔ )牢(láo ),未(wèi )为(wéi )迟(chí )也(yě )。”

晋(jìn )陆(lù )机(jī )《燕(yàn )歌(gē )行(háng )》:“非(fēi )君(jūn )之(zhī )念(niàn )思(sī )为(wéi )谁(shuí ),别(bié )日(rì )何(hé )早(zǎo )会(huì )何(hé )迟(chí )?”清(qīng )魏(wèi )源(yuán )《太(tài )湖(hú )夜(yè )月(yuè )吟(yín )》:“出(chū )世(shì )曾(céng )参(cān )月(yuè )落(luò )迟(chí ),入(rù )世(shì )翻(fān )嫌(xián )月(yuè )出(chū )早(zǎo )。”

丁(dīng )玲(líng )《团(tuán )聚(jù )》:“今(jīn )年(nián )的(de )春(chūn )虽(suī )说(shuō )来(lái )得(dé )迟(chí )一(yī )点(diǎn ),一(yī )眨(zhǎ )眼(yǎn ),也(yě )就(jiù )快(kuài )到(dào )清(qīng )明(míng )了(le )。”

4.久(jiǔ )。

《礼(lǐ )记(jì )·乐(lè )记(jì )》:“敢(gǎn )问(wèn )迟(chí )之(zhī )迟(chí )而(ér )又(yòu )久(jiǔ ),何(hé )也(yě )?”郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“迟(chí )之(zhī )迟(chí ),谓(wèi )久(jiǔ )立(lì )于(yú )缀(zhuì )。”

清(qīng )魏(wèi )源(yuán )《圣(shèng )武(wǔ )记(jì )》卷(juàn )一(yī ):“我(wǒ )诸(zhū )王(wáng )将(jiāng )帅(shuài ),争(zhēng )请(qǐng )直(zhí )取(qǔ )燕(yàn )京(jīng ),而(ér )太(tài )宗(zōng )尚(shàng )迟(chí )之(zhī )又(yòu )久(jiǔ ),以(yǐ )待(dài )天(tiān )时(shí )。”

5.迟(chí )钝(dùn )。

《荀(xún )子(zǐ )·修(xiū )身(shēn )》:“卑(bēi )溼(shī )重(zhòng )迟(chí )贪(tān )利(lì ),则(zé )抗(kàng )之(zhī )以(yǐ )高(gāo )志(zhì )。”

杨(yáng )倞(liàng )注(zhù ):“重(zhòng )迟(chí ),宽(kuān )缓(huǎn )也(yě )……宽(kuān )缓(huǎn )常(cháng )不(bú )及(jí )机(jī )事(shì )。”

《汉(hàn )书(shū )·杜(dù )周(zhōu )传(chuán )》:“周(zhōu )少(shǎo )言(yán )重(zhòng )迟(chí ),而(ér )内(nèi )深(shēn )次(cì )骨(gǔ )。”

颜(yán )师(shī )古(gǔ )注(zhù ):“迟(chí )谓(wèi )性(xìng )非(fēi )敏(mǐn )速(sù )也(yě )。”

《三(sān )国(guó )志(zhì )·魏(wèi )志(zhì )·武(wǔ )帝(dì )纪(jì )》:“袁(yuán )绍(shào )虽(suī )有(yǒu )大(dà )志(zhì ),而(ér )见(jiàn )事(shì )迟(chí ),必(bì )不(bú )动(dòng )也(yě )。”

清(qīng )魏(wèi )源(yuán )《默(mò )觚(gū )下(xià )·治(zhì )篇(piān )七(qī )》:“昭(zhāo )烈(liè )与(yǔ )曹(cáo )操(cāo ),张(zhāng )说(shuō )与(yǔ )姚(yáo )崇(chóng ),料(liào )事(shì )同(tóng )而(ér )迟(chí )速(sù )不(bú )同(tóng ),一(yī )敏(mǐn )一(yī )不(bú )敏(mǐn )也(yě )。”

6.迟(chí )疑(yí ),犹(yóu )豫(yù )。

唐(táng )白(bái )居(jū )易(yì )《琵(pí )琶(pá )行(háng )》:“寻(xún )声(shēng )闇(ān )问(wèn )弹(dàn )者(zhě )谁(shuí ),琵(pí )琶(pá )声(shēng )停(tíng )欲(yù )语(yǔ )迟(chí )。”参(cān )见(jiàn )“迟(chí )疑(yí )”。

7.迟(chí )留(liú );逗(dòu )留(liú )。

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )鲍(bào )照(zhào )《登(dēng )翻(fān )车(chē )岘(xiàn )》诗(shī ):“游(yóu )子(zǐ )思(sī )故(gù )居(jū ),离(lí )客(kè )迟(chí )新(xīn )乡(xiāng )。”

8.废(fèi )置(zhì );停(tíng )滞(zhì );不(bú )通(tōng )畅(chàng )。

元(yuán )马(mǎ )致(zhì )远(yuǎn )《任(rèn )风(fēng )子(zǐ )》第(dì )一(yī )摺(zhé ):“﹝师(shī )父(fù )﹞化(huà )的(de )俺(ǎn )这(zhè )一(yī )方(fāng )之(zhī )人(rén ),尽(jìn )都(dōu )吃(chī )了(le )斋(zhāi )素(sù ),俺(ǎn )屠(tú )行(háng )买(mǎi )卖(mài )都(dōu )迟(chí )了(le ),本(běn )钱(qián )消(xiāo )折(shé )。”

9.中(zhōng )医(yī )学(xué )名(míng )词(cí )。脉(mò )象(xiàng )之(zhī )一(yī )。指(zhǐ )脉(mò )搏(bó )缓(huǎn )慢(màn ),一(yī )呼(hū )一(yī )吸(xī )的(de )时(shí )间(jiān )内(nèi )跳(tiào )三(sān )下(xià ),即(jí )每(měi )分(fèn )钟(zhōng )跳(tiào )六(liù )十(shí )次(cì )以(yǐ )下(xià )的(de )脉(mò )搏(bó )。

《素(sù )问(wèn )·三(sān )部(bù )九(jiǔ )候(hòu )论(lùn )》:“其(qí )脉(mò )疾(jí )者(zhě ),不(bú )病(bìng );其(qí )脉(mò )迟(chí )者(zhě )病(bìng )。”

《医(yī )宗(zōng )金(jīn )鉴(jiàn )·张(zhāng )仲(zhòng )景(jǐng )〈伤(shāng )寒(hán )论(lùn )·平(píng )脉(mò )法(fǎ )〉》:“寸(cùn )口(kǒu )脉(mò ),浮(fú )为(wéi )在(zài )表(biǎo ),沉(chén )为(wéi )在(zài )里(lǐ ),数(shù )为(wéi )在(zài )府(fǔ ),迟(chí )为(wéi )在(zài )藏(cáng ),假(jiǎ )令(lìng )脉(mò )迟(chí ),此(cǐ )为(wéi )在(zài )藏(cáng )也(yě )。”注(zhù ):“迟(chí )者(zhě ),一(yī )息(xī )三(sān )至(zhì )之(zhī )脉(mò )也(yě )。迟(chí )主(zhǔ )阴(yīn ),藏(cáng )属(shǔ )阴(yīn ),故(gù )曰(yuē )迟(chí )为(wéi )在(zài )藏(cáng )。假(jiǎ )令(lìng )诊(zhěn )其(qí )一(yī )脉(mò )迟(chí ),此(cǐ )为(wéi )病(bìng )在(zài )藏(cáng ),举(jǔ )一(yī )迟(chí )脉(mò )以(yǐ )例(lì )其(qí )馀(yú )也(yě )。”

10.通(tōng )“犀(xī )”。参(cān )见(jiàn )“迟(chí )利(lì )”。

11.通(tōng )“治(zhì )”。芟(shān )除(chú )。

《古(gǔ )文(wén )苑(yuàn )·王(wáng )粲(càn )〈七(qī )哀(āi )诗(shī )〉》:“百(bǎi )里(lǐ )不(bú )见(jiàn )人(rén ),草(cǎo )木(mù )谁(shuí )当(dāng )迟(chí )?”章(zhāng )樵(qiáo )注(zhù ):“迟(chí )与(yǔ )治(zhì )同(tóng ),皆(jiē )平(píng )声(shēng ),谓(wèi )芟(shān )除(chú )之(zhī )也(yě )。”

12.姓(xìng )。

汉(hàn )有(yǒu )迟(chí )昭(zhāo )平(píng )。见(jiàn )《汉(hàn )书(shū )·王(wáng )莽(mǎng )传(chuán )下(xià )》。

II

zhì

ㄓˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》直(zhí )利(lì )切(qiē ),去(qù )至(zhì ),澄(chéng )。〕

1.等(děng )待(dài )。

《荀(xún )子(zǐ )·修(xiū )身(shēn )》:“故(gù )学(xué )曰(yuē )迟(chí ),彼(bǐ )止(zhǐ )而(ér )待(dài )我(wǒ ),我(wǒ )行(háng )而(ér )就(jiù )之(zhī )。”

杨(yáng )倞(liàng )注(zhù ):“迟(chí ),待(dài )也(yě )。”

晋(jìn )谢(xiè )安(ān )《与(yǔ )支(zhī )遁(dùn )书(shū )》:“终(zhōng )日(rì )慼(qì )慼(qì ),触(chù )事(shì )惆(chóu )怅(chàng ),唯(wéi )迟(chí )君(jūn )来(lái ),以(yǐ )晤(wù )言(yán )消(xiāo )之(zhī )。”

元(yuán )张(zhāng )雨(yǔ )《寄(jì )题(tí )刘(liú )彦(yàn )基(jī )丹(dān )室(shì )》诗(shī ):“我(wǒ )将(jiāng )拾(shí )瑶(yáo )草(cǎo ),迟(chí )子(zǐ )于(yú )玄(xuán )洲(zhōu )。”

清(qīng )刘(liú )献(xiàn )廷(tíng )《广(guǎng )阳(yáng )杂(zá )记(jì )》卷(juàn )三(sān ):“紫(zǐ )庭(tíng )(茹(rú )紫(zǐ )庭(tíng ))吟(yín )其(qí )旧(jiù )句(jù )云(yún ):‘燕(yàn )妥(tuǒ )阶(jiē )泥(ní )溼(shī ),花(huā )迟(chí )槛(kǎn )露(lù )温(wēn )。’余(yú )谓(wèi )此(cǐ )迟(chí )字(zì )当(dāng )作(zuò )去(qù )声(shēng )读(dú ),音(yīn )稚(zhì )。”

林(lín )纾(shū )《郑(zhèng )氏(shì )女(nǚ )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“迨(dài )晚(wǎn ),雪(xuě )戚(qī )戚(qī )迟(chí )余(yú )门(mén )外(wài )。”

2.比(bǐ )及(jí ),等(děng )到(dào )。

汉(hàn )刘(liú )向(xiàng )《列(liè )女(nǚ )传(chuán )·齐(qí )宿(xiǔ )瘤(liú )女(nǚ )》:“迟(chí )其(qí )至(zhì )也(yě ),宿(xiǔ )瘤(liú ),骇(hài ),诸(zhū )夫(fū )人(rén )皆(jiē )掩(yǎn )口(kǒu )而(ér )笑(xiào ),左(zuǒ )右(yòu )失(shī )貌(mào )不(bú )能(néng )自(zì )止(zhǐ )。”一(yī )本(běn )作(zuò )“迟(chí )”。

《三(sān )国(guó )志(zhì )·魏(wèi )志(zhì )·张(zhāng )郃(xiá )传(chuán )》:“﹝明(míng )帝(dì )﹞因(yīn )问(wèn )郃(xiá )曰(yuē ):‘迟(chí )将(jiāng )军(jūn )到(dào ),亮(liàng )(诸(zhū )葛(gě )亮(liàng ))得(dé )无(wú )已(yǐ )得(dé )陈(chén )仓(cāng )乎(hū )?’郃(xiá )知(zhī )亮(liàng )县(xiàn )军(jūn )无(wú )粮(liáng ),不(bú )能(néng )久(jiǔ )攻(gōng ),对(duì )曰(yuē ):‘比(bǐ )臣(chén )未(wèi )到(dào ),亮(liàng )已(yǐ )去(qù )矣(yǐ );屈(qū )指(zhǐ )计(jì )亮(liàng )粮(liáng )不(bú )过(guò )十(shí )日(rì )。’”宋(sòng )蔡(cài )絛(tāo )《铁(tiě )围(wéi )山(shān )丛(cóng )谈(tán )》卷(juàn )三(sān ):“迟(chí )文(wén )宝(bǎo )(郑(zhèng )文(wén )宝(bǎo ))垂(chuí )至(zhì ),始(shǐ )求(qiú )于(yú )铉(xuàn )(徐(xú )铉(xuàn ))焉(yān )。”

3.想(xiǎng )望(wàng ),希(xī )望(wàng )。

《后(hòu )汉(hàn )书(shū )·章(zhāng )帝(dì )纪(jì )》:“夏(xià )五(wǔ )月(yuè )辛(xīn )亥(hài ),诏(zhào )曰(yuē ):‘朕(zhèn )思(sī )迟(chí )直(zhí )士(shì ),侧(cè )席(xí )异(yì )闻(wén )。’”李(lǐ )贤(xián )注(zhù ):“迟(chí )犹(yóu )希(xī )望(wàng )也(yě )。音(yīn )持(chí )二(èr )反(fǎn )。”

《文(wén )选(xuǎn )·曹(cáo )植(zhí )〈责(zé )躬(gōng )〉诗(shī )》:“迟(chí )奉(fèng )圣(shèng )颜(yán ),如(rú )渴(kě )如(rú )飢(jī )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù ):“迟(chí ),犹(yóu )思(sī )也(yě )。”

《文(wén )选(xuǎn )·潘(pān )岳(yuè )〈在(zài )怀(huái )县(xiàn )作(zuò )〉诗(shī )之(zhī )一(yī )》:“朝(cháo )想(xiǎng )庆(qìng )云(yún )兴(xìng ),夕(xī )迟(chí )白(bái )日(rì )移(yí )。”

李(lǐ )善(shàn )注(zhù ):“迟(chí ),犹(yóu )思(sī )也(yě )。”

《隋(suí )书(shū )·源(yuán )雄(xióng )传(chuán )》:“今(jīn )日(rì )以(yǐ )后(hòu ),不(bú )过(guò )数(shù )旬(xún )之(zhī )别(bié ),迟(chí )能(néng )开(kāi )慰(wèi ),无(wú )以(yǐ )累(lèi )怀(huái )。”

4.接(jiē )待(dài ),招(zhāo )待(dài )。

唐(táng )白(bái )行(háng )简(jiǎn )《李(lǐ )娃(wá )传(chuán )》:“延(yán )生(shēng )于(yú )迟(chí )宾(bīn )之(zhī )馆(guǎn ),馆(guǎn )宇(yǔ )甚(shèn )丽(lì )。”

宋(sòng )林(lín )逋(bū )《郊(jiāo )园(yuán )避(bì )暑(shǔ )》诗(shī ):“託(tuō )心(xīn )时(shí )散(sàn )帙(zhì ),迟(chí )客(kè )复(fù )携(xié )觞(shāng )。”

宋(sòng )叶(yè )适(shì )《沉(chén )氏(shì )萱(xuān )竹(zhú )堂(táng )记(jì )》:“然(rán )后(hòu )迟(chí )客(kè )有(yǒu )亭(tíng ),延(yán )月(yuè )有(yǒu )台(tái ),藓(xiǎn )梅(méi )露(lù )药(yào )草(cǎo )木(mù )之(zhī )奇(qí )品(pǐn ),莫(mò )不(bú )贯(guàn )序(xù )以(yǐ )先(xiān )后(hòu )。”

5.副(fù )词(cí )。乃(nǎi )。

《史(shǐ )记(jì )·春(chūn )申(shēn )君(jūn )列(liè )传(chuán )》:“﹝秦(qín )﹞壹(yī )举(jǔ )事(shì )而(ér )树(shù )怨(yuàn )于(yú )楚(chǔ ),迟(chí )令(lìng )韩(hán )魏(wèi )归(guī )帝(dì )重(zhòng )于(yú )齐(qí ),是(shì )王(wáng )失(shī )计(jì )也(yě )。”

司(sī )马(mǎ )贞(zhēn )索(suǒ )隐(yǐn ):“迟(chí )音(yīn )值(zhí )。值(zhí )犹(yóu )乃(nǎi )也(yě )。”

阅读:2016

●遲(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库