覺【登录】

ok8.org > 汉字/字典 > 覺

简(jiǎn )体(tǐ )觉(jiào )字(zì )的(de )笔(bǐ )画(huà ):9画(huà );繁(fán )體(tǐ )覺(jiào )字(zì )筆(bǐ )畫(huà ):20畫(huà )。

(觉(jiào ),觉(jiào ))

I

jué

ㄐㄩㄝˊ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》古(gǔ )岳(yuè )切(qiē ),入(rù )觉(jiào ),见(jiàn )。〕

1.领(lǐng )悟(wù );明(míng )白(bái )。

《公(gōng )羊(yáng )传(chuán )·昭(zhāo )公(gōng )三(sān )十(shí )一(yī )年(nián )》:“有(yǒu )珍(zhēn )怪(guài )之(zhī )食(shí ),盱(xū )必(bì )先(xiān )取(qǔ )足(zú )焉(yān )。

夏(xià )父(fù )曰(yuē ):‘以(yǐ )来(lái ),人(rén )未(wèi )足(zú ),而(ér )盱(xū )有(yǒu )馀(yú )。’叔(shū )术(shù )觉(jiào )焉(yān )。”

何(hé )休(xiū )注(zhù ):“觉(jiào ),悟(wù )也(yě )。”

汉(hàn )班(bān )固(gù )《白(bái )虎(hǔ )通(tōng )·辟(pì )雍(yōng )》:“学(xué )之(zhī )为(wéi )言(yán )觉(jiào )也(yě ),悟(wù )所(suǒ )不(bú )知(zhī )也(yě )。”

唐(táng )韩(hán )愈(yù )《平(píng )淮(huái )西(xī )碑(bēi )》:“始(shǐ )迷(mí )不(bú )知(zhī ),今(jīn )乃(nǎi )大(dà )觉(jiào ),羞(xiū )前(qián )之(zhī )为(wéi )。”

2.启(qǐ )发(fā ),使(shǐ )人(rén )觉(jiào )悟(wù )。

《孟(mèng )子(zǐ )·万(wàn )章(zhāng )上(shàng )》:“予(yǔ )将(jiāng )以(yǐ )斯(sī )道(dào )觉(jiào )斯(sī )民(mín )也(yě ),非(fēi )予(yǔ )觉(jiào )之(zhī )而(ér )谁(shuí )也(yě )!”宋(sòng )叶(yè )适(shì )《题(tí )陈(chén )寿(shòu )老(lǎo )论(lùn )孟(mèng )纪(jì )蒙(méng )》:“岂(qǐ )敬(jìng )其(qí )师(shī )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )觉(jiào )我(wǒ ),而(ér )谦(qiān )于(yú )我(wǒ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )觉(jiào )人(rén )欤(yú )?”

3.感(gǎn )知(zhī ),意(yì )识(shí )到(dào )。

《书(shū )·说(shuō )命(mìng )下(xià )》:“念(niàn )终(zhōng )始(shǐ )典(diǎn )于(yú )学(xué ),厥(jué )德(dé )脩(yǒu )罔(wǎng )觉(jiào )。”

孔(kǒng )颖(yǐng )达(dá )疏(shū ):“常(cháng )在(zài )于(yú )学(xué ),则(zé )其(qí )德(dé )之(zhī )脩(yǒu )渐(jiàn )渐(jiàn )进(jìn )益(yì ),无(wú )能(néng )自(zì )觉(jiào )其(qí )进(jìn ),言(yán )曰(yuē ),有(yǒu )所(suǒ )益(yì )不(bú )能(néng )自(zì )知(zhī )也(yě )。”

晋(jìn )葛(gě )洪(hóng )《抱(bào )朴(pǔ )子(zǐ )·金(jīn )丹(dān )》:“闻(wén )雷(léi )霆(tíng )而(ér )觉(jiào )布(bù )鼓(gǔ )之(zhī )陋(lòu ),见(jiàn )巨(jù )鲸(jīng )而(ér )知(zhī )寸(cùn )介(jiè )之(zhī )细(xì )。”

北(běi )齐(qí )颜(yán )之(zhī )推(tuī )《颜(yán )氏(shì )家(jiā )训(xùn )·归(guī )心(xīn )》:“饮(yǐn )噉(dàn )醉(zuì )饱(bǎo ),便(biàn )卧(wò )簷(yán )下(xià ),稍(shāo )醒(xǐng )而(ér )觉(jiào )体(tǐ )痒(yǎng ),爬(pá )搔(sāo )隐(yǐn )疹(zhěn ),因(yīn )尔(ěr )成(chéng )癞(lài )。”

唐(táng )卢(lú )纶(lún )《晚(wǎn )次(cì )鄂(è )州(zhōu )》诗(shī ):“估(gū )客(kè )昼(zhòu )眠(mián )知(zhī )浪(làng )静(jìng ),舟(zhōu )人(rén )夜(yè )语(yǔ )觉(jiào )潮(cháo )生(shēng )。”

叶(yè )圣(shèng )陶(táo )《隔(gé )膜(mó )·小(xiǎo )病(bìng )》:“我(wǒ )抚(fǔ )伊(yī )的(de )额(é ),只(zhī )觉(jiào )触(chù )手(shǒu )的(de )热(rè )。”

4.察(chá )知(zhī );发(fā )觉(jiào )。

《论(lùn )语(yǔ )·宪(xiàn )问(wèn )》:“不(bú )逆(nì )诈(zhà ),不(bú )亿(yì )不(bú )信(xìn ),抑(yì )亦(yì )先(xiān )觉(jiào )者(zhě ),是(shì )贤(xián )乎(hū )?”

《东(dōng )观(guān )汉(hàn )记(jì )·和(hé )熹(xī )邓(dèng )皇(huáng )后(hòu )传(chuán )》:“太(tài )后(hòu )察(chá )视(shì )觉(jiào )之(zhī ),即(jí )呼(hū )还(hái )问(wèn )状(zhuàng )。”

《续(xù )资(zī )治(zhì )通(tōng )鉴(jiàn )·宋(sòng )真(zhēn )宗(zōng )天(tiān )禧(xǐ )二(èr )年(nián )》:“辽(liáo )主(zhǔ )诏(zhào ):‘内(nèi )外(wài )官(guān )因(yīn )事(shì )受(shòu )赇(qiú ),事(shì )觉(jiào )而(ér )称(chēng )子(zǐ )孙(sūn )僕(pú )从(cóng )者(zhě ),禁(jìn )之(zhī )。’”

5.表(biǎo )明(míng )。

《左(zuǒ )传(chuán )·文(wén )公(gōng )四(sì )年(nián )》:“王(wáng )于(yú )是(shì )手(shǒu )赐(cì )之(zhī )彤(tóng )弓(gōng )一(yī ),彤(tóng )矢(shǐ )百(bǎi ),玈(lú )弓(gōng )矢(shǐ )千(qiān ),以(yǐ )觉(jiào )报(bào )宴(yàn )。”

杜(dù )预(yù )注(zhù ):“觉(jiào ),明(míng )也(yě )。谓(wèi )诸(zhū )侯(hóu )有(yǒu )四(sì )夷(yí )之(zhī )功(gōng ),王(wáng )赐(cì )之(zhī )弓(gōng )矢(shǐ ),又(yòu )为(wéi )歌(gē )《彤(tóng )弓(gōng )》,以(yǐ )明(míng )报(bào )功(gōng )宴(yàn )乐(lè )。”一(yī )说(shuō ),通(tōng )“校(xiào )”。

杨(yáng )伯(bó )峻(jùn )注(zhù )引(yǐn )冯(féng )登(dēng )府(fǔ )《十(shí )三(sān )经(jīng )诂(gǔ )答(dá )问(wèn )》:“觉(jiào )与(yǔ )校(xiào )古(gǔ )相(xiàng )假(jiǎ ),‘以(yǐ )觉(jiào )报(bào )宴(yàn )’,谓(wèi )校(xiào )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )功(gōng )报(bào )之(zhī )以(yǐ )宴(yàn )乐(lè )。”

6.贤(xián )智(zhì )者(zhě )之(zhī )称(chēng )。

《尚(shàng )书(shū )大(dà )传(chuán )》卷(juàn )二(èr ):“觉(jiào )兮(xī )较(jiào )兮(xī ),吾(wú )大(dà )命(mìng )格(gé )兮(xī )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“觉(jiào )兮(xī ),谓(wèi )先(xiān )知(zhī )者(zhě )。”

晋(jìn )左(zuǒ )思(sī )《吴(wú )都(dōu )赋(fù )》:“藏(cáng )理(lǐ )于(yú )终(zhōng )古(gǔ ),而(ér )未(wèi )寤(wù )于(yú )前(qián )觉(jiào )也(yě )。”

明(míng )何(hé )景(jǐng )明(míng )《冯(féng )宗(zōng )武(wǔ )墓(mù )志(zhì )铭(míng )》:“尔(ěr )生(shēng )既(jì )促(cù ),孰(shú )俾(bǐ )才(cái )觉(jiào )?既(jì )才(cái )既(jì )觉(jiào ),孰(shú )俾(bǐ )天(tiān )伐(fá )?”

7.通(tōng )“梏(gù )”。正(zhèng )直(zhí );高(gāo )大(dà )。

《诗(shī )·大(dà )雅(yǎ )·抑(yì )》:“有(yǒu )觉(jiào )德(dé )行(háng )。”

马(mǎ )瑞(ruì )辰(chén )通(tōng )释(shì ):“觉(jiào )即(jí )梏(gù )的(de )假(jiǎ )借(jiè )。”

《礼(lǐ )记(jì )·缁(zī )衣(yī )》引(yǐn )《诗(shī )》作(zuò )“有(yǒu )梏(gù )德(dé )行(háng )。”

郑(zhèng )玄(xuán )注(zhù ):“梏(gù ),直(zhí )也(yě ),大(dà )也(yě )。”

《左(zuǒ )传(chuán )·襄(xiāng )公(gōng )二(èr )十(shí )一(yī )年(nián )》:“夫(fū )子(zǐ )觉(jiào )者(zhě )也(yě )。”

杜(dù )预(yù )注(zhù ):“较(jiào )然(rán )正(zhèng )直(zhí )。”

8.星(xīng )名(míng )。

II

jiào

ㄐ〡ㄠˋ

〔《广(guǎng )韵(yùn )》古(gǔ )孝(xiào )切(qiē ),去(qù )效(xiào ),见(jiàn )。〕

1.睡(shuì )醒(xǐng );清(qīng )醒(xǐng )。

《诗(shī )·王(wáng )风(fēng )·兔(tù )爰(yuán )》:“尚(shàng )寐(mèi )无(wú )觉(jiào )。”

《庄(zhuāng )子(zǐ )·齐(qí )物(wù )论(lùn )》:“俄(é )然(rán )觉(jiào ),则(zé )蘧(qú )蘧(qú )然(rán )周(zhōu )也(yě )。”

清(qīng )顾(gù )炎(yán )武(wǔ )《与(yǔ )人(rén )书(shū )》七(qī ):“梦(mèng )中(zhōng )之(zhī )心(xīn ),觉(jiào )时(shí )之(zhī )心(xīn )也(yě )。”

2.指(zhǐ )睡(shuì )眠(mián )。

宋(sòng )黄(huáng )公(gōng )绍(shào )《施(shī )经(jīng )斋(zhāi )会(huì )戒(jiè )约(yuē )榜(bǎng )》:“一(yī )觉(jiào )黄(huáng )粱(liáng )之(zhī )梦(mèng ),百(bǎi )年(nián )大(dà )槐(huái )之(zhī )宫(gōng )。”

《红(hóng )楼(lóu )梦(mèng )》第(dì )一(yī )回(huí ):“士(shì )隐(yǐn )送(sòng )雨(yǔ )村(cūn )去(qù )后(hòu ),回(huí )房(fáng )一(yī )觉(jiào ),直(zhí )至(zhì )红(hóng )日(rì )三(sān )竿(gān )方(fāng )醒(xǐng )。”

张(zhāng )天(tiān )翼(yì )《移(yí )行(háng )·欢(huān )迎(yíng )会(huì )》:“他(tā )昨(zuó )晚(wǎn )在(zài )他(tā )妹(mèi )丈(zhàng )家(jiā )打(dǎ )了(le )一(yī )夜(yè )牌(pái ),觉(jiào )老(lǎo )是(shì )睡(shuì )不(bú )够(gòu )。”

3.通(tōng )“较(jiào )”。比(bǐ )较(jiào );相(xiàng )差(chà )。

《孟(mèng )子(zǐ )·离(lí )娄(lóu )下(xià )》“则(zé )贤(xián )不(bú )肖(xiāo )之(zhī )相(xiàng )去(qù ),其(qí )间(jiān )不(bú )能(néng )以(yǐ )寸(cùn )”汉(hàn )赵(zhào )岐(qí )注(zhù ):“如(rú )此(cǐ )贤(xián )不(bú )肖(xiāo )相(xiàng )觉(jiào ),何(hé )能(néng )分(fèn )寸(cùn )。”

南(nán )朝(cháo )宋(sòng )刘(liú )义(yì )庆(qìng )《世(shì )说(shuō )新(xīn )语(yǔ )·捷(jié )悟(wù )》:“魏(wèi )武(wǔ )亦(yì )记(jì )之(zhī ),与(yǔ )脩(yǒu )同(tóng ),乃(nǎi )歎(tàn )曰(yuē ):‘我(wǒ )才(cái )不(bú )及(jí )卿(qīng ),乃(nǎi )觉(jiào )三(sān )十(shí )里(lǐ )。’”余(yú )嘉(jiā )锡(xī )笺(jiān )疏(shū ):“‘乃(nǎi )觉(jiào )’,《山(shān )谷(gǔ )外(wài )集(jí )》注(zhù )十(shí )五(wǔ )引(yǐn )‘觉(jiào )’作(zuò )‘较(jiào )’。”

《水(shuǐ )浒(hǔ )传(chuán )》第(dì )七(qī )二(èr )回(huí ):“茶(chá )博(bó )士(shì )道(dào ):‘不(bú )可(kě )高(gāo )声(shēng ),耳(ěr )目(mù )觉(jiào )近(jìn )。’”

4.通(tōng )“较(jiào )”。治(zhì )疗(liáo );痊(quán )愈(yù )。多(duō )见(jiàn )于(yú )元(yuán )人(rén )曲(qǔ )语(yǔ )。

元(yuán )狄(dí )君(jūn )厚(hòu )《介(jiè )之(zhī )推(tuī )》第(dì )三(sān )摺(zhé ):“我(wǒ )每(měi )日(rì )割(gē )着(zhe )身(shēn )上(shàng )肉(ròu ),推(tuī )做(zuò )山(shān )林(lín )内(nèi )拾(shí )得(dé )野(yě )物(wù )肉(ròu ),与(yǔ )太(tài )子(zǐ )觉(jiào )饿(è )。”

元(yuán )尚(shàng )仲(zhòng )贤(xián )《三(sān )夺(duó )槊(shuò )》第(dì )二(èr )摺(zhé ):“近(jìn )新(xīn )来(lái )病(bìng )体(tǐ )儿(ér )直(zhí )然(rán )觉(jiào ),我(wǒ )自(zì )喑(yīn )约(yuē )也(yě )枉(wǎng )了(le )医(yī )疗(liáo )。”参(cān )阅(yuè )张(zhāng )相(xiàng )《诗(shī )词(cí )曲(qǔ )语(yǔ )辞(cí )汇(huì )释(shì )》卷(juàn )二(èr )“较(jiào )”字(zì )条(tiáo )及(jí )王(wáng )鉠(yāng )《诗(shī )词(cí )曲(qǔ )语(yǔ )辞(cí )例(lì )释(shì )》“觉(jiào )”字(zì )例(lì )。

阅读:3566

●覺(简体版)

©2015-2026 ok8.org 文学库